Verzet in diskrediet na dood VS-adviseurs in El Salvador

ROTTERDAM, 8 jan. - De Amerikaanse beschuldiging dat rebellen in El Salvador vorige week twee gewonde Amerikaanse militaire adviseurs hebben vermoord wint steeds meer aan geloofwaardigheid. Zondag verklaarde ook de aartsbisschop van San Salvador, Arturo Rivera y Damas, dat verzetstrijders waarschijnlijk de twee Amerikaanse militairen hebben gedood nadat zij het neerstorten van hun helikopter hadden overleefd.

Rivera y Damas zei dat boeren op bevel van rebellen eerste hulp hadden verleend aan de Amerikanen maar dat diezelfde boeren de twee militairen later dood hadden aangetroffen met schotwonden die ze eerder niet hadden gehad. Een derde Amerikaan was al aan zijn verwondingen overleden toen de boeren het helikopterwrak bereikten.

Met de veronderstelde moord heeft de guerrillabeweging Nationaal Bevrijdingsfront Farabundo Marti (FMLN) haar eigen zaak geen goed gedaan. Vorig jaar boekte het FMLN een diplomatiek succes toen het Amerikaanse Congres besloot de militaire hulp van 85 miljoen dollar aan El Salvador te halveren. (Tijdens de elf jaar durende burgeroorlog heeft Washington 4, 7 miljard dollar steun gegeven aan verschillende regeringen in El Salvador). Aanleiding voor de halvering was vooral de beschuldiging dat het leger het onderzoek belemmerde naar de moord in november 1989 op zes vooraanstaande jezuiten, hun huishoudster en haar dochter.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Jamens Baker, kondigde dit weekeinde aan dat hij het Congres zal vragen de halvering van de hulp ongedaan te maken. Het lijkt waarschijnlijk dat het Amerikaanse Congresleden daarmee zal instemmen, ook al zei het congreslid Joan Moakley - een vurig pleitbezorger voor vermindering van Washingtons steun aan het Salvadoraanse leger - dat hij zich tegen meer hulp blijft verzetten. “We zijn het erover eens dat de moord (killing) een gruwelijke en schandalige actie is”, aldus Moakley, maar hij voegde toe: “Het idee dat dit ons beleid omdraait, is een grote vergissing.”

Het FMLN heeft ontkend dat de Amerikanen standrechtelijk zijn geexecuteerd. Maar de verklaringen spreken elkaar tegen. In eerste instantie zei de verzetsradio dat de Amerikanen alle drie dood waren aangetroffen. Later meldde Radio Venceremos echter dat twee van hen aan hun verwondingen overleden nadat hun helikopter was neergestort. Het FMLN stelde zondag de vorming van een internationale onderzoekscommissie voor.

Salvadoraanse guerrillastrijders zijn al eerder beschuldigd, onder meer door Amnesty International, van moord in koelen bloede op politieke tegenstanders. Het FMLN zegt dat die gevallen steeds zijn onderzocht en dat schuldig bevonden guerrillastrijders zijn gestraft.

De Amerikaanse helikopter stortte neer nadat het toestel was beschoten door FMLN-strijders. De helikopter vloog zeer laag uit angst voor een aanval met luchtdoelraketten, waarover het FMLN de beschikking heeft gekregen. Tijdens het 'mini-offensief' dat de guerrillabeweging in november begon, haalden rebellen met die raketten zeker twee vliegtuigen van de Salvadoraanse luchtmacht neer.

Intussen is vast komen te staan dat de luchtdoelraketten, 28 stuks van Sovjet-makelij, zijn geleverd door het Nicaraguaanse leger. De Sandinisten in Nicaragua hebben altijd ontkend dat ze de verzetsbeweging in El Salvador van wapens voorzien, maar een onomstotelijk bewijs werd geleverd door Moskoudat de serienummers bekendmaakte van de raketten die ze aan de Sandinisten heeft geleverd. Vorige week arresteerde het Nicaraguaanse leger vier eigen officieren die de luchtdoelraketten 'uit solidariteit' aan het FMLN zouden hebben geleverd.

De Sandinisten verloren vorig jaar februari de verkiezingen maar ze bleven het Nicaraguaanse leger domineren. Door het bekendworden van de wapenleveranties aan het Salvadoraanse verzet is hun positie nu verzwakt. De Sandinistische leider Daniel Ortega beschuldigde de regering in Washington er deze week van dat ze op de Nicaraguaanse regering druk uitoefent om Sandinistische officieren te ontslaan.

Onduidelijk is wat de gevolgen zijn van de nieuwe ontwikkelingen voor de vredesbesprekingen tussen het Salvadoraanse leger en het FMLN. Die besprekingen werden vorig jaar afgebroken na onenigheid over de toekomst van het Salvadoraanse leger, maar vorige week werden ze in Mexico hervat te midden van grote geheimzinningheid. Onder leiding van bemiddelaar Alvaro de Soto van de Verenigde Naties hebben beide partijen afgesproken geen mededelingen te doen over het verloop van de onderhandelingen.