Schrappen Stealth nieuwe tik defensie-industrie

ROTTERDAM, 8 JAN. Het besluit dat de Amerikaanse minister van defensie Dick Cheney gisteravond nam om de bouw van 620 nieuwe A-12 Stealth-aanvalsvliegtuigen voor de marine ter waarde van 57 miljard dollar te annuleren, hing al enige tijd in de lucht. Dit peperdure programma had zijn budget al met 1, 3 miljard dollar overschreden, was achttien maanden over tijd en werd ook nog eens geteisterd door frauduleuze handelingen van projectleiders, van wie er vier de laan zijn uitgestuurd. De laatste voorstellen van de Amerikaanse marine om het hele project te reorganiseren, wees minister Cheney gisteren definitief afgewezen.

Meer van deze gigantische bezuinigingen zijn of worden doorgevoerd. Want de militaire opbouw in het Golfgebied zal de grote Amerikaanse wapenfabrikanten niet beschermen tegen de 'dreigingen' van de Oost-West-ontspanning. “Zelfs als de Verenigde Staten vijftig miljard dollar besteden om tegen Saddam Hussein te vechten, zal de defensie-industrie toch verder inkrimpen”, oordeelt de militaire-luchtvaartanalist Paul Nisbet. “Tenzij de oorlog uitloopt op een nieuw en langdurig Vietnam.”

De verwachting is dat de Amerikaanse militaire luchtvaartindustrie haar verkopen aan vliegtuigen en raketten alleen al in 1991 met achttien procent zal zien dalen tot 42, 3 miljard dollar. “De uitgaven die overblijven zullen worden gericht op een nieuwe dreiging: technisch redelijk ontwikkelde Derde-wereldlanden zoals Irak. Wij hebben tegen die jongens niet dezelfde technologie nodig als tegen de Russen”, meent Mark Bobbi van het adviesbureau Forecast International. Hij voegt daaraan toe: “Ik denk dat het Congres daarom op exotische wapens zal besnoeien en zich zal richten op meer lichtere en mobiele wapens die sneller en over een breder terrein kunnen worden ingezet.”

De fabrikanten van het gisteren door minister Cheney geannuleerde A-12-project, McDonnell Douglas en General Dynamics, zijn niet de enige 'slachtoffers' van het einde van de Koude oorlog. Neem Northrop, dat destijds tekende voor het 62 miljard dollar kostende B-2-Stealth-bommenwerperproject. Nu er vijftien van deze geldverslindende B-2's zijn gebouwd, wordt in Washington alom verwacht dat het Pentagon de verdere bouw weldra zal bevriezen. Zo'n ingreep zal de talrijke tegenstanders van dit monsterproject in het Congres ongetwijfeld aanmoedigen om de B-2 een definitieve doodsteek te bezorgen. De B-2's, waarvan er volgens plan 75 moesten worden gebouwd, verzorgen tot nu toe de helft van Northrops omzet.

Ook Boeing, een voorname toeleverancier van B-2 onderdelen, krijgt daarmee een forse tik. Dezelfde firma loopt ook kans opdrachten voor de bouw van nieuwe MX- en Midgetman-raketten te missen. In juli vorig jaar annuleerde het Pentagon zonder aanmoedigingen vanuit het Congres op eigen initiatief al de bouw van het P-7A-anti-onderzeebootvliegtuig, nadat de ontwerper Lockheed een kostbare ontwerpfout in de vleugel niet tijdig corrigeerde. Dit project bij de lancering was op 45 miljard dollar begroot.

Veel leden van het Amerikaanse Congres zijn ervan overtuigd dat nogal wat bewapeningsprogramma's, waarvoor in het Reagan-tijdperk de basis werd gelegd, nu te kostbaar en te zwaar blijken. Daarom zullen zij in de naaste toekomst vermoedelijk ook in actie komen tegen het op 75 miljard dollar begrote ATF (Advanced Tactical Fighter)-project en een dertig miljard dollar kostend plan voor de bouw van een lichte helicopter.

Dit is allemaal goed voor de vrede, maar slecht voor de werkgelegenheid in de Amerikaanse defensie-industrie waar vorig jaar al vele tienduizenden banen werden geschrapt. Veel wapenfabrikanten moeten derhalve saneren en inkrimpen. Northrop en Lockheed deden dat al. Andere fabrikanten proberen uit te wijken naar de civiele sector. McDonnell Douglas klampt zich bij voorbeeld vast aan zijn MD-11 verkeersvliegtuig. Hughes Electronics werpt zich op de draadloze-telefoonindustrie, terwijl Lockheed onlangs een joint venture met Japan Airlines sloot om diens Boeing-747-vliegtuigen te onderhouden en te verbeteren. Weer andere firma's, zoals TRW-Inc. en Raytheon, werpen zich nu op de bouw van commerciele satellieten of proberen het in de milieu-industrie.

Maar het bestrijden van zure regen of het opruimen van chemisch afval betekenen slechts een matige compensatie voor het verlies van vette contracten met het Pentagon. Zelfs een Golfoorlog zou de stemming onder de wapenfabrikanten niet direct kunnen verbeteren. Want als die uitbreekt, kan het Pentagon vier maanden wachten met het bestellen van meer vliegtuigen, tanks of pantserwagens vanwege de grote voorraden in Europa die deels al naar het Golfgebied zijn overgebracht.

    • Ferry Versteeg