Ondernemers willen elkaar geen recessie aanpraten

AMSTERDAM, 8 JAN. Er is geen internationale economische crisis in de economie en Nederland moet eens ophouden voortdurend zichzelf een recessie aan te praten. Want als er maar lang genoeg wordt herhaald dat de economie aan de rand van de afgrond staat, daalt het consumentenvertrouwen en lopen uiteindelijk ook de bestedingen terug. En dan werkt de vrees voor een recessie als een zich zelf vervullende voorspelling.

Zo luidde kort samengevat de mening van twaalf 'captains of industry' gisteren op een nieuwjaarsbijeenkomst van het financiele p.r.-bureau Van Hilten in Amsterdam. Onder leiding van een goedgemutste mr. drs. H. Langman, die als bestuurslid van de ABN Amro volgende maand afscheid neemt, gaven de ondernemers hun visie op de kansen van Nederland bij het uitbreken van een recessie op wereldschaal.

“We moeten oppassen dat we onszelf geen recessie aanpraten, op dit moment is men nog steeds in the mood om te consumeren”, zo verwoordde bestuursvoorzitter drs. P. A. W. Roef van het textielbedrijf Gamma Holding de communis opinio. “Aan de andere kant weet natuurlijk niemand wanneer het draadje van het vertrouwen van de consument breekt. We moeten dus alert zijn en alles nalaten wat de ondermijning van dit vertrouwen teweeg brengt.”

Dat was niet aan dovemansoren gezegd en de aanwezige topbestuurders van bedrijven deden dan ook weinig voor elkaar onder bij het schetsen van de redelijk positieve economische situatie waarin Nederland - en in ieder geval hun eigen onderneming - zich bevindt. Zo onderstreepte prof. dr. L. M. van Leeuwen, topman van verzekeraar Stad Rotterdam, de aantrekkelijke groeimarkt voor oudedagsvoorzieningen. Ook voor het overige toonde de topman zich in de aanval ( “Wij verlaten onze schuttersputjes” ) door de mogelijkheid aan te kondigen van overnemingen door Stad Rotterdam die het financiele dienstenpakket buiten verzekeringen moet verbreden.

Tevens nam de verzekeraar de gelegenheid te baat te attenderen op de belangrijke rol die zijn maatschappij in het verschiet zit liggen voor de verzekeringstussenpersonen. Een boodschap die vooral ten kantore van concurrent Nationale-Nederlanden - sinds het fusie-voornemen met NMB Postbank geboycot door de tussenpersonen - met enig tandengeknars zal worden ontvangen.

Pag. 14: .

Nederland heeft voldoende weerstand

Nederland heeft voldoende weerstand om een recessie in eigen land te voorkomen zo meende ook drs. K. Streefkerk, directeur van het vastgoedfonds VastNed, dat vorig jaar nog zo'n lelijke koersduikeling maakte nadat vastgoedcollega Rodamco besloot niet langer de eigen inkoopprijs te garanderen. “Reeds twee maal in mijn carriere heb ik echter de situatie meegemaakt van de self-fullfilling profecy waarbij iedereen elkaar een recessie aanpraatte”, zei Streefkerk. Toen deze recessies ook daadwerkelijk in de CBS-cijfers zichtbaar werd, vormde dat overigens geen enkele belemmering voor de meeste Nederlanders om tweemaal per jaar “vrolijk naar zonnige oorden” op vakantie te kunnen, zo merkte de vastgoedbelegger fijntjes op.

Een wereldwijde recessie hoeft voor de komende twee jaar niet te worden verwacht, meende bestuursvoorzitter H. H. M. Groen van de Nederlandsche Credietverzekerings Maatschappij. Hoewel het aantal kredieten dat niet wordt terugbetaald het afgelopen jaar fors is gestegen in verhouding tot de betaalde verzekeringspremie, is de recessie in de VS vooralsnog mild te noemen en draait de Duitse economie voorlopig op volle toeren, aldus Groen.

Er waren evenwel ook zorgen. Hoog op de ranglijst van ergernissen stonden ondermeer het financieringstekort van de overheid, de lasten voor het bedrijfsleven, een achterblijvende infrastructuur voor het transport, het “sociale paradijs” hier te lande en ook de extra lasten die de bescherming van het milieu met zich meebrengen. Drs. F. G. Spits, de oud hockey-international die eind 1988 werd ingehuurd om de Berghuizer Papierfabriek uit het moeras te halen, repte van een “milieupsychose” en drong aan op een Europees “niet modieus” milieubeleid.

Collega ir. H. P. H. Crijns (Pakhoed) wees in dit verband op de uitgebreide investeringen die de petro-chemische industrie zich moet getroosten. Ook Pakhoed is verplicht tientallen miljoenen guldens te investeren en dat terwijl “een haven even verderop” het zonder deze lasten kan doen. Crijns merkte verder op dat vooral luchtverontreiniging zich weinig van de nationale grenzen aantrekt.

Ook de looneisen van de vakbonden blijven de ondernemers parten spelen, maar op dit punt toonden de meeste deelnemers zich terughoudender dan gebruikelijk. Vooral aan het op peil blijven van de consumptieve bestedingen is de ondernemers veel gelegen. Enige ruimte voor loonstijging was in dit opzicht wel op zijn plaats, zo betoogde dan ook bankier Langman. Hoewel de voorzitter zich ervoor hoedde een exact percentage te noemen, viel het percentage van drie te beluisteren waarmee de wergeversorganisaties de onderhandelingen met de bonden in gaan.

De positieve toonzetting van de zitting bleek niet bij alle toehoorders het gewenste resultaat te hebben. Hadden de bestuurders van DAF, Pirelli en Philips immers ook niet aan de vooravond van hun catastrofale resultaten het publiek bediend met fraaie vooruitzichten, zo luidde het vertwijfeld. “Een te grote mate van vertrouwen is in een aantal bedrijven niet op zijn plaats geweest”, erkende voorzitter Langman diplomatiek. De bankier wees erop dat ook in ondernemingskringen niet alle factoren van de toekomst zijn te voorzien.

Verzekeraar Van Leeuwen waarschuwde echter voor de omgekeerde reactie, vooral bij beursgenoteerde ondernemingen. “Ik zou niet gek staan te kijken als er in het openbaar lagere prognoses worden gedaan. Men is extra voorzichtig geworden om een ballon te presenteren die later leeggelopen blijkt”, aldus van Leeuwen. Hetgeen weer het recessiebevorderende doemdenken in de hand werkt.

Om zelf het goede voorbeeld te geven, voorspelde de bestuursvoorzitter dit jaar een reele winststijging bij Stad Rotterdam van minstens tien procent. Een huzarenstukje dat - zo gaf de verzekeraar na afloop eerlijkheidshalve toe - minder spectaculair is dan op het eerste gezicht lijkt. De tien procent ongeveer overeen komt met de winstdaling die in 1990 werd veroorzaakt door de uitzonderlijke stormschade.