Leugens en halve waarheden bij conflict Hogeschool

AMERSFOORT, 8 jan. - Directeur drs. J. A. van Delden van de Evangelische Hogeschool in Amersfoort bracht vrijdagavond juist zijn kinderen naar bed toen de bel ging. Voor de deur stonden voorzitter dr.ir. C. Roos en penningmeester F. J. Kerkhof van het dagelijks bestuur van de Hogeschool. Terwijl Van Delden dacht dat ze kwamen om na een tumultueuze tijd 'vrede te stichten', pakte het enigszins anders uit. “Ze hadden twee enveloppen in de hand: een met een loyaliteitsverklaring en de andere met een aanzegging tot ontslag. Ik had maar te kiezen.”

Hoewel Van Delden, die veertien jaar geleden een van de oprichters van de Hogeschool was, 'totaal overdonderd' was, besloot hij in ieder geval niet tot ondertekening van de loyaliteitsverklaring. Toen, zo vonden de twee bestuursleden, zat er niks anders op dan ontslag. Van Delden moest zijn sleutels inleveren. De twee heren zouden nog hebben gezegd dat het besluit hen veel verdriet deed en toen waren ze, aldus Van Delden, weg. “Een overval in tien minuten tijd.” Zo verging het diezelfde vrijdagavond ook twee andere directeuren en een docent van de Hogeschool. Zij zullen hun ontslag bij de rechter aanvechten, zoals ze vanmorgen besloten.

Pas zondag, zo zei Van Delden gisteren in de consistoriekamer van de kerk van de vrijgemaakt gereformeerde gemeente in Amersfoort, waarheen hij was verbannen omdat hij de school niet meer in mocht, drong de werkelijkheid goed tot hem door. “Ik was innerlijk kapot van het liegen, bedriegen en van de intimidatie.”

Het ontslag van de drie directeuren benevens van vijf leden van de raad van toezicht onder wie voorzitter dr. R. Seldenrijk en het naderende ontslag van het bestuurslid mr. H. P. Medema, allen behorende tot de 'groep van tien', was een nieuwe climax in een interne machtsstrijd binnen de Evangelische Hogeschool.

Die strijd begon in 1987 met het aantrekken van de aan het Rotterdamse kankerinstituut Daniel den Hoed verbonden radioloog dr. M. Oudkerk als rector voor een dag in de week. Hij toonde zich in zijn in 1988 uitgesproken inaugurale rede een aanhanger van de cultuurfilosoof dr. F. de Graaff uit Hattem. Deze verkondigt het geloof dat keizer Otto III (982-1002) gereincarneerd was tot de schutsengel van de beschaafde wetenschap, die zou hebben beloofd dat de mensheid nog eens 1000 jaar extra kreeg. “En dat is in strijd met de bijbel, die immers zegt dat men dag noch uur kent”, zoals een studentenwoordvoerder zegt. Het merendeel van de studenten zou zich aan de zijde van de ontslagenen hebben geschaard. Volgens insiders zou De Graaffs visie slechts door enkele protestanten worden gedeeld.

De Evangelische Hogeschool op maandagmiddag. Op de deur van de hoofdingang staat “Niet Storen”. In het portaal bevindt zich een aantal heren. Achter een deur spreekt bestuursvoorzitter Roos juist het laatste woord tijdens een persconferentie.

In de kantine houdt een aantal studenten een bidstonde om, zoals een hunner zegt “wijsheid voor alle betrokken partijen af te smeken, want het gaat immers om een krenking van de naam van de Heere. Er zal nu weer heel negatief over het christendom worden gesproken, terwijl we meer hebben dat ons bindt”. Daarmee doelt hij op het feit dat de Hogeschool wordt gedragen door 17 protestants christelijke richtingen en door 35.000 donateurs, die de niet door de rijksoverheid gesubsidieerde school van geld voorzien. Vorig jaar was de gezamenlijke bijdrage 1, 9 miljoen gulden.

Overal hangen opschriften. “Heren van het bestuur kunt u ons nu ook stoffer en blik geven”, waarmee wordt verwezen naar de mogelijkheid dat de Hogeschool aan de strijd ten onder zal gaan. Een doof meisje kijkt geconcentreerd in een dictaatschrift. Voor de rest komt er van studeren niet veel terecht. Hoewel de meeste docenten zouden hebben beloofd door te gaan met het geven van lessen, zijn de collegezalen leeg.

De Evangelische Hogeschool telt 280 dagstudenten en nog eens 120 avondstudenten. Naast een algemeen basisjaar, is er een 4-jarige opleiding journalistiek en zijn er 2 lerarenopleidingen.

Met behulp van die twee lerarenopleidingen zou het bestuur graag een christelijke universiteit van de grond willen brengen. Daar ook ligt de kiem van het conflict. In zijn inaugurale rede in 1988 had Oudkerk gezegd dat hij de christelijke universiteit wilde opzetten op basis van twee door De Graaff geschreven boeken. De Graaff zou volgens directeur Van Delden “een heel bijzondere kijk hebben op de wetenschap.” De bestaande wetenschap zou 'slecht en van God-los' en bovendien ook nog eens afkomstig zijn van de Arabieren.

Drie van de vier directeuren en de meerderheid van staf en studenten waren bang dat het grootste deel van de middelen naar de christelijke universiteit zou gaan, die zich bovendien dan ook nog eens zou bedienen van een hun inziens 'onbijbels' fundament. Volgens Van Delden werden er onderzoekers aangesteld, die de De Graaffs leer moesten incorporeren in de universiteit. “Dat leidde vorig jaar tot een tekort van 3 ton en voor het lopende jaar wordt het op 6 ton geraamd”, aldus Van Delden, wat door het bestuur wordt ontkend als 'kwaadaardige laster'.

In juli vorig jaar werd er een commissie van wijze mannen ingesteld. Hun adviezen zouden bindend zijn. De wijze mannen vonden het maar beter dat Oudkerk weg zou gaan, wat in dit jaar ook is voorzien. Maar het bestuur benoemde hem daarna tot directeur van de lerarenopleiding. Dat werd door de tegenstanders betiteld als 'woordbreuk'. Toen stond de zogenaamde groep van tien op, die het bestuur tot aftreden wilde dwingen. Een bemiddelingsvoorstel haalde het niet. “Er werd rechtstreeks gelogen of met halve waarheden gewerkt”, aldus Van Delden. “Toen een van ons het bestuur daar attent op maakte, werd gezegd dat liegen gerechtvaardigd kan worden met als argument dat wij allen zondaars zijn en dat zondaren nu eenmaal liegen.”

De standpunten liggen nu muurvast. De studenten en een meerderheid van docenten willen dat het bestuur aftreedt en dat Van Delden c.s. worden gerehabiliteerd. Het bestuur daarentegen hoopt dat met de ontslagen de Evangelische Hogeschool 'naar rustiger wateren wordt geloodst en de werkzaamheden weer spoedig normaal zullen verlopen en de school op zegen mag hopen'. Maar volgens Van Delden is het kwaad al geschied en zou het aantal aanmeldingen met tweederden zijn teruggelopen. Hij hoopte gisteren op een arbitragecommissie, die schoon schip zal maken.

    • Max Paumen