'Afzet naar Golf staat niet onder druk'

ROTTERDAM, 8 jan. Nederlandse bedrijven die actief zijn in het Golfgebied, merken nog niets van verminderde afzet, afgezien van de handel met Irak en Koeweit, die sinds augustus stil ligt. Wel ondervinden zij problemen bij verscheping en financiering van hun produkten. De bedrijven volgen de ontwikkelingen in het Midden-Oosten “van dag tot dag” en proberen hun werkzaamheden in het gebied zo goed mogelijk voort te zetten.

Een oorlog in het Golfgebied brengt de olievoorziening in het Westen en Japan voorlopig niet in gevaar. De olie-industrie heeft er voor gezorgd dat vrijwel alle ruwe olie en brandstoffen voor deze winter op 15 januari onderweg zijn of hun bestemming al hebben bereikt. De olievoorraden in de wereld zijn de afgelopen negen jaar nog niet zo groot geweest.

In navolging van PanAm, dat vorige week de vluchten opschortte naar Israel en Bahrein, mijden steeds meer luchtvaartmaatschappijen bestemmingen in het Midden-Oosten of passen zij hun vluchtschema's aan. De KLM heeft dat vorige week ook gedaan. Luchtvaartmaatschappijen worden geconfronteerd met extreem hoge verzekeringspremies voor vluchten naar landen in het Golfgebied. Voor een vlucht naar Tel Aviv, dat de verzekeringswereld als de grootste risicobestemming beschouwt, moet inmiddels zo'n 65.000 dollar aan premie worden betaald.

Ballast Nedam voert in Saoedi-Arabie diverse bouwprojecten uit, waarvoor het bedrijf in totaal duizend mensen van verschillende nationaliteit in dienst heeft. “De werkzaamheden gaan door tot nader order”, zegt de woordvoerder van het bedrijf. Ballast Nedam, dat in 1989 circa 265 miljoen gulden omzet in het Midden-Oosten boekte op een totaal van 1, 4 miljard gulden, heeft werknemers wel geadviseerd familieleden naar huis te sturen.

Collega-firma Hollandse Beton Groep (HBG) heeft in juli van het vorig jaar een project voor het opspuiten van een kustgebied bij Qatif in Saoedi-Arabie aangenomen, waarvoor de voorbereidingen nagenoeg klaar zijn. HBG is met raadgevend ingenieursbureau Tebodin en baggerbedrijf HAM ook nog betrokken bij een aantal kleinere projecten in het Golfgebied, ondermeer in Oman en Qatar. In totaal verblijven er nog twaalf Nederlandse werknemers van HBG in het Midden-Oosten. Voorlopig blijven die daar. “We hebben ervaring genoeg om de risico's in te schatten”, aldus de woordvoerder van het bedrijf.

Het zuivelbedrijf Campina Melkunie exporteert jaarlijks voor zo'n honderd miljoen gulden aan melkpoederprodukten naar het Midden-Oosten. Het bedrijf heeft nog niet gemerkt dat de vraag naar die produkten afneemt “maar we ondervinden steeds meer problemen bij de verscheping”, zegt de woordvoerder van het bedrijf. Campina Melkunie schrijft dit toe aan de verhoogde verzekeringspremies, waardoor de vrachttarieven omhooggaan en transporteurs het Midden-Oosten beginnen te mijden. Ook merkt Campina Melkunie dat banken voorzichtiger worden bij het afgeven van financieringsdocumenten voor leveringen aan landen in het Midden-Oosten.

Pag. 15: .

'Later volgt wel weer een inhaalvraag'

De ABN heeft vijftien kantoren in Saoedi-Arabie. Verder heeft de bank filialen in Bahrain en de Verenigde Arabische Emiraten. Voor de twintig Nederlandse werknemers van de ABN die nu in het Midden-Oosten zijn, bestaan wel evacuatieplannen. “We blijven nog wel werken, maar in Saoedi-Arabie en Bahrain brengen we de bezetting tot het noodzakelijke minimum terug.”

Volgens algemeen directeur Kalis van scheepswerf Damen is op dit moment moeilijk vast te stellen of de oorlogsdreiging in het Midden-Oosten directe gevolgen heeft voor zijn bedrijf. Kalis: “Op zich zegt de datum van 15 januari mij niet zo veel. Misschien dat bepaalde investeringsbeslissingen even worden uitgesteld, maar dat gebeurt wel vaker als er ergens spanningen zijn. Daarna komt er wel weer een inhaalvraag.” In december haalde Damen, dat jaarlijks zo'n tachtig miljoen gulden van de omzet in het Midden-Oosten boekt, in de Verenigde Arabische Emiraten nog een opdracht binnen voor de bouw van een schip.

Niet bekend

De Nederlandse Credietverzekering Maatschappij verzekert nog steeds debiteurenrisico's van bedrijven die naar Saoedi-Arabie exporteren, de grootste afzetmarkt voor de Nederlandse bedrijven in het Midden-Oosten. Verzekeringen voor export naar Jordanie en Syrie sluit de NCM al niet meer sinds november.

Pag. 13: Ruim voldoende olie