Schemer rondom inzet Nederland in Golf; CDA wil het coalitiegenoot niet al te moeilijk maken

DEN HAAG, 7 jan. - “Onbespreekbaar” noemt buitenland-woordvoerder Gualtherie van Weezel van de CDA-fractie het standpunt van PvdA-defensiespecialist Stemerdink, die de Nederlandse schepen uit de Golf wil terugtrekken als daar een oorlog uitbreekt.

Waarom gebruikt Van Weezel deze voorzichtige, bijna ambtelijke term, gezien het feit dat deze 'Belgische' vertrek-optie voor hem en de CDA-fractie onaanvaardbaar is? Het antwoord ligt verborgen in het schemerlicht waarin zo veel rondom deze zaak in de Nederlandse politiek blijft: Van Weezel weet al dat Stemerdink een minderheid vertegenwoordigt en dat de echt belangrijke mensen in de PvdA - fractiewoordvoerder Melkert, fractievoorzitter Woltgens en de ministers Ter Beek en Kok -, niet willen dat Nederland met de staart tussen de benen uit de Golf verdwijnt wanneer het daar gaat knijpen.

Gualtherie van Weezel wil het de coalitiegenoot PvdA niet al te moeilijk maken in deze zaak. Hij komt hen dit weekeinde ook nog tegemoet in hun opvatting dat definitieve besluitvorming door het kabinet over de schepen in de Golf wordt uitgesteld tot na het gesprek dat minister Baker en zijn Iraakse collega Tareq Aziz woensdag in Geneve voeren. “Ach, een paar dagen uitstel in deze is niet zo erg. Die ruimte moet je je partner kunnen geven. Als dan maar zeker is dat die schepen daar blijven”, zegt Gualtherie van Weezel.

Hoewel de Partij van de Arbeid moeizaam tot besluiten komt en de neiging heeft beslissingen voor zich uit te schuiven in de Golfkwestie, staat het voor ingewijden rond het Binnenhof als een paal boven water dat minister Van den Broek van buitenlandse zaken een eventueel vertrek van de schepen niet zal aanvaarden. In de CDA-fractie gaat men ervan uit het 'onbespreekbaar' niet waar te hoeven maken, omdat het kabinet dan al uit elkaar gevallen zou zijn.

De grens voor de PvdA ligt bij het zenden Nederlandse grondtroepen. Gualtherie van Weezel van het CDA zal in de komende dagen nog krachtig lobbyen voor zijn optie dat er dan in elk geval grondtroepen in gereedheid worden gebracht. Om zich klaar te maken en om te oefenen hebben zij ongeveer twee maanden nodig. Of hij die concessie van de PvdA krijgt, is nog zeer onzeker.

Dit aspect, de lange voorbereidingstijd voor grondtroepen, wekt inmiddels de woede van de VVD-fractie, die al op 9 oktober in een motie heeft gevraagd om het gereedmaken van ondersteunende troepen van Nederlandse zijde. “Hadden ze toen naar ons geluisterd, dan waren we nu niet met het feit geconfronteerd dat het twee maanden duurt, voordat je redelijkerwijs zulke troepen kunt sturen”, zegt VVD-leider Bolkestein. Hij ziet hierin het zoveelste bewijs dat Nederland zich “zeer halfslachtig” opstelt in deze zaak.

Bij veel politici in Nederland, betoogt Bolkestein, heeft zich de opvatting vastgezet als zou het hier om een conflict tussen de Verenigde Staten en Irak gaan, dat ons maar zijdelings aangaat. “Ook op Europees terrein ziet het er somber uit. De EG-landen wekken de indruk een wankelmoedig stelletje te zijn. De zuidelijke landen zijn steeds beinvloed door hun pro-Arabische genegenheid, minister Genscher rijdt een scheve schaats door met zijn voorstel voor een troika-missie de eenheid op het spel te zetten en de Fransen sturen vanuit hun ingekankerd anti-Amerikanisme heel verkeerde signalen naar Irak met de bereidheid de deadline te laten verlopen als Irak plechtig toezegt te zullen vertrekken”, aldus Bolkestein.

De Verenigde Staten is het enige land dat daadwerkelijk op kan treden, aldus de VVD-leider. Kritiek op minister Van den Broek heeft Bolkestein niet. “Met zijn houding zijn we het eigenlijk steeds een geweest. De socialisten bewijze echter opnieuw dat ze geen oog hebben voor het machtsaspect, namelijk dat hoe meer je duidelijk maakt dat je je macht zult gebruiken deste minder zul je deze werkelijk hoeven in te zetten.”

PvdA-woordvoerder Melkert heeft er inmiddels bij de PvdA-ministers op aangedrongen de besluitvorming tot na woensdag uit te stellen, eventueel zelfs tot een moment later deze maand waarop echt duidelijk wordt dat een vreedzame oplossing uitgesloten is. “Maar laat ik daar wel aan toe voegen, dat ons standpunt van het begin af aan is geweest dat wij als Nederland de besluiten van de Veiligheidsraad niet alleen verbaal mogen ondersteunen, maar daaruit ook de praktische consequenties trekken. Dat standpunt is nog steeds hetzelfde.” De conclusie daaruit moeten we zelf maar trekken, zegt hij.

Die conclusie is dus dat de grote meerderheid van de PvdA-ministers en -fractie de schepen wel in de Golf wil laten. Maar daar moet het dan wel ongeveer mee afgelopen zijn. Als de Tweede Kamer eind deze week op verzoek van de benodigde vijftien VVD-leden voor een spoeddebat van reces terugkomt, zal dat definitief duidelijk kunnen worden. Maar helemaal zeker is dat beslist nog niet.