Politieke cliche's

Met instemming heb ik de kritiek op de 'kaasschaafmethode' van de politici over de bezuiniging in de ambtelijke sector gelezen (NRC Handelsblad, 24 december).

Het is inderdaad vreemd, dat de eerst-verantwoordelijke bestuurders maatregelen treffen om de maatschappelijke noden te bestrijden, maar de verantwoordelijkheid voor de kosten bij uitvoerders van hun beleid leggen.

Wat ik mis in de voorstellen van Woltgens c.s. zijn ideeen over de kostenbesparing in eigen gelederen. Zou vijf procent besparing van het aantal Kamerleden haalbaar zijn? En hoe staat het met de lokale politici? Vroeger vervulden de bestbetaalde ambtenaren in de gemeenten, de burgemeesters, een behoorlijke taak in de portefeuilles. Tegenwoordig hebben de wethouders in overwegende mate de politiek interessante portefeuilles naar zich toegetrokken en de burgemeesters opgezadeld met zaken als voorlichting (met alle respect overigens), interne organisatie, bibliotheek en andere ongevaarlijke zaken. Daar zijn burgemeesters toch echt te duur voor, zij zouden in zeer veel gevallen een wethouders-taak kunnen overnemen. Dat zou best eens zo'n vijfhonderd wethouders in den lande kunnen schelen!

En wat te zeggen van de uitstekend gehonoreerde en veelal zeer bekwame commissarissen der Koningin? Wat zouden die eigenlijk, behalve het voorzitten van vergaderingen van GS en Staten, de gehele dag doen? In elke provincie een lid van GS minder lijkt mij best haalbaar.

En kunnen we niet een of meer ministers missen? Hoevelen houden zich beurtelings bezig met werkgelegenheid, buitenlandse zaken, cultuur, milieu, onderwijs, leger en politie? En ten slotte, de reizende Kamercommissies in de zomermaanden? China en Rusland waren de laatste tijd erg in trek. In dergelijke buitengewesten zie ik niet zo veel bestuurstaken voor onze volksvertegenwoordigers. Kan daar niet goedkoper een ambtenaar heen om de genwenste informatie te krijgen?

Het snijden in eigen vlees door de politici zal een stimulerende werking hebben op het kostenbewust gedrag van de ambtenaren. Nog steeds geldt: woorden wekken, voorbeelden trekken.

Hoewel dit te veel hooi op de vork lijkt moet toch gezegd worden dat de huidige constellatie er gunstig voor lijkt. In de eerste plaats omdat de Sovjet-Unie met grote economische en politieke problemen kampt en er hulp voor nodig heeft om die op te lossen terwijl zij een toekomstige ontwikkeling van de islamitische wereld in rustiger vaarwater zal prefereren, vooral gezien de stijgende bewustwording van een snel groeiende islamitische bevolking in Centraal Azie. Verder zit de regering-Bush, zowel financieel als politiek steeds meer in een moeilijk parket, onder meer omdat al zestig procent van de Amerikaanse bevolking een oorlog in de Golf duidelijk van de hand wijst. En ten slotte zijn internationaal gegarandeerde grenzen voor de gematigde Israeli's op de lange duur te verkiezen zijn boven de eeuwige angst in een zee van haat te leven, waarbij een verloren oorlog het einde voor de staat Israel zou betekenen.

    • C. J. van Staveren