Delegaties trachten wereldwijd beleefd begrip te kweken; Saoedische rust verstoord

DEN HAAG, 7 jan. - Met zijn inval in Koeweit heeft heeft Saddam Hussein de eeuwig lijkende rust van de Saoediers ruw verstoord. Tot hun niet geringe ontsteltenis bevinden ze zich plotseling in de frontlinie van wat een van de grootste militaire conflicten van na de Tweede Wereldoorlog zou kunnen worden.

Veel is er de Saoediers aan gelegen om de oude toestand van voor 2 augustus te herstellen. Met het oog hierop heeft een aantal vooraanstaande particulieren uit de zakenwereld, het overheidsapparaat en de wetenschap het initiatief genomen voor een campagne die begrip moet wekken in het buitenland voor het Saoedische standpunt in de Golfcrisis. Ze willen bovendien een aantal “misverstanden” uit de wereld helpen en bedanken voor tot nu toe verleende hulp.

Zo gonst het op het ogenblik overal in de wereld van de Saoedische 'vriendschapsdelegaties' die acte de presence komen geven. Ook in Den Haag, in het eerbiedwaardige Hotel des Indes, streek donderdag een afvaardiging neer, bestaande uit de hoge ambtenaar Abdulrahman Shakawy, de zakenman Yousif al-Hamdan en de hoogleraar literatuurwetenschap Adnan Mohammed Abdulaziz Wazzan. De drie heren spreken in principe voor eigen rekening, maar in de praktijk waken ze er zorgvuldig voor dat hun uitspraken niet afwijken van de officiele lijn van hun land.

Vrijdag waren ze te gast op het ministerie van buitenlandse zaken en spraken daarna met vertegenwoordigers van de Kamer van Koophandel. Voor ze doorreizen naar Kopenhagen, Stockholm en Oslo zullen ze verder onder andere nog enkele parlementsleden spreken, een bezoek brengen aan de Leidse Universiteit en ontmoetingen hebben met vertegenwoordigers van de Arabische en islamitische gemeenschap in Nederland.

Een van de misverstanden die ze graag willen wegnemen is dat Saoedi-Arabie door de hogere olieopbrengsten in feite zou profiteren van de Golfcrisis. “Het tegendeel is waar”, zegt al-Hamdan. “Inderdaad hebben we in 1990 zo'n acht miljard dollar extra verdiend aan onze olie. Maar daar stond tegenover dat we het afgelopen jaar veel geld aan nieuwe wapens hebben uitgegeven en dat we grote bedragen hebben gegeven aan landen als Egypte en Turkije om hen schadeloos te stellen voor de gevolgen van het economische embargo van de VN tegen Irak. Bovendien kost de multinationale strijdmacht die in ons land is gelegerd veel. In totaal beliepen de extra-uitgaven vorig jaar 23 miljard dollar, waardoor we per saldo een fors tekort hadden.”

Ook om politieke redenen zijn de drie heren zeer bezorgd over de crisis. “De inval in Koeweit raakt de hele orde in het Midden-Oosten. Als Saddam Hussein dat zo maar kan doen, dan leven we in een gevaarlijke wereld. Vooral kleine landen zijn dan hun leven niet zeker”, zegt Shakawy, die als delegatieleider optreedt. “Dat argument moet u in Nederland toch ook aanspreken”, voegt hij er voor alle duidelijkheid aan toe.

Een oorlog in de Golf zou volgens de drie rampzalig zijn voor de regio. Verreweg het liefste zouden de drie heren zien dat Irak zich vreedzaam uit Koeweit terugtrekt, ook al zijn ze zich er ter dege van bewust dat het dan zou blijven beschikken over een rijk arsenaal aan vernietigingswapens waarmee het de stabiliteit overal zou kunnen ondermijnen. “De omringende landen moeten in dat geval zeker extra veiligheidsmaatregelen nemen en hun eigen militaire verdediging versterken. Verder dienen ze goed samen te werken met elkaar. In de GCC (de Raad van Samenwerking van de Golfstaten) is hierover al overleg geweest. Ook landen als Iran, Pakistan en Turkije zouden hierbij een rol kunnen spelen”, meent Shakawy.

De Verenigde Staten komen in zijn opsomming niet voor. Op de vraag of de Arabische staten desondanks voorlopig niet erg afhankelijk zullen zijn van Amerikaanse militaire hulp antwoorden de delegatieleden schoorvoetend dat er op tijdelijke basis inderdaad wel een rol is weggelegd voor de Verenigde Staten. Liever zouden ze eventueel onder supervisie van de Verenigde Naties tot een omvangrijke ontwapening in het gebied komen. Maar Shakawy geeft wel toe dat het heel onwaarschijnlijk is dat de grillige Iraakse leider zich zonder slag of stoot zal ontwapenen.

Zal het niet toch uitdraaien op oorlog? Zo ver willen de delegatieleden niet gaan. Ze vestigen hun hoop vooral op het onvoorspelbare karakter van de Iraakse leider. “Saddam is onvoorspelbaar en sluw. Wat hij doet is niet gebaseerd op logica of gezond verstand. Je kunt je gewoon niet van tevoren instellen op zijn volgende stap”, zegt professor Wazzan. Een diplomatieke oplossing is volgens alledrie nog steeds mogelijk, bij voorbeeld door Irak een conferentie over de problemen van het Midden-Oosten toe te zeggen na een volledige terugtrekking van Irak uit Koeweit.

In de effectiviteit van het economische embargo hebben ze weinig vertrouwen. Weliswaar zorgen de sancties wel voor enige druk, maar er zitten flinke gaten in het embargo, zegt Shakawy. “Bovendien zijn de mensen in Irak gewend aan zware tijden. Ze beschikken niet over manieren waarop ze hun ongenoegen kunnen uiten. Saddam maakt uit wat er gebeurt. Voor de mensen in Irak heersen er gewoon al oorlogsomstandigheden.”

Niet de onbelangrijkste reden voor het bezoek van de Saoediers is naar hun zeggen dat ze hun waardering tot uiting willen brengen voor de Nederlandse steun voor Saoedi-Arabie in de crisis. Gevraagd of twee marineschepen in dit verband niet wat karig is, antwoorden ze dat ze op zichzelf al blij zijn met de politieke steun van Den Haag en dat welke militaire steun ook daar bovenop alleen maar is meegenomen. Formeel mogen de drie Saoediers misschien particulieren zijn, in de praktijk kennen ze de kneepjes van het diplomatenvak.