Texaco: wel winst maar nog geen centrale

DEN HAAG, 5 JAN. Uiteraard was Texaco zeer verheugd. Maar niet zonder reden sprak Texaco-jurist mr A. M. de Graaff gisteren de hoop uit “geen Pyrrhus-overwinning” te hebben behaald. Ook hij weet immers dat de kans daarop niet gering is.

Het was een ongebruikelijke stap van de oliemaatschappij om via de rechter de strijd aan te gaan met een minister van economische zaken, en tegelijk ook met de Tweede Kamer (die achter de minister staat) en de elektriciteitsproducenten (Sep). De discussie of op de Maasvlakte een kolencentrale moest worden gebouwd was afgerond - de Kamer steunde dit besluit zelfs tweemaal.

Niettemin volhardde Texaco, in de vaste overtuiging dat de minister fouten had gemaakt waardoor de oliemaatschappij ernstig was benadeeld. Hierin heeft de rechter Texaco gisteren gelijk gegeven. De oliemaatschappij wist desondanks al lange tijd dat zij zich met haar opstelling bepaald on-Nederlands gedroeg: ze zette kwaad bloed in de elektriciteitswereld en onder politici. Zo zei directiesecretaris Van Dijk van het Energiebedrijf Zuid-Holland (EZH) onlangs dat Texaco haar kansen ooit op de Nederlandse markt te kunnen penetreren nagenoeg tot nul heeft gereduceerd. En ook bij Tweede Kamerleden van CDA, PvdA en VVD nam de populariteit van de onderneming de laatste maanden geenszins toe.

Met de overwinning in de rechtszaal gisteren heeft Texaco de gevraagde Milieu Effect Rapportage (MER) afgedwongen. Ze heeft daarmee ook bereikt dat de kans vrij klein is geworden dat er ooit een conventionele kolencentrale op de Maasvlakte zal verrijzen, zoals een Kamermeerderheid van CDA, PvdA en D66 nu vaststelt. Maar of de oliemaatschappij ooit haar kolenvergassingscentrale op de Nederlandse markt zal kunnen brengen, blijft onzeker.

Immers, minister Andriessen hoeft na de afgedwongen MER niet onontkoombaar te kiezen voor een elektriciteitscentrale op basis van de Texaco-technologie. Behalve kolenvergassing zijn er verschillende andere mogelijkheden voor elektriciteitsopwekking die het milieu minder belasten dan het conventioneel verstoken van kolen. Gasstook, olievergassing en warmtekracht-koppeling zijn hierbij de meest genoemde alternatieven.

De vraag is nu: als de minister op grond van de MER besluit geen conventionele kolencentrale te bouwen op de Maasvlakte, voor welk alternatief moet hij dan kiezen? De voorkeuren van de energiespecialisten van de belangrijkste fracties in de Tweede Kamer wisselen nogal. Maar ze zijn het over een ding eens: het kolenvergassings-procede van Texaco heeft hun voorkeur niet.

De ironie wil dat Texaco de Kamer nu in de gelegenheid heeft gesteld de discussie te heropenen - voor de derde maal. Daarbij laat men zich niet langer dicteren door de leer van het beleid van diversificatie van energiebronnen die kolen voorschrijft als enige mogelijke brandstofinzet op de Maasvlakte. Dat geldt althans voor het CDA, de partij waartoe de minister zelf ook behoort. Het Kamerlid Lansink zei gisteren dat hij gas prefereert boven kolenvergassing, wanneer er geen conventionele kolencentrale komt. Hij bevindt zich daarbij in het gezelschap van Tommel (D66) die eigenlijk altijd al een warm voorstander was van gasstook. (Met zijn streven naar een kolenvergasser wilde hij destijds de schade voor het milieu bij koleninzet zoveel mogelijk beperken.) Zijlstra (PvdA) wenste in eerste instantie warmtekracht-koppeling en wil dat nu weer.

Op de Kamer hoeft Texaco dus niet te rekenen. De Amerikanen zullen het moeten hebben van de minister. Gisteren zweeg hij, maar hij is bij uitstek degene die zich in het afgelopen half jaar uiterst kritisch toonde over de Texaco-technologie.

Anderzijds kan Andriessen zich niet nog een vergissing permitteren. Zo argumenteerde hij een maand geleden op grond van een door zijn departement gevraagd onderzoek (van het ingenieursbureau Fluor Daniel) dat commerciele toepassing van kolenvergassing te riskant was. De rechter wees er in zijn uitspraak op dat juist dit onderzoek aangeeft dat de kans groot is dat deze techniek “met voldoende vertrouwen” op de Maasvlakte kan worden toegepast.