Saddams giftanden

De auteur van 'Compromis ontneemt Saddams giftanden' C. van Nispen tot Sevenaer (NRC Handelsblad, 31 december) heeft groot gelijk: er moet een vredesregeling komen voor het Midden-Oosten die rekening houdt met een rechtsorde die in die regio als zodanig wordt ervaren. In onze ijver om dat doel te bereiken moeten we echter niet slordig omspringen met de feiten. Van Nispen beweert, dat Koeweit in de jaren '60 door de Britten is gesticht. De geschiedenis leert ons anders. Koeweit is het verkleinwoord van het Arabische Koet, hetgeen haven betekent. Rondom deze haven formeerde zich eeuwen geleden

onafhankelijk Arabisch vorstendom, waarmee Engelsen en Nederlanders in de tijd van de Oostindische Compagnie reeds zaken deden. In 1898 wilde Turkije Koeweit bezetten om er een eindpunt te vestigen van een spoorweg van Berlijn via Bagdad, hetgeen echter door een Engels protest werd verhinderd. Om aan de Turkse druk te ontkomen sloot Sheik Mubarak ibn Sabah in 1899 een protectoraatsverdrag met Engeland, dat later eveneens bescherming bood tegen de aanvallen van de Wahhabi's uit Nejd. In 1961 werd het protectoraatsverdrag met wederzijds goedvinden beeindigd. Dat is toch totaal anders dan dat Koeweit in 1920 door de Britten gesticht zou zijn, zoals Van Nispen beweert.

Dat Koeweit het noordelijk deel van zijn gebied aan Irak zou moeten afstaan (voor 99 jaar verpachten, zoals Van Nispen het eufemistisch noemt) is gebaseerd op een ontkenning van de historische feiten. Nadat de Engelsen in de Eerste Wereldoorlog de Turken hadden verslagen (met enige hulp van de Arabieren), werd Irak gevormd als een koninkrijk door de samenvoeging van de drie voormalige Turkse provincies Basra, Bagdad en Mosoel. De grenzen tussen Irak en zijn buren Syrie, Jordanie, Turkije, Iran, Koeweit en Saoedi-Arabie werden door afzonderlijke verdragen successievelijk geregeld tussen 1922 en 1937. Koeweit bestond al lang voor Irak werd gevormd en heeft nooit deel ervan uitgemaakt.

Moet Saddam nu ineens de noordelijke olievelden hebben omdat daar een historisch recht op zou bestaan? Neen, omdat Saddam het ontzagwekkende eigen oliebezit van Irak heeft verkwanseld in een onzinnige oorlog met Iran, uitsluitend ter bevrediging van zijn grootheidswaan. Moet Irak die eilandjes hebben om een uitgang naar de Golf te krijgen? Irak heeft al die uitgang via de Shatt al Arab. De eilandjes zijn dus niet nodig voor het verkrijgen van een verbinding met de Golf, maar - zoals Saddam het trouwens zelf formuleert - om strategische redenen.

Het is inderdaad noodzakelijk dat we ons ontdoen van de huidige simplistische doelstellingen en dat we bereid zijn tot compromissen. Het is desastreus dat we nu zo dicht bij 15 januari zitten en dat er door ons nog steeds niets omtrent onze opvatting over een meeromvattende vredesregeling is geformuleerd, hoe moeilijk dat overigens ook is. Wat dat betreft getuigt het artikel van Van Nispen van een uitstekende visie en valt zijn moed te prijzen om dit onpopulaire standpunt naar voren te brengen. Laten we echter in onze ijver om tot een vergelijk te komen de elementaire basisfeiten niet uit het oog te verliezen. Tenslotte hebben we te maken met een schurk, die uit een landje met zeventien miljoen inwoners probeert de hele westelijke wereld in een wurggreep te krijgen.

    • W. A. J. P. Valkenier