Ramsj

Peter Williams en David Wallace: Unit 731. The japanese army's secret of secrets 527 blz., geill., Grafton Books 1990 (Hodder en Stoughton '89), f 25,15

In 1925 werd bij het Protocol van Geneve besloten het gebruik van chemische en biologische wapens te verbieden. Cynici beweren dat dit het startschot was voor de wapenwedloop op dit gebied. Vanaf begin jaren dertig onderzocht de Japanse majoor Shiro Ishii op last van zijn regering het effect van biologische wapens. Deze 'Japanse Mengele' liet allerlei gruwelijke proeven uitvoeren op Chinese intellectuelen, wit-Russen, anti-Japanse 'agitatoren', en later ook op Geallieerde krijgsgevangenen. De voor Eenheid 731 verantwoordelijke militairen werden door een samenloop van omstandigheden nooit berecht. NRC Hdb 14-1-89

Jean Ziegler: Zwitserland wast witter. Bankier van de drugshandel

184 blz., Balans '90, vert. Hien Montijn (La Suisse lave plus blanc, Seuil '90), f 24, 50

Ziegler probeert in dit boek na te gaan waar al het geld - dat Zwitserland tot het een na rijkste land ter wereld maakt - vandaan komt. Hij beweert dat Zwitserland vrijwel helemaal drijft op de zogenaamde narcoticadollars. Van de 300 tot 500 miljard dollar winst die jaarlijks in de handel met heroine en cocaine wordt gemaakt, wordt het grootste deel door Zwitserse banken 'gewit'. De vraag of de Geneefse hoogleraar sociologie, sociaal-democratisch parlementslid, en sinds de verschijning van Zwitserland wast witter, bestsellerauteur, een nestvervuiler is, hield de literaire wereld in Zwitserland wekenlang bezig. NRC HdB 31-3-90 en 21-4-90

Tracy Kidder: Onder schoolkinderen

280 blz., Anthos '90, vert. Vertaalgroep Bergeyk (Among Schoolchildren '89), f 34, 50

Onder Schoolkinderen is het verslag van een jaar uit het leven van Chris Zajac (34), zomaar een onderwijzeres in zomaar een stadje in de Verenigde Staten. Kidder heeft zich grondig verdiept in het Amerikaanse onderwijssysteem en de lezer komt steeds meer te weten over wat dat is, lesgeven en hoe moeilijk. Wat drijft Zajac en hoe speelt ze het klaar kinderen tot presteren aan te zetten ondanks hun slaapgebrek (tv), desinteresse en achterstand. Het boek hoort thuis in het rijtje boeken dat het onderwijs tot leven brengt, aldus Gretha Pama (NRC Hdb 9-12-89): “ ... en het is in Nederland hooguit vergelijkbaar met de romans van Theo Thijssen”.

Een pocket-editie van dit boek is verschenen bij Avon Books en kost f 23, 30.

Stephen Ambrose: Nixon (vol. II): The Triumph of a Politician 1962-1972

736 blz., geill., Simon en Schuster '90 (hardcover '89), f 33, 25

Ambrose is een van de beste Amerikaanse presidentiele biografen; zijn tweedelige Eisenhower-biografie geldt als een standaardwerk en ook het eerste deel van zijn Nixon-biografie kreeg lovende kritiek. Het is jammer dat deel II van deze biografie ophoudt in 1972. Het zou meer voor de hand hebben gelegen als dit deel tot en met Nixons dramatische aftreden zou hebben gelopen, zodat Watergate als een geheel zou zijn behandeld. Nixons leven als ex-president levert meer dan voldoende stof op voor deel drie, want zijn rol is nog niet uigespeeld. Joop Veen in Nrc Hdb 27-1-90.

John Healy: Losgeslagen

246 blz., Rainbow Pocketboek '90 (The Grass Arena, Faber '89 , Kwadraat '89), f 10.--

Losgeslagen in Engeland bekroond met de G. R. Ackerley-prijs voor de beste biografie van het jaar, gaat over dronken zwervers, die stinkend, verlopen en in onbeschrijflijke lompen hun eigen subcultuur hebben. Joh Healy (46) was meer dan toen jaar lang zo'n 'wino'. De lezer wordt door Healy meegenomen in een feitelijk verslag van zijn avonturen. Bier, whisky, wijn en spiritus, bloed, kots, urine en poep, stelen, vechten, moorden en sterven - alles wordt onopgesmukt opgediend in een eindeloze opvolging van kille misere, waarin zelfs humoristische anekdotes wrang smaken. Aan Healy's situatie kwam een einde toen een mede-gevangene in Pentonville Prison hem leerde schaken. Zoals hij zelf aan Hieke Jippes vertelde (NRC Hdb van 4-11-90): “ Ik verwisselde de ene verslaving voor de andere. Schaken is voor mij een soort geestelijk opium.” Dit jaar verscheen Healy's tweede boek: Streets Above Us, inmiddels in het Nederlands vertaald onder de titel Ondergronds.

Michael Walsh: De geheime macht van Opus Dei

192 blz., Tirion '90, vert. Vertaalgroep Bergeijk (The Secret World of Opus Dei '90), f 39, 50

Walsh wijst onder meer op de sterk gecensureerde scholing die Opus Dei-aanhangers krijgen. Volgens hem gaat de lijst van Opus Dei nog verder dan de al geruime tijd afgeschafte Index Librorum Prohibitorum. Studenten aan de (Opus Dei) universiteit van Navarra mogen geen boeken lezen van o.a. Spinoza, Kant, Hegel, Kierkegaard, Nietzsche, Heidegger. Walsh maakt in zijn boek gebruik van verklaringen van ex-leden. Zeker sinds Vaticanum II heeft de kerk zich snel onrtwikkeld, maar Opus Dei is stil blijven staan. Walsh is ex-jezuiet, en jezuieten en Opus Dei verhouden zich als hond en kat. (NRC Hdb 30-6-90).

Thomas Bersee is historicus.