LESLEK BALCEROWICZ; Eigenzinnige doorzetter

WARSCHAU, 5 jan. - De 43-jarige Poolse superminister en vice-premier Leszek Balcerowicz is een doorzetter, heeft een hekel aan slappe argumenten en rent recht op zijn doel af, zoals hij dat als voormalig atleet gewoon is. Balcerowicz was minister in het kabinet-Mazowiecki en blijft dat in het kabinet Bielecki.

Op 19-jarige leeftijd was hij bij de junioren kampioen veldlopen, maar het was niet de atletiek die Balcerowicz bekend maakte. Hij is de architect van het plan om Polen naar de vrije markt economie te leiden, hij nam het risiko om de 'schoktherapie' toe te passen op een volk dat met jaren van sabotage het communisme onderuit haalde, maar daarmee ook zijn eigen economische fundament liet verroesten. Het plan begon op 1 januari 1990: eerste doel was het bedwingen van de hyperinflatie die in de duizenden procenten liep. Prijssubsidies werden afgeschaft, de inflatie bedraagt nu ongeveer vijf procent. De lange rijen voor de winkels, waarom Polen bekend stond, verdwenen, maar de Polen konden veel produkten niet meer betalen.

Balcerowicz bleef in Polen niet een naam, hij werd een fenomeen. In het begin synoniem voor jong en energiek, voor volharden. Later in het jaar begon het geklaag, bij de boeren en de bejaarden. Want de reele inkomens waren met veertig procent gedaald. En ook de arbeiders kregen angst voor Balcerowicz die 7.000 staatsbedrijven wil privatiseren. Veel ondernemingen kunnen direct de poorten sluiten zodra de subsidies zijn afgeschaft, de Poolse industrie bestaat voor een groot deel uit oud ijzer. De werkloosheid is intussen al opgelopen tot 1, 3 miljoen mensen en kan nog stijgen. De Polen konden het tempo van hardloper Balcerowicz niet meer bijbenen, zij stemden in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen op 25 november tegen zijn baas Mazowiecki en daarmee ook tegen Balcerowicz.

Niettemin: voor Balcerowicz' plan bestaat geen alternatief. Balcerowicz, die in de jaren zestig studeerde aan de Centrale School voor Planning en Statistiek in Warschau, weet alles van het falende communisme. In 1969 trad hij toe tot de Poolse Verenigde Arbeiderspartij (PZPR), raakte teleurgesteld, en leverde zijn partijboekje in toen in december 1981 de staat van beleg werd afgekondigd. In Polen zag Balcerowicz, die ook een Amerikaanse graad heeft, niet veel toekomst meer. Hij ging economie doceren in Leeds. Toen Mazowiecki hem vorig jaar aanbood om minister van financien te worden, nam Balcerowicz deze uitdaging aan.

Balcerowicz is eigenzinnig. Hij heeft zich het afgelopen jaar niet van de wijs laten brengen door kritiek op het tempo van zijn hervormingen. “Alleen enige charlatans en kwakzalvers hebben wonderen als remedie. Ik voorzie alleen een langzaam, systematisch herstel van de economie, “ aldus Balcerowicz. Het woord charlatan was gericht tot vakbondsleider Lech Walesa voor wie Balcerowicz een doodloper was.

Walesa werd gekozen, maar ook hij beseft dat er geen alternatief voor het Balcerowicz-plan is, en dat Westerse geldschieters de kraan dichtdraaien als dit wordt getorpedeerd. Zo bleef Balcerowicz bij de kabinetsformatie een sleutelfiguur en werd hij genoemd als premier, al ketste dat uiteindelijk af.