Platen

Kronos Quartet: Black Angels. Nonsuch 7559 79242-2.

Leonard Bernstein: Symfonies 1 en 2. Ottavo, OTR C58920.

Angelo Badalamenti, Music From Twin Peaks. Warner 7599-26316.

Maceo, For All The Kings Men. 4th en BWay 261 193.

Kronos Kwartet

Is het een kwestie van 'verpakken'? Een Engels pop-platenlabel startte enkele jaren geleden een cd-serie met klassieke muziek. De cd's werden modern aangekleed, advertenties verschenen in popbladen en programmatoelichtingen hadden een 'aangepaste' toon (over Brahms: 'I mean, guys, that is really swinging. Well not swinging perhaps... swaying.'). En plotseling kocht de liefhebber van acid house muziek van Poulenc en Britten. Ander voorbeeld: violist Nigel Kennedy. Hij ziet eruit als een punker, babbelt als een discjockey, en zijn opname van Vivaldi's Jaargetijden verschijnt in de top 100.

Ook het Amerikaanse Kronos Kwartet lijkt in deze categorie te passen. In een interview in Luister spreekt de eerste violist van het ensemble over oren gericht op de 21ste eeuw en over de sprong in het onbekende die muziek 'pas echt opwindend' maakt. De leden van het Kwartet, drie mannen en een vrouw, laten zich graag in eigentijdse kleding fotograferen, rokkostuums zijn taboe. Maar deze wat modieus aandoende facade verbergen een fascinerende klankwereld.

Op de nieuwste cd van het Kronos Kwartet staan werken van George Crumb, Istvan Marta en Sjostakowitsj en bewerkingen van muziek van renaissance-componist Thomas Tallis en Charles Ives.

Een mooi uitgebalanceerd programma. Crumb schildert in Black Angels (1970), ofwel 'Thirteen Images from the Dark Land', in angstaanjagende, donkere, schrijnende en verstilde klankkleuren zijn visie op de Vietnamoorlog. De Hongaar Istvan Marta laat een bandopname van Hongaarse volksmuziek uit Roemenie, die tegen de verdrukking in bestaat, schril becommentarieren door de strijkers. Met deze sublieme opname protesteert het Kronos Kwartet met succes tegen 'het feit dat muziek gespeeld door twee violen, een altviool en een cello kan worden ontdaan van zijn vitaliteit en bloedeloos kan worden.'

Kronos Quartet: Black Angels. Nonsuch 7559 79242-2.

Bernstein

Zo eensgezind als de publieke opinie is over de dirigent Leonard Bernstein, zo uiteenlopend zijn de meningen over de componist. Een ding staat vast, Westside Story is een meesterwerk. Zelden bereikte een musical zo'n hoog muzikaal niveau. Opvallend was dat die muziek aan kracht verloor toen een klassiek geschoolde cast, met onder anderen Kiri te Kanawa, het werk enkele jaren geleden opnieuw opnam.

Zo gauw Bernstein de serieuze componist uithangt, dreigt zijn werk bombastisch te worden. In dramatische passages sleept de muziek zich moeizaam voort, lyrische delen klinken alsof ze met tien potten honing zijn overgoten.

The Arnhem Philharmonic Orchestra, in Nederland beter bekend als het Gelders Orkest, nam onder leiding van dirigent Elyakum Shapirra Jeremiah en The Age of Anxiety op, twee symfonieen.

Jeremiah is Bernsteins eerste grote orkestwerk, dat in 1942 meedong in een concours van het New England Conservatory of Music maar door de jury, geleid door dirigent Serge Koussevitzky, werd afgewezen. Zijn tweede symfonie, gebaseerd op het gedicht The Age of Anxiety van W. H. Auden, is opgedragen aan Koussevitzky.

Van beide werken zijn de snelle delen, 'Profanation' in de eerste symfonie, over zondige heidense rituelen, en 'Masque' in de tweede, over een 'melig' feest diep in de nacht, het interessantst. De vaart en het af en toe syncopische ritme geven er een jazzy karakter aan.

Het Gelders Orkest speelt verdienstelijk. De opname, gemaakt in het Arnhemse Musis Sacrum, is goed. De toelichting bij de cd is te summier: enkele opmerkingen over de werken, niets over de componist en van de (uitstekende) solisten, mezzo-sopraan Jard van Nes en pianiste Cristina Ortiz, slechts een slap fotootje.

Leonard Bernstein: Symfonies 1 en 2. Ottavo, OTR C58920.

win Peaks

Sinds de hoogtijdagen van Peyton Place heeft geen Amerikaanse tv-serie zoveel losgemaakt als de 'soap noir' Twin Peaks van regisseur David Lynch. Terwijl Engeland en de VS napraten over de vraag 'Who killed Laura Palmer? ' moet Nederland het voorlopig stellen met de soundtrack. Music From Twin Peaks laat een spannend geheel horen van orkestrale kitsch, laag zoemende gitaarsnaren en melancholieke melodietjes, waarvan er drie gezongen worden door de ook in de serie als zangeres optredende Julee Cruise. Aantrekkelijk als de muziek mag klinken, ze is ook doortrokken van een onderhuidse dreiging en een ironie ten opzichte van de standaard-elementen die de soundtrackcomponist dient te gebruiken. Toetsenman, arrangeur en producer Angelo Badalamenti schreef een Love Theme waar het sentiment van af druipt en de openingstune kan concurreren met Once Upon A Time In The West als het gaat om de beklemmende sfeer van een stilte voor de storm.

Angelo Badalamenti, Music From Twin Peaks. Warner 7599-26316.

Les Zazous

Rock en roll wordt steeds opnieuw uitgevonden. Omhooggevallen Engelse groepjes als Inspiral Carpets en The Charlatans blinken uit in het verpakken van oude ideeen in een nieuw jasje. De onmiskenbaar door de jaren zestig geinspireerde rockgroep Les Zazous uit Katwijk is die imitatiefase inmiddels voorbij. Het tweede album met de niet mis te verstane titel Pop! bevat voldoende pakkende melodieen, intense zangharmonieen en bijtende gitaarriffs om het beste werk van The Kinks en The Golden Earring in herinnering te roepen. Zangers-gitaristen Frank Jan Kat en Jan van der Plas benutten hun kennis van de klassieken bij het bedenken van verdienstelijke variaties op de bekende thema's meisjes, liefde en snelle auto's, met een relativerend uitstapje naar de oerhollandse klaagzang in My Songs Don't Even Pay The Rent en een verrassende rockversie van Janet Jacksons What Have You Done For Me Lately?

Na uitstekende platen van The Scene, The Jack of Hearts en The Serenes is Pop! opnieuw een bewijs van de opleving die de Nederpop doormaakt. Alleen de fraaie pop-artillustratie doet terugverlangen naar de tijd dat elpeehoezen nog groot en platen zwart waren.

Les Zazous, Pop!. Pasadena LZ6.

Maceo

Saxofonist Maceo Parker mist zijn vaste betrekking, net als soulzanger Bobby Byrd en trombonist Fred Wesley. Alle drie behoorden ze tot de vaste begeleiders van 'King of Soul' James Brown en moeten ze met lede ogen aanzien hoe hun baas een gevangenisstraf uitzit wegens drugs- en wapenbezit. “Let him out, so we can make money”, pleit het drietal op het mini-album For All The Kings Men, opgehangen aan een variatie op Browns Sex Machine (hier: Sax Machine).

Met hulp van producers Bill Laswell en Bootsy Collins werd het onderhoudende funkmuziek, die eens te meer aangeeft hoezeer James Brown aan de wieg heeft gestaan van een reeks onsterfelijke soul-, funk- en hiphop-cliche's. Alleen de mede door Sly Stone geschreven ballade Tell The World wijkt af van de beproefde formule, met het saaiste moment van een overigens aanstekelijke dansplaat als pijnlijk resultaat.

Maceo, For All The Kings Men. 4th en BWay 261 193.