Miljoenen Turken, solidair met mijnwerkers, in staking

ATHENE, 4 jan. - Circa twee miljoen Turkse werknemers hebben gisteren uit solidariteit met looneisen van mijnwerkers aan de Zwarte Zee een algemene werkstaking van 24 uur gehouden die zonder precedent was in de geschiedenis van de Turkse republiek.

Velen konden niet naar hun werk omdat het verkeer in de steden was lamgelegd, in Istanbul voeren ook de ponten niet en zelfs Turkish Airlines was een dag uitgeschakeld. Er heerste een zondagse sfeer in Turkije's grootste stad, mede door het mooie weer.

De staking, lang tevoren aangekondigd, werd georganiseerd door de overkoepelende vakbond Turk Ish en de veel kleinere, fundamentalistische Hak Ish. Zij was in meer dan een opzicht illegaal. De Turkse grondwet van 1982 verbiedt algemene stakingen, stakingen op vitale bedrijven - zoals olieraffinaderijen, waar gisteren ook het werk werd neergelegd - solidariteitsstakingen en stakingen met een politiek doel.

Deze staking is er een uit solidariteit met de 48.000 mijnwerkers in het gebied rond Zonguldak aan de Zwarte Zee, die al begin december het werk hebben neergelegd ter wille van een eis tot loonsverhoging van 400 procent. De regering, die deze mijnen beheert, biedt slechts hooguit 100 procent, hoewel de inflatie in de twee jaar dat de arbeiders geen loonsverhoging hebben gehad respectievelijk 75 en 68 procent bedroeg. Het minimum dagloon in deze zeer onveilige mijnen bedraagt momenteel 14.000 lire (acht gulden).

President Ozal verkondigde al bij het begin van de staking dat deze mijnen beter gesloten konden worden omdat zij met verlies werkten. Dit leidde ertoe dat de staking meer en meer tegen hem persoonlijk werd gericht en dus een politiek karakter kreeg. Leiders van de oppositiepartijen van links tot rechts trokken naar Zonguldak om daar hun sympathie te betuigen. Aan de vooravond van de algemene staking was een der leuzen: 'Heel Turkije een Zonguldak'.

De staking van gisteren is onverwacht rustig verlopen. Vandaag kan de situatie zich toespitsen als de mijnwerkers van Zonguldak met hun families massaal naar Ankara trekken, vierhonderd kilometer naar het zuiden, in duizend autobussen. Wederom zullen de oppositiepartijen daaraan meedoen. In de hoofdstad wil men een petitie overhandigen bij het paleis van de president.

Gunesh Taner, een der ministers die verantwoordelijk zijn voor de economie, heeft gisteren zijn ontslag ingediend ingevolge een vorig jaar juni gedane toezegging. Hij verbond toen zijn aanblijven in 1991 aan het terugbrengen van de inflatie tot veertig procent. Hij wijt zijn mislukking aan de Golfcrisis.