'Ik behaalde in '87 drie wereldtitels, maar toen besefte ik het nauwelijks'; Roemeense turnster kiest in nieuw leven voor entertainment; Dobre gaat op Amerikaanse toer

LEERSUM, 4 jan. - Aurelia Dobre en haar teamgenootjes werd in 1987 na terugkeer in haar land van de wereldkampioenschappen eens niet ontvangen door president Niculae Ceausescu. Het staatshoofd was op reis. Het ontbreken van de gebruikelijke ontvangst bij de dictator deed het veertienjarige meisje pijn en vormt drie jaar na dato voor Dobre de sterkste herinnering aan haar onverwachte successen in Rotterdam. De drie in Ahoy' verworven wereldtitels werden wel met zestigduizend Roemeense leis in klinkende munt gehonoreerd. Een overwinningspremie van twee keer een modaal jaarinkomen.

De ex-wereldkampioene en inmiddels ook ex-wedstrijdturnster Aurelia Dobre is pas achttien jaar, maar ze heeft al een heel (eenzijdig) leven achter de rug. Als zesjarige begon haar turnleven speels en onschuldig bij Dynamo (de club van de Securitate) in haar woon- en geboortestad Boekarest. Zij won sindsdien jaarlijks de nationale titel in haar leeftijdscategorie en werd op tienjarige leeftijd geplaatst in de Olympische juniorenselectie. Onesti werd haar nieuwe verblijfplaats, ruim driehonderd kilometer ten noorden van haar ouders. Die mochten trouwens een keer per veertien dagen op kosten van de Roemeense turnbond hun dochter op het internaat bezoeken.

Toch heeft Dobre goede herinneringen aan haar verblijf in het stadje in de Karpaten. “Het trainingsprogramma was goed te doen en ik mocht aan veel buitenlandse wedstrijden deelnemen.” Twee jaar later werd zij opgenomen in de nationale selectie. Verblijfplaats ditmaal Deva, bijna vierhonderd kilometer maar nu in westelijke richting van Boekarest. “Het trainingsprogramma was door de omvang veel minder plezierig. Als ik bijvoorbeeld na een geslaagde trainingsoefening op de evenwichtsbalk na de afsprong niet onmiddellijk stilstond moest ik de gehele oefening vijf keer in perfecte uitvoering over doen. Een insider weet wat zo'n opdracht inhoudt. Ik moest daar te hard werken, trainen werd een straf. In de aanloop naar het WK '87 vond ik het niet leuk meer in Deva. Toch ging ik door. Het WK lonkte. “

De wereldtitelstrijd in Rotterdam leverde het destijds veertienjarige turntalent (geboren 16 november 1972) drie gouden medailles op. Het Roemeense team won voor de tweede keer in de historie de landenwedstrijd en troefde dus het favoriete zestal van de Sovjet-Unie af. In 1979 gebeurde dat onder aanvoering van Nadia Comaneci, het grote voorbeeld van de Roemeense turnjeugd. Nu speelde Dobre een hoofdrol, zoals ook in de individuele meerkampfinale. Ze profiteerde van de concurrentiestrijd tussen haar kamergenote Daniela Silivas en de Russin Elena Sjoesjoenova. Ze won de meerkamp door “onverschilligheid” want “als de wil om te winnen te sterk wordt is geen ontspanning mogelijk en ga je in de fout”. Voor Roemeense maatstaven schreef Dobre geschiedenis. Want zelfs Comaneci heeft geen wereltitel in de meerkamp; hoewel ze daar veel Europese en Olympische titels tegenover heeft staan. De derde wereldtitel bereikte Dobre in Rotterdam in de toestelfinale evenwichtsbalk.

“Het WK is nu iets wat heel lang geleden gebeurd is. Het is toen nauwelijks tot me doorgedrongen.” Voor Aurelia Dobre heeft het WK in een vorig leven plaatsgehad. In 1988 en 1989 kon ze door een knieblessure haar prestatie van niet herhalen. In Seoul was de terugval al duidelijk. Dobre werd zesde. Een jaar later in Stuttgart, waar ze haar wereldtitel moest verededigen bereikte ze niet eens de meerkampfinale. “Ik had al eerder willen stoppen maar mevrouw Login (chef van het Roemeense vrouwenturnen, red ) praatte me om.”

Bijna een jaar geleden, 6 januari, keerde Aurelia Dobre terug in Boekarest. “Ook al was ik met turnen gestopt en thuis, elke keer als de telefoon overging of aan de deur werd gebeld, schrok ik op en dacht ik dat ze me weer kwamen halen voor een training of wedstrijd.”

Dobre heeft moeten afkicken van een levensstijl waarin coaches en officials voor haar dachten, spraken en geschenken in ontvangst namen. Terugdenkend aan haar turncarriere is Dobre zeker niet complimenteus jegens haar voormalige begeleiders. Daarvan heeft ze sedert haar verblijf in Nederland (vanaf 15 november) allerminst een geheim gemaakt. Ze werd volgens het Roemeense systeem geacht te zwijgen. Persoonlijke (geld)prijzen die ze in het buitenland en dus in valuta won, verdwenen in de zakken van de begeleiders. Topturnen als exploitatie-object.

In Nederland ( “mijn tweede vaderland” ) heeft Dobre door een optreden in AVRO's Sportpanorama, turngala's in Heerenveen en 's-Hertogenbosch en enkele kranteninterviews veel aandacht gekregen. Ron Mulder, die onder meer ook Yvonne van Gennip aangaf financieel gewin uit Olympische successen te halen, is haar beschermheer. Vanaf 1988 behartigde hij de belangen van de Roemeense turnbond in het buitenland. “De revolutie in december 1989 wijzigde de leiding en ons contract dat tot 1992 zou doorlopen werd opgezegd. Jammer, hoewel ik bijzonder veel contacten heb kunnen leggen en nieuwe relaties heb gekregen.”

Aurelia Dobre is een van die nieuwe relaties. Mulder: “Voor Aurelia zijn er drie toekomstmogelijkheden. De eerste is verder studeren voor turntrainster. De tweede mogelijkheid is rustig en anoniem oud worden in Roemenie en de derde is op de Amerikaanse toer gaan: entertainment, gebruik maken van de wereldtitel en persoonlijke kwaliteiten”.

Aurelia koos begin deze week voor het laatste. Zo'n keuze heeft consequenties. Niet de medaille, maar het publiek en de camera zijn dan de richtpunten en het publiek stelt een verwachtingspatroon vast waaraan moet worden voldaan. Dat ligt niet iedereen. Zo had Dobre tijdens turngala's Daniela Silivas aangespoord meer te lachen en meer tegemoet te komen aan handtekeningverzamelaars. Dobre: “Daniela is daar te trots voor. Het druist tegen haar eergevoel in om het publiek te vermaken.”

Voor Silivas is de prestatie nog steeds bepalend. Haar toekomstmogelijkheden beperken zich daardoor tot toekomstig trainerschap of anonimiteit. Vandaag keerde de drievoudig Olympisch kampioene van Seoul terug naar Boekarest.

Dobre mag nog tot 20 januari in Nederland blijven, dan loopt haar visum af. Nog twee weken om colleges te lopen bij Mulder: “Ze is een perfecte studente. Aurelia heeft nooit geleerd met pers en publiek om te gaan. Ze is dus hier in Nederland op nul begonnen. Maar ze leert bijzonder snel.”

Aurelia Dobre heeft ontegenzeggelijk uitstraling. Haar ogen spreken een taal die overal wordt verstaan. “Toch zal ze zich snel wat Engels eigen moeten maken om meer functies te bekleden of demonstraties in het buitenland te verzorgen”, veronderstelt Mulder, die zich opwerpt als de leidsman in het nieuwe leven van de ex-wereldkampioene.