Geelhoed maant het kabinet tot ingrijpende maatregelen

DEN HAAG, 4 jan. - Het kabinet moet bij de komende ombuigingsoperatie keuzes maken over de taken van de overheid. Omvangrijke herstructurerende ingrepen zijn “onvermijdelijk” ; verhoging van de collectieve lastendruk is daarbij “een onbegaanbare uitweg”.

Dat schrijft prof. mr. L. A. Geelhoed, secretaris-generaal van het ministerie van economische zaken, in zijn nieuwjaarsartikel in het weekblad Economisch Statistisch Berichten.

“Betrekkelijke makkelijke uitwegen als verlagingen in het niveau van de ambtenarissensalarissen of van de overdrachtsuitgaven zijn in de jaren tachtig goeddeels afgewandeld. Hetzelfde geldt voor de verschillende varianten van de kaasschaverij”, schrijft Geelhoed.

In het verleden zijn er volgens Geelhoed nauwelijks prioriteiten gesteld, laat staan dat er een afweging werd gemaakt van kosten en baten van overheidsbeleid. “Het woud van voorzieningen en arrangementen lijkt op tropisch etagebos: op de ene laag regelingen is de volgende tot stand gekomen en in deze stapeling zijn ordening en samenhang moeilijk te ontdekken”, schrijft Geelhoed.

Met zijn artikel '1991: meer dan een tussenbalans' zet de secretaris-generaal van economische zaken de traditie voort van zijn voorganger prof. dr. F. W. Rutten.

Geelhoed geeft niet exact aan hoeveel het kabinet moet ombuigen. Als voorzitter van de Centrale Economische Commissie (CEC) adviseerde hij twee weken geleden het kabinet voor een bedrag van 12 a 17 miljard te bezuinigen. De CEC is het belangrijkste ambtelijke adviescollege van het kabinet.

Volgende week maandag beginnen de besprekingen over de tussenbalans en minister Kok (financien) wil in deze kabinetsperiode in totaal 14 miljard gulden ombuigen.

De omvang van de collectieve sector is in Nederland in vergelijking met het buitenland groot. En ook is het aandeel van de overdrachtsuitgaven relatief hoog. Hierdoor is het “huidige sociaal-economische bestel heel kwetsbaar voor geringe tegenvallers in de internationale context”, aldus Geelhoed.

Volgens Geelhoed zijn vooral de subsidies aan gezinshuishoudingen en het stelsel van sociale zekerheid hoognodig aan herziening toe. Nederland is als “subsidieland een buitenbeentje”.

Bij het verlenen van subsidies aan gezinshuishoudingen zit Nederland in de Europese voorhoede, maar bij de subsidieverlening voor technologische vernieuwing loopt Nederland achterop, aldus de topambtenaar van EZ.

Pag. 3: Geelhoed: stelsel sociale zekerheid moet op de helling

Ook het stelsel van sociale zekerheid moet volgens Geelhoed op de helling. De belangrijkste eigenschap van het Nederlands stelsel van sociale zekerheid is volgens Geelhoed “dat het leidt tot een versnelde afstoting van minder produktieve arbeid, waarbij de kosten worden afgewenteld op de nog wel produktieve arbeid”.

Als voorzitter van de Centaal Economische Commissie adviseerde Geelhoed twee weken geleden het kabinet alleen WAO-uitkeringen te verstrekken aan werknemers die arbeidsongeschikt zijn geworden door een ongeluk tijdens het werk. In andere gevallen zou een minder riante uitkering moeten worden verstrekt.

Bij de herstructurering van de collectieve sector moeten de overheidsinvesteringen in bijvoorbeeld milieu en infrastructuur worden versterkt. De doelmatigheid van overheidsinstanties moet worden vergroot omdat deze ver is achtergebleven bij de efficientiegroei in de commerciele dienstverlening, aldus Geelhoed.

Met betrekking tot de collectieve lastendruk is de secretaris-generaal van Eeconomische zaken een voorstander om deze te stabilisren op het werkelijke niveau (52, 8 procent) in plaats van het niveau dat gold ten tijde van het opstellen van het regeerakkoord (53, 6 procent).