EG-overleg in onwerkelijke situatie

BRUSSEL, 4 jan. - De uiterste poging van president Bush, gisteren, om een diplomatiek contact tot stand te brengen met Irak heeft de buitengewone bijeenkomst van de ministers van buitenlandse zaken van de Europese Gemeenschap, vanmiddag in Luxemburg, in een wat onwerkelijke situatie gemanoeuvreerd. Want wat kunnen de Europese ministers besluiten? Alles hangt nu immers af van het antwoord van Irak op het voorstel van Bush om op 7, 8 of 9 januari een bijeenkomst in Geneve te houden tussen minister van buitenlandse zaken James Baker en diens Iraakse collega Tareq Aziz.

Is het Iraakse antwoord positief, dan zullen sommige EG-ministers de uitkomst van dat overleg willen afwachten voordat ze een besluit kunnen nemen over de vraag of het wenselijk is om alsnog een eigen, Europees initiatief te ontwikkelen tegenover Irak. Maar ook is denkbaar dat een meerderheid dat zal opvatten als een groen licht om een gesprek met Tareq Aziz aan te gaan.

Is het antwoord negatief, dan ontstaat dezelfde situatie als op 18 december, toen de EG-ministers besloten geen gesprek met Tareq Aziz te arrangeren als Irak niet tevoren ingegaan was op de Amerikaanse uitnodiging. Daarbij was de redenering dat Irak niet de indruk mocht krijgen als zou het met de EG gemakkelijker zijn “om zaken te doen” dan met de Verenigde Staten. Dat zou een “verkeerd signaal” zijn, zo zei minister Van den Broek toen ook al.

Gisteren zei de Nederlandse bewindsman in het NOS-journaal: “Ik vind dat de EG geen politiek gesprek met Bagdad moet voeren zolang niet zeker is dat het aanbod van president Bush nu ook door Irak wordt aanvaard.”

In vergelijking met de 18de december is er echter wel het een en ander veranderd. De druk binnen de EG om met een eigen initiatief te komen, los van de Amerikanen, is toegenomen. In december waren het vooral Frankrijk, Spanje, Italie en Griekenland die daarop aandrongen. Na het Frans-Duitse initiatief om de extra ministerraad in Luxemburg bijeen te roepen is te verwachten dat Duitsland, en ook Belgie en Luxemburg voor een losstaand Europees initiatief zijn. De Belgische minister van buitenlandse zaken, Mark Eyskens, meende dat er voor de EG een “nieuwe situatie” zou ontstaan als Irak het Amerikaanse voorstel afwijst.

Pag. 4: Spoedberaad EG over Golf

Maar het valt te betwijfelen of over een dergelijke beslissing een consensus kan worden bereikt. Minister Van den Broek is er fel tegen, en ook de Britten houden zich strak aan de Amerikaanse lijn in de Golfcrisis.

De tegenstanders van een eigen EG-initiatief hebben intussen onbedoelde steun gekregen van Irak zelf. De uitlatingen van de Iraakse ambassadeur in Brussel, Zaid Haidar, gisteren, dat een Europees initiatief geen zin zou hebben als men dezelfde boodschap zou verkondigen als de Amerikanen, kunnen onmogelijk als erg bemoedigend worden beschouwd voor een Europese missie.

De grootste zorg zal vandaag dan ook zijn om de 'cohesie' van de Europese Gemeenschap te handhaven en zo mogelijk te verstevigen, geloven diplomatieke waarnemers. Gegeven het feit dat de Duitsers bereid lijken tot veel grotere concessies tegenover Irak dan de Amerikanen en in het licht van de verwarrende signalen die met name de Franse diplomatie uitzendt, zal het niet eenvoudig zijn een beeld van solidariteit met de VS te scheppen.

De uitkomst van het overleg vandaag in Luxemburg is dan ook geheel onvoorspelbaar, zo gaf vanmorgen een woordvoerder van het secretariaat Europese Politieke Samenwerking in Brussel toe. Alles hangt af van het antwoord van Irak op het Amerikaanse aanbod.