PRODUKT; Foto's met diepte

Stereofotografie voor eenvoudige doeleinden kan door een handige vinding van Loreo, een ondernemer in Hongkong, binnenkort een nieuwe vlucht maken. Loreo Asia Ltd. heeft onlangs een zeer simpele camera op de markt gebracht die het voor de amateur net zo makkelijk maakt om stereo-snapshots met dieptewerking te maken als gewone, tweedimensionale foto's.

Eigenlijk doet de fotograaf die zich bedient van de 'gewone' techniek waarvan het resultaat ook dagelijks in de krant is te zien, zichzelf tekort. Met een goede, scherpe voorgrond wordt weliswaar dieptewerking gesuggereerd, maar in werkelijkheid zijn het vlakke foto's.

Het menselijk oog kan diepte, ruimte en perspectief zien in elk beeld dat op het netvlies komt. Dat komt doordat het linker- en het rechteroog 6 tot 6, 5 centimeter uit elkaar staan en elk een iets verschillend beeld zien. Wie een vinger op armlengte voor zich omhoog steekt en afwisselend met het linker- en rechteroog naar dat punt kijkt, ziet dat verschil direct.

Een normale camera kampt vergeleken met de mens met een ernstige achterstand, omdat er slechts sprake is van een 'oog': de lens. Met een stereocamera (twee lenzen) wordt dat gebrek weggewerkt. Het resultaat is dezelfde dieptewerking die iedereen met een goed gezichtsvermogen waarneemt. Afgebeelde objecten komen 'los' van hun achtergrond en het verschil in afstand tussen de personen en voorwerpen kan scherp worden gezien. Bij een goede stereo-opname kan men net als bij een landschap de ogen door het beeld laten 'dwalen', waarbij een rijkdom aan details die bij een 'vlakke' foto nauwelijks opvallen, zichtbaar wordt.

Wetenschap, techniek, architectuur en in bescheiden mate zelfs de beeldende kunst maken gretig gebruik van de stereo-techniek. Oogspecialisten kunnen een sterk vergrote stereo-dia maken van het oog, waardoor zij een enorme ruimte inkijken, alle onderdelen van het oog in perspectief zichtbaar worden en afwijkingen snel zijn te lokaliseren. Met stereo-rontgenopnamen kunnen afwijkingen in een gewricht goed zichtbaar worden gemaakt.

Speurders naar milieu-overtredingen bedienen zich van dezelfde techniek door middel van luchtfoto's. Emissies van schadelijke stoffen worden zichtbaar op een stereo-foto die met een warmte-gevoelige techniek wordt opgenomen. Voor luchtkartering zijn stereo-foto's onmisbaar. Ze kunnen hoogteverschillen in het landschap precies vaststellen. KLM-Aerocarto maakte in 1977 opnamen loodrecht boven het Antilliaanse eiland St. Eustatius die je in staat stellen de bomen in de vulkaankrater te tellen.

Ook meteorologen bedienen zich van stereo-opnamen, gemaakt door satellieten, bij voorbeeld om de ontwikkeling en snelheid van orkanen en hagelstormen vast te stellen. Zelfs de bodemstructuur en de hoogteverschillen op de maan en op Mars zijn door fotograferende ruimteschepen in kaart gebracht.

De mens is dol op beelden en plaatjes en de techniek om op die nieuwsgierigheid in te spelen kent bijna geen grenzen. Al vrij kort nadat in de vorige eeuw de fotografie werd uitgevonden, deed de stereo-foto haar intrede en zorgde voor een ware rage. Beelden van alle uithoeken op de wereld werden met ouderwetse stereo-kijkers in de huiskamers bekeken tot de bewegende film meer leven in de brouwerij bracht en het plastische stereo-beeld alleen nog in de belangstelling stond van hobbyisten, afgezien van stereo-films die door de ingewikkelde en dure projectie-techniek nooit tot grote wasdom zijn gekomen.

Foto-amateurs lopen tot nu toe slechts in kleine aantallen (de 'freaks' zegt fotohandelaar H. Pellikan van Filmex in Den Haag die de nieuwe Loreo-camera in zijn assortiment heeft opgenomen) warm voor stereo-fotografie. Dat komt doordat de twee beelden van een stereo-camera heel nauwkeurig op de juiste afstand van elkaar gemonteerd moeten worden om het mooiste effect te krijgen. Vooral bij kleurendia's is dat een priegelwerk, waarvoor de meeste amateurs geen geduld opbrengen.

Loreo in Hongkong heeft dat probleem althans voor foto's nu op een verbluffend simpele manier opgelost met een kleinbeeld (35mm) stereo-camera voor een prijs net beneden de 200 gulden, inclusief draagtas en stereo-viewer. Hoe kan het zo goedkoop? Omdat de Loreo niet twee lenzen heeft zoals de traditionele stereocamera, maar slechts een, die echter twee beelden ontvangt door een ingebouwd spiegelsysteem.

De camera is net zo makkelijk te bedienen als het ouderwetse 'boxje' van Kodak en Agfa, maar met een mooier resultaat. Het enige dat de fotograaf moet doen is de opname in het beeldvenstertje brengen en afdrukken, want de Loreo heeft een 'fixed-focus'-afstandinstelling (alles scherp vanaf een afstand van 80 cm) en beschikt maar over een sluitersnelheid. De enige beperking, waarvoor je door een rood lampje wordt gewaarschuwd, is de lichthoeveelheid. Is die onvoldoende dan druk je op het knopje flitser, bovenop de camera springt een klepje open en binnen dertig seconden kun je afdrukken. Om ook bij minder stralend weer te kunnen fotograferen is een film van 200 ASA nodig en de flitser is alleen bij korte afstanden (hooguit 2, 5 meter) krachtig genoeg. Bij gebruik van een 400 ASA-film haal je een bereik van drie meter.

Is het filmpje vol dan kan het worden ontwikkeld en afgedrukt op het normale (kleinste) formaat van 10 x 15 centimeter. Montage is overbodig, want het spiegelsysteem zorgt ervoor dat het lensje op ieder negatief twee beeldjes projecteert die, precies op de goede afstand, op elke foto terugkomen zodat de foto's direct in stereo met de viewer kunnen worden bekeken. Bij een forse vergroting door de fotodienst van NRC Handelsblad bleek dat de scherpte van de opnamen al gauw terugloopt. Maar dat is geen bezwaar want stereo-foto's kunnen alleen in een klein formaat worden bekeken. Wie met de beperkingen van de Loreo kan leven, kan er ook stereo-dia's van redelijke kwaliteit mee maken.

Importeur Jenoptik in Hilversum, tel. 035-260411, kan de camera via de fotohandel leveren.