NIEUW MUSEUM IN HET PALAZZO RUSPOLI IN ROME EXPOSEERT EEN DEEL VAN DE COLLECTIE THYSSEN; Stil, mooi en alle dagen open

Expressionisme: Meesterwerken van de stichting Thyssen-Bornemisza van Van Gogh tot Klee. Rome, Palazzo Ruspoli, Via del Corso. T-m 12 febr. Inl 09-396 683 2177.

Bijna iedere bezoeker van Rome heeft het wel eens meegemaakt: het museum is dicht. Het is de verkeerde dag, het is al middag, het is weer eens staking, de restauratie is nog niet klaar. Sinds vorige maand is er in het hart van het oude centrum, aan de via del Corso, een nieuw museum dat probeert te breken met deze gehate tradities: het is alle dagen van de week open, van 10 tot 19 uur en 's zaterdags zelfs tot 23 uur, en de overheid heeft er niets mee te maken, wat de stakingskans aanzienlijk verkleint. De prachtige openingstentoonstelling, met twintigste-eeuwse werken uit de collectie van baron Hans Heinrich Thyssen-Bornemisza, is meteen een enorm succes.

Deze verrijking van het Romeinse culturele leven is te danken aan Roberto Memmo: geboren in de Zuiditaliaanse stad Lecce, kort advocaat en autodealer geweest, geld verdiend in de tabaks- en textielindustrie, en daarna financier geworden met het Amerikaanse staatsburgerschap en wonend in Monte Carlo. Hij heeft een stichting opgericht die Palazzo Ruspoli, een van de mooiste renaissance-paleizen in Rome, heeft gerestaureerd en daar ruimte heeft vrijgemaakt voor een museum van vijfduizend vierkante meter. “Ik ben altijd meer geinteresseerd geweest in de geschiedenis van gebouwen en van families dan in afzonderlijke kunstwerken,” heeft Memmo gezegd. “Weet u dat de zestiende-eeuwse klinknagels die we bij de restauratie van palazzo Ruspoli hebben gevonden, ware meesterwerken zijn?”

Palazzo Ruspoli is een vast herkenningspunt in de Romeinse geschiedenis. In de achttiende eeuw kwam het in handen van de familie Ruspoli, en vorige eeuw bood het gebouw onderdak aan het Caffe Nuovo, een van de bekendste verzamelplaatsen van artiesten, intellectuelen en mooie vrouwen uit heel Europa. De museumruimte is gevestigd in een gedeelte dat een paar maanden geleden nog door een bank werd gebruikt, en dat in recordtijd is verbouwd. In een aantal zalen dat immuun is gemaakt voor het lawaai van de via del Corso, zijn 47 meesterwerken uit de meer dan 1600 werken tellende collectie Thyssen tentoongesteld. Schilderijen uit een collectie zijn altijd moeilijk onder een stilistische noemer te brengen, maar als thema voor de tentoonstelling is gekozen: Expressionisme van Van Gogh tot Klee.

De tentoonstelling opent met een van de laatste schilderijen van Van Gogh, 'Les Vessenots', en de meeste aandacht gaat daarna uit naar Duitse kunstenaars. Ernst Ludwig Kirchner en Otto Muller vertegenwoordigen Die Brucke, George Grosz en Otto Dix de Nieuwe Zakelijkheid. Verder zijn er schilderijen van onder anderen Beckman, Ensor, Kandinski, Klee en Nolde. Dergelijke werken zijn niet vaak in Rome te zien, en de bezoekers komen dan ook met honderden tegelijk. Het nieuwe museum heeft meteen naam gemaakt. Memmo kan tevreden zijn. “Ik wil dat er een teken van mijn werk overblijft,” zei hij over de oprichting van de stichting die het museum beheert. “Ik heb twee dochters waar ik zielsveel van hou, maar ik vind het niet leuk dat mijn naam met mij zou ophouden.”

    • Marc Leijendekker