Onrust bij douane over verhuizing; Bonden en dienstcommissie constateren grote bereidheid tot acties bij de douane

VENLO, 2 jan. - Bij douaneposten langs de Duitse en Belgische grens heerst grote onrust over het plan om circa 900 van de 2500 douanebeambten, die door het verdwijnen van de Europese binnengrenzen overtollig worden, over te plaatsen naar de Randstad. Daar wordt de komende jaren een grote vraag naar nieuw douanepersoneel verwacht, omdat de controle aan de buitengrenzen en de bestrijding van fraude en drugssmokkel worden geintensiveerd.

De vakbonden en de centrale dienstcommissie douane vinden de verplaatsingsoperatie onacceptabel. In zijn eerste reactie op het rapport van de werkgroep werkgelegenheidsontwikkeling douane heeft de directeur-generaal der belastingen, C. Boersma, laten weten dat er ondanks het verlies van 1600 arbeidsplaatsen geen gedwongen ontslagen hoeven te vallen. Wie 55 jaar of ouder is, kan met vervroegd pensioen en een ander deel kan krijgt voorrang bij vacatures binnen de belastingdienst. De rest kan kiezen tussen verhuizing of 'vrijwillig' ontslag. Gedwongen ontslagen zouden overigens in strijd zijn met de werkgelegenheidsgarantie, die de overheid twee jaar geleden heeft gegeven bij de reorganisatie van de belastingdienst. Maar volgens Boersma kan die garantie alleen worden nagekomen “als de daaraan verbonden voorwaarde van geografische mobiliteit wordt gerealiseerd.”

De bonden en de centrale dienstcommissie hebben onder het personeel al een grote bereidheid tot acties geconstateerd, als de directeur-generaal der belastingen zijn voorlopige standpunt over de verhuizing niet herziet. De centrale dienstcommissie, die 7000 douanemedewerkers vertegenwoordigt in het overleg met de directie over arbeidsvoorwaarden, heeft al aangedrongen op een “meer realistisch” reorganisatieplan, dat uitgaat van behoud van werkgelegenheid op de plaats waar men nu werkt. De dienstcommissie stelt voor douaniers om te scholen tot milieu-inspecteurs, waarvan het ministerie van VROM er de komende tijd 1500 in het hele land wil aanstellen. “Langs de grenzen zouden 650 douanemensen zonder problemen in die functie kunnen worden aangesteld,” zegt B. Grave, vice-voorzitter van de dienstcommissie: “We hebben in de werkgroep uitgebreid gepraat over vervangend werk in een aanverwante sector als de milieu-inspectie, het CBS of de Vreemdelingenpolitie, maar in de reactie van de directeur-generaal is van die oplossing niets terug te vinden. Er wordt steeds maar gezegd dat men veel waarde hecht aan goed overleg, maar uiteindelijk wordt toch besloten ons te verplaatsen alsof het om kasten of computers ging.”

De Bijzondere Commssie, waarin de vertegenwoordigers van de vakbonden zitting hebben, zal het verhuisplan ook afwijzen, is de verwachting van C. Borst, vertegenwoordiger van de CFO: “We moeten onze achterban nog raadplegen, maar zoals de plannen er nu uitzien, zijn ze voor ons onacceptabel. In de werkgroep hebben we steeds gezegd dat we voor alles moesten voorkomen dat de mensen in het oosten en het zuiden in bussen werden geladen om ze naar Rotterdam en Amsterdam te verplaatsen. Alleen wie vrijwillig mee wilde gaan, zou in die bus stappen, voor de anderen zou naar alternatieven gezocht worden.”

Borst weerspreekt het argument van Boersma dat twee jaar geleden de werkgelegenheid tot 1994 zou zijn gegarandeerd op voorwaarde dat de douaniers overal in Nederland werk zouden accepteren. “Er is wel over mobiliteit gesproken, maar toen ging het over afstanden die bereisbaar waren, zodat de mensen met hun gezin in hun huis konden blijven wonen.”

Douanier Grave, die zelf in Groningen is begonnen en nu in Heerlen woont en werkt, ontkent dat een douaneambtenaar per definitie een mobiel bestaan leidt: “Vroeger was dat wel zo, maar dan hebben we het over een tijd die twintig jaar achter ons ligt. Toen kon je erop rekenen dat je om de zoveel tijd van de ene naar de andere kant van het land werd verplaatst. Maar het is zeker al vijf jaar gebruikelijk dat het hokje op je sollicitatieformulier waarin je kunt aangeven dat je werk in het hele land aanvaardt, van tevoren is doorgestreept. Dus blijft het hokje over waarin je aangeeft dat je werk in de regio aanvaardt.”

Volgens een woordvoerster van het ministerie van Financien zijn de bezwaren van de dienstcommissie en de vakbonden voorbarig. “Het gaat hier om een concept-beleidsstandpunt van de directeur-generaal, waar in januari twee keer met de bijzondere commissie over gesproken wordt. Daar zal heus serieus naar de bezwaren worden gekeken.”

    • Jacques Herraets