Topambtenaren verzwegen groei mestoverschot

DEN HAAG, 14 dec. - Het ministerie van landbouw heeft van 1970 tot 1984 interne waarschuwingen over groeiende mestoverschotten in Nederland genegeerd.

Topambtenaren van het departement hielden tot begin jaren tachtig gegevens over het teveel aan mest bewust buiten de openbaarheid. In 1984 kwam het departement met een eerste maatregel tegen het mestoverschot.

Dit stelt de Algemene Rekenkamer vast nadat zij op eigen initiatief een ruim twee jaar durend onderzoek heeft gedaan naar het mestbeleid van het ministerie van landbouw. Het onderzoeksrapport wordt maandag officieel gepubliceerd.

De Rekenkamer stelt dat het ministerie onverantwoord lang het landbouwbelang liet prevaleren boven het algemeen belang. Daardoor zijn de mestoverschotten onnodig toegenomen. Nederland heeft volgens het ministerie momenteel een teveel aan mest van veertien miljoen ton, waardoor het milieu ernstig wordt geschaad. De Rekenkamer stelt overigens dat exacte gegevens over de omvang van de mestproduktie (en dus van de overschotten) nog altijd niet beschikbaar zijn. Dat is een mede een gevolg van de ondoorzichtige regelgeving van het ministerie van landbouw.

Met de zogenaamde interimwet probeerde het ministerie in 1984 de veestapel te stabiliseren. Volgens de Rekenkamer heeft die maatregel gefaald. De hoeveelheid kippen groeide sindsdien met zestien procent, het aantal varkens nam met 28 procent toe.

De regels die het ministerie na 1984 doorvoerde om de schadelijke gevolgen van de mestoverschotten voor het milieu in te dammen, hadden volgens het onderzoek veelal niet het effect dat ze beoogden. Deze regels zijn in de meeste gevallen moeilijk te controleren. Zo stelt de Rekenkamer dat veehouders in de gelegenheid zijn vijftien procent meer vee te houden dan hun formeel is toegestaan. Deze 'latente ruimte', veroorzaakt door onduidelijke wetgeving, is volgens de Rekenkamer oneigenlijk en zou moeten worden weggewerkt.

Het ministerie van landbouw en visserij wil voorlopig niet ingaan op het rapport van de Algemene Rekenkamer. Het Kamerlid Blauw (VVD) zal een debat met de bewindslieden over het rapport aanvragen. Hij noemt het rapport van de Rekenkamer 'een nare erfenis' voor de nieuwe minister en staatssecretaris van Landbouw, Bukman en Gabor.

Pag. 2: Kamerleden geschokt over mestrapport Rekenkamer

Tweede Kamerleden van de PvdA, VVD en D66 tonen zich in een eerste reactie geschokt door de conclusies van de Algemene Rekenkamer over het mestbeleid.

Het Kamerlid Feenstra (PvdA) ziet in de aanbeveling over de 'latente ruimte' die de regelgeving nu biedt een mogelijkheid 'op subtiele wijze de veestapel in te krimpen', zo zegt hij in een eerste reactie op het rapport. 'Dan noemen we het niet zo, want de term 'inkrimping' roept bij alle partijen geemotioneerde reacties op, maar we voeren haar gewoon door - en dan mag het van mij ook Tante Betje heten.'

Feenstra meent dat het onderzoek van de Rekenkamer aantoont dat het ministerie van landbouw niet in staat is 'alarmerende signalen' uit het ambtelijk apparaat in beleid om te zetten. Aangezien dit 'al eerder is gebleken', zegt hij dat het rapport voor de onlangs aangetreden bewindslieden van Landbouw, Bukman en Gabor, duidelijk maakt dat er 'maar een mogelijkheid is voor dit ministerie om te overleven: eindelijk eens gehoor geven aan signalen die van binnen en buiten tot het departement komen'.

Het Kamerlid Blauw (VVD) wil weten welke 'essentiele informatie 15 jaar lang aan de Kamer is onthouden'. Hij meent dat het ministerie 'nalatig' is geweest omdat de veestapel sinds 1984 met tientallen procenten kon groeien.

Het Kamerlid Ter Veer (D66) meent dat het voortbestaan van het departement mede door dit rapport op het spel wordt gezet. 'Regelgeving is slecht en wordt slecht gecontroleerd. Het is 'e'en aanklacht tegen Landbouw. Het ministerie heeft een probleem of het ministerie is een probleem.'

Ter Veer verwijst naar het rapport van de commissie-Deetman, die al suggereerde het ministerie op te heffen en over andere departementen op te splitsen. Ook meent hij dat een inkrimping van de veestapel nu 'werkelijk onontkoombaar is'.

De landbouwspecialisten van het CDA waren vanochtend niet bereikbaar voor commentaar.

Pag. 2: Mestprobleem Brabant nijpend