V-raad: respijt voor Irak tot 15 januari

NEW YORK, 30 nov. - De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft gisteren in resolutie 678 Irak als een 'gebaar van goede wil' 47 dagen de tijd gegeven om Koeweit te verlaten, waarna geweld mag worden gebruikt.

Irak heeft de resolutie zowel voor als na de stemming van de hand gewezen en beloofd 'de Verenigde Staten en hun bondgenoten een ongekend harde les te leren'. President Bush noemde haar 'een zeer krachtige verklaring' en 'goed nieuws'.

Als Irak op 15 januari 1991 nog steeds niet Koeweit heeft ontruimd mogen 'de landen die samenwerken met de regering van Koeweit' het Iraakse leger 'met alle noodzakelijke middelen verwijderen', aldus de resolutie, die gistermiddag om half zes in New York werd aangenomen. De Verenigde Staten, Frankrijk, Groot-Brittannie en de Sovjet-Unie behielden zich het recht voor om eerder dan 15 januari in te grijpen als hun landgenoten in Irak op een of andere manier geweld wordt aangedaan. Moskou kondigde echter ook aan geen troepen naar het Golfgebied te sturen.

[Een woordvoerder van het Nederlandse ministerie van buitenlandse zaken zei vanochtend dat uitbreiding van het Nederlandse militaire contingent in de Golf op dit moment niet aan de orde is. Minister Van den Broek ziet de resolutie als een duidelijk politiek signaal in de richting van Irak en niet als een startsein voor geweld.]

Volgens verwachting hebben Cuba en Jemen tegengestemd. China onthield zich van stemming. Het was voor het eerst sinds China in 1950 Korea binnenviel dat de Veiligheidsraad toestemming gaf geweld met geweld te beantwoorden.

Cuba liet weten dat het de resolutie beschouwt als 'zo goed als een oorlogsverklaring' en dat het daaraan niet wenste mee te werken. China had aan alle elf voorgaande resoluties tegen Irak meegestemd, maar weigerde dit keer voor te stemmen omdat 'het tegen het beleid van China indruist. Dat is er immers op gericht om conflicten vreedzaam te beslechten', aldus minister van buitenlandse zaken Qian Qichen. 'Aan de andere kant, Irak heeft Koeweit met geweld geannexeerd', vervolgde Qian. Vandaar het compromis: stemonthouding. Een Chinese onderminister van handel bezoekt medio december Washington; Peking heeft de VS meegedeeld dat het moeilijk sancties tegen Irak kan steunen zolang het zelf nog lijdt onder sancties van de VS.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, sprak in een mengeling van pragmatisme en idealisme. 'We moeten ons afvragen waarom (de Iraakse president) Saddam Hussein niet is teruggekomen van zijn agressie (na de elf resoluties, red.), ' aldus Baker na de stemming. 'Het antwoord moet zijn dat hij niet echt gelooft dat we het menen. Hij denkt dat zijn fait acompli van agressie ons fait acompli zal overleven: een internationale gemeenschap die agressie te weer staat.'

Pag. 4: Veiligheidsraad geeft Irak 47 dagen respijt

De landen van de wereld hebben de keus, zo besloot Baker, tussen vrede en recht of brute agressie en de wet van de jungle. 'Het is de keus tussen goed en slecht', aldus Baker.

De Fransen waren rechtlijniger dan ooit. 'Mijn land is voor het zoeken naar een vreedzame oplossing', zei minister van buitenlandse zaken Roland Dumas. 'Maar zij (de Irakezen) moeten niet twijfelen aan onze vastberadenheid. Het laatste woord moet zijn een terugkeer naar de wet, ofwel het doel dat we ons hebben gesteld in onze resoluties.'

De komende zes weken zal het druk worden op het vliegveld van Bagdad, gezien het aantal diplomaten hier dat zei dat nu een periode voor bemiddeling was aangebroken. 'Het is een tijd voor diplomaten en politici', zei Edoeard Sjevardnadze van de Sovjet-Unie. Hij zei te hopen dat secretaris-generaal Perez de Cuellar zich zal inspannen en verzekerde dat hij hem daarbij zal steunen.

Ook minister James Baker, die gisteravond na afloop van de stemming dineerde met de ministers van Frankrijk, Engeland, China en de Sovjet-Unie, zei dat hij geen bezwaar heeft tegen praten. 'Je hoeft een agressor niets aan te bieden om toch een politieke en diplomatieke benadering te volgen', sprak hij op een persconferentie op de Amerikaanse missie. President Bush sprak later van het 'naar ik hoop' duidelijkste teken aan Saddam Hussein dat het de wereld 'dodelijk ernst is'. 'Ik ben niet van plan ook maar enigszins te wijken.'

Een potentieel twistpunt werd aangestipt toen Sjevardnadze beaamde dat de Veiligheidsraad geen rol had weggelegd voor het Militaire Stafcomite. De Sovjet-Unie wil dat militaire actie door dat VN-orgaan wordt gecoordineerd; de VS zijn ertegen. 'Misschien kunnen we het Militaire Stafcomite inschakelen bij een conflict in de toekomst', zei Sjevardnadze, kennelijk doelend op de periode na 15 januari.

De Verenigde Staten, deze maand voorzitter van de Raad, hadden ministers van buitenlandse zaken uitgenodigd om de zitting bij te wonen om de stemming symbolisch gewicht te geven. Dat is nog maar vier keer in de geschiedenis van de VN gebeurd; waarvan twee keer sinds het begin van de Golfcrisis.

Iraks afgevaardigde bij de VN, Abdul Amir Al-Anbari, sprak voor de stemming en noemde het beleid van de VS 'kwaadaardig, gewelddadig en agressief'. Hij zei dat Irak nu een 'werkelijk niet-gebonden land' is, omdat het onder niet een supermacht valt. 'Als oorlog ons wordt opgelegd door de VS dan is dat ons lot. Maar onze mensen zullen niet knielen', zo besloot de ambassadeur zijn toespraak.

In een verklaring van de regerende Revolutionaire Commandoraad werden de VS en hun bondgenoten er vanochtend van beschuldigd de leden van de Veiligheidsraad te hebben omgekocht. 'De resolutie is illegaal en ongeldig Zij is een schande en belaadt de naties die haar hebben helpen uitgeven met schande.'

Een Koeweitse regeringswoordvoerder meende dat 'de bevrijding van Koeweit dichter bij is dat ooit te voren'. 'Het vereist niet veel inzicht te zien dat Irak het niet tegen de hele wereld kan opnemen', aldus een tevreden Saoedische officiele reactie. Van de landen uit de regio deelden ook Iran en Turkije mee resolutie 678 te steunen.