Telewerkers goedgeschoolde krachten; Thuis werken in plaats van op kantoor is niet hetzelfde als thuiswerk

DIEMEN, 30 nov. - Voor de portier en de koffiedame is telewerken uitgesloten, maar iedereen die voor zijn werk de computer gebruikt, kan dat evengoed thuis doen. Vaak zelfs beter, vindt Ilse Limonard, systeembeheerder bij de Rijksverkeersinspectie.

Ze is een van de dertig werknemers van het ministerie van Verkeer en Waterstaat die sinds mei meedoen aan een proef met telewerken als bijdrage aan vermindering van het woon-werkverkeer. De verkeersinspectie leverde de eerste dertig mensen en sinds oktober is het aantal proefpersonen uitgebreid met 31 mensen van Rijkswaterstaat, directie Noordzee.

'Ik werk het liefste thuis. Dan kan ik om vijf uur al beginnen', zegt Limonard. 'Na een paar uur werken, als je je even wilt ontspannen, ga ik boodschappen doen. Met je handen bezig zijn is dan heel ontspannend. Meestal werk ik in bloktijden van vier uur, vanwege de discipline, maar ik stop ook wel eens na twee uur omdat de auto naar de garage moet.'

Haar functie is disctrictscoordinator automatisering bij de Rijksverkeersinspectie directie Noord-West, die zich bezig houdt met zaken als vergunningen in het beroepsvervoer, het rijtijdenbesluit, subsidies voor het openbaar vervoer, taxivergunningen.

Een belangrijk voordeel van het werken thuis vindt Limonard dat ze geconcentreerder bezig is. 'Op kantoor doe je soms dienst als wandelende encyclopedie. Thuis wordt je niet zo gauw afgeleid, hoewel, als ze je nodig hebben, weten ze je toch wel te vinden.'

Telewerken mag vooral geen thuiswerk worden genoemd. Dat roept associaties op met garnalenpellers, naaisters en adressentikkers die tegen stukloon hun laaggekwalificeerde werk doen. Mensen die altijd al op pad waren zoals vertegenwoordigers en enqueteurs, worden ook wel aangeduid als telewerkers zodra zij gebruik maken van een computer, maar aan hun ambulante manier van werken is niets veranderd; hooguit reizen ze minder vaak naar het hoofdkantoor.

Telewerkers zijn voorshands goedgeschoolde en -betaalde krachten met een vast dienstverband, die hun kantoorbaan voor een deel naar huis hebben verplaatst. De Dienstenbond FNV is er niet zo zeker van dat die definitie standhoudt. Het bedrijfsleven zal telewerkers graag accepteren als thuiswerkers die naar behoefte kunnen worden ingeschakeld voor een bepaald karwei.

Het experiment van het ministerie van verkeer en waterstaat betreft in elk geval mensen in vaste dienst, die hun werk niet per se op kantoor hoeven te doen. De telewerkers zijn in alle functies te vinden, van secretaresse tot afdelingshoofd. Planologen doen mee, vervoerskundigen, maar ook administratieve krachten. Bij hen thuis heeft het ministerie voor bedragen tussen de zeven- en tienduizend gulden geinvesteerd.

Een medewerker van Wierda Overmars en Partners, een bureau dat het project begeleidt, noemt dat niet duur: 'Een arbeidsplaats op kantoor kost dertigduizend gulden.'

De technische uitrusting omvat een AT-computer, een modem voor de communicatie met kantoor, een eenvoudige (matrix)printer en een fax. Hiermee kan bijvoorbeeld de post worden doorgestuurd of documentatie uit het archief.

Een extra telefoonlijn moet er voor zorgen dat de werknemer ook bereikbaar is als de fax in gebruik is of de computer verbinding heeft met kantoor. Tot de basisuitrusting behoren verder een rijksbureau, een dito stoel en een kastje voor de apparatuur.

Bezuiniging levert het telewerken nog niet op. Er zijn extra kosten voor het tweede telefoonabonnement, de gesprekskosten zijn hoger en daarnaast moet iedereen ook op kantoor een werkplek moet hebben. Niemand werkt uitsluitend thuis, alleen al om contact met de collega's te houden. Limonard gaat gemiddeld drie dagen per week naar kantoor, voor anderen loopt dat uiteen van een tot vier dagen. 'Je moet feeling houden met het bedrijf, anders vergeten ze je. Denk maar eens aan promotie.' Voor de toekomst zijn er wel besparingen, omdat bureaus en computers door meer mensen afwisselend worden gebruikt.

Met de PC thuis kunnen de telewerkers rechtstreeks verbinding krijgen met het computersysteem op kantoor, na het intikken van een wachtwoord. Limonard: 'Je kunt informatie raadplegen, tekst invoeren, adviezen geven, kosten/batenanalyses doorgeven. Er is een bulletin-bord om post of boodschappen achter te laten en verder willen we een agenda-systeem. Daar is meer behoefte aan dan anders, wanneer je elkaar voortdurend tegenkomt.'

Het gebrek aan persoonlijk contact heeft ook voordelen: 'Als je op kantoor even van de kamer bent en er belt iemand, ja, dan ben je er niet. Nu regel je dat zorgvuldiger en zorg je dat een collega op de hoogte is.'

Het telewerken is niet voor iedereen geschikt, meent Limonard. 'Je moet niet dertig honden of tien kinderen thuis hebben. Niet iedereen wil het ook. Ik heb een collega met drie kinderen en een kleine woning, die zit liever op kantoor.' Zelf heeft ze een man die overdag de deur uit is, geen kinderen en een eigen werkkamer.

In de loop van volgend jaar worden de resultaten van het experiment bekeken. Voor de eerste groep van dertig telewerkers is die evaluatie niet nodig. Limonard: 'Het is nu al zo dat niemand terug wil. Ik heb wel gevraagd aan mensen wat ze zouden doen als ik de spullen zou komen ophalen. Het antwoord was: 'Ik geloof niet dat ik je zou binnenlaten.'