Parlementariers: meer macht voor Europarlement

ROME, 30 nov. - In een niet eerder vertoond gebaar van saamhorigheid hebben alle parlementen van de Europese Gemeenschap vandaag de regeringen opgeroepen de democratie in de EG te versterken en het Europese Parlement meer bevoegdheden te geven.

Dat gebeurde vanmiddag aan het slot van de conferentie die 13 volksvertegenwoordigingen - 12 nationale parlementen met 20 kamers en het Europese Parlement - deze week in Rome hebben gehouden. De oproep is gericht tot de zogeheten intergouvernementele conferenties die volgende maand in de Italiaanse hoofdstad zullen beginnen. Daar zullen de regeringen van de EG-landen onderhandelingen voeren over wijziging en aanvulling van de Europese verdragen met het oog op de te creeren Europese Politieke Unie (EPU) en de Economische en Monetaire Unie (EMU) van de EG.

De parlementaire vergadering stemde in met die EPU en EMU. Ze sprak uit dat de politieke unie 'een buitenlands beleid en een veiligheidsbeleid op gebieden van gemeenschappelijk belang moet omvatten'. De meerderheid van de in Rome verzamelde 258 Europese volksvertegenwoordigers schaarden zich bovendien achter een 'autonome centrale bank' als onderdeel van die monetaire unie, die 'op termijn moet leiden tot de uitgifte van een enkele munt'.

Het feit dat deze conferentie van alle parlementen in de EG hiermee akkoord ging is opmerkelijk. Zeker in het Britse parlement bestaat grote huiver tegenover die Europese bank en de ene Europese munt. Ook op het punt van de buitenlandse politiek en het veiligheidsbeleid bestaan in de nationale parlementen van de Gemeenschap grote reserves.

De 173 nationale volksvertegenwoordigers en de 85 Europarlementariers willen dat de zittingen van de EG-ministerraden als het gaat over wetgeving 'een openbaar karakter' krijgen en dat de besluiten er in het algemeen 'met meerderheid van stemmen' worden genomen. Alleen in geval van herziening van de verdragen, toetreding van nieuwe lidstaten of uitbreiding van bevoegdheden zou nog eenstemmigheid vereist zijn. Nu geldt de unanimiteitsregel nog voor een veelheid van beleidsterreinen, zoals de harmonisatie van de belastingen, het vrije verkeer van personen en de rechten en belangen van de werknemers.

De wetgevende bevoegdheid van het Europese Parlement moet volgens de parlementariers worden vergroot door het scheppen van een 'regeling voor medebeslissing'. Bovendien moet 'een initiatiefrecht worden ingevoerd in geval van in gebreke blijven van de Europese Commissie'.

De conferentie van Europese parlementen bepleit verder hechtere samenwerking tussen de nationale parlementen en het Europese Parlement. Dat zou moeten gebeuren via 'regelmatige bijeenkomsten van gespecialiseerde commissies, door uitwisseling van informatie en het organiseren van conferenties van de parlementen van de Europese Gemeenschap wanneer de discussie over essentiele beleidslijnen van de gemeenschap zulks rechtvaardigt, met name bij gelegenheid van intergouvernementele conferenties'.

Pag. 5: Europese parlementen

Van een institutionalisering van de 'Assisen', zoals de conferentie van de parlementen van de EG wordt genoemd, is echter tot vreugde van vooral de leden van het Europarlement geen sprake.

Een door de D66'er Hans van Mierlo ingediend amendement om in de Europese verdragen naast de economische doelstelling op te nemen dat 'een proces van duurzame ontwikkeling noodzakelijk is' ter bescherming van het milieu, werd vanmorgen met ruime meerderheid aangenomen. Een initiatief van de VVD'er Frans Weisglas om in de slotverklaring van Rome te laten opnemen dat het Europese Parlement zijn zetel moet krijgen in de stad waar de Europese Commissie en de ministerraden zijn gevestigd (lees: Brussel) werd niet aanvaard.

Onder de deelnemers heerste grote tevredenheid over het verloop en het resultaat van de 'Assisen'. 'Alles is veel beter gegaan dan was verwacht', zei de socialistische Europarlementarier Alman Metten, een geluid dat velen van zijn collega's ook lieten horen. Metten vond dat de positie van het Europese Parlement was versterkt doordat lang gekoesterde doelstellingen, zoals medebeslissingsrecht, en besluitvorming bij meerderheid in de ministerraden, nu door zo'n breed samengesteld parlementair forum zijn onderschreven. Zijn christen-democratische collega Bouke Beumer sprak van 'een klein wonder'. Volgens het liberale Europarlementslid Gijs de Vries betekent de verklaring van de conferentie 'een streep door de rekening van die regeringen die zich hebben verscholen achter vermeende angst van nationale parlementen voor afdracht van bevoegdheden'.

Het eveneens tevreden socialistische Tweede-Kamerlid Erik Jurgens vindt dat het Europese Parlement echter gedwongen is het tempo van de nationale volksvertegenwoordigingen aan te houden. Hij geeft toe dat de nationale parlementen het Europarlement een eindweegs tegemoet zijn gekomen maar 'de Euro's' hebben volgens hem niet alles gekregen wat ze wilden.