Milieu versus inkomen

BIJ DE besprekingen in het kabinet over de 'tussenbalans' in januari zal het om veel meer gaan dan om een bijstelling van de begroting. De discussie zal zich niet zozeer toespitsen op het bedrag dat moet worden gevonden om het dreigende extra tekort te dekken, maar veel meer gaan om de inhoud van de te nemen maatregelen. In het kabinet zullen fundamentele vragen aan de orde komen zoals zin en onzin van het subsidiestelsel, hoe te komen tot een doelmatig overheidsapparaat en de houdbaarheid van de koppeling. Een zo brede aanpak leidt tot een herschreven regeerakkoord.

Het nu ruim een jaar geleden gesloten akkoord tussen CDA en PvdA laat nogal wat vragen onbeantwoord. Een van de vergeten punten is bijvoorbeeld wat in het beleid voorrang moet krijgen: milieu of inkomen. Het regeerakkoord komt niet verder dan de opmerking dat behoud en herstel van het milieu financiele inspanningen van overheid, bedrijfsleven en burgers vergen. Maar steeds klemmender wordt de vraag hoeveel er van de burgers, tegelijkertijd kiezers, kan worden verlangd.

DE GANG VAN zaken om de voor 1 november jongstleden voorgenomen verhoging van de benzine-accijns stemt wat dat betreft weinig hoopvol. Na de prijsverhogingen als gevolg van de oliecrisis durfde een grote meerderheid in de politiek niet nog eens een accijnsverhoging van acht cent per liter aan. Maar het blijft niet bij accijnsverhogingen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft uitgerekend dat alleen al in 1990 de lokale milieuheffingen met gemiddeld vijf procent zijn gestegen. Ook voor de komende jaren zijn diverse verhogingen voorzien. De PvdA ziet de bui hangen: daar gaat de koopkracht van de laagste inkomens.

Het zomaar verhogen van de reinigingsheffing of de rioolbelasting is volgens fractievoorzitter Woltgens 'onrechtvaardig' omdat dan de lasten het zwaarst drukken op de mensen met de laagste inkomens. De PvdA stelt voor dit soort heffingen bij de draagkrachtafhankelijke loon- en inkomstenbelasting onder te brengen.

HET GAAT hier om heffingen waarvan de hoogte niet door een 'milieuvriendelijker' gedrag is te beinvloeden. Of iemand nu een of vijf vuilniszakken op de stoep zet, de reinigingsheffing blijft dezelfde. De kosten worden als het ware hoofdelijk omgeslagen. Maar overheveling als door de PvdA bepleit zou er toe leiden dat mensen met een lager inkomen minder betalen voor dezelfde milieuvervuiling. Dat is in strijd met het alom erkende principe de vervuiler betaalt. De PvdA wil het idee van heffingen naar draagkracht betrekken bij de discussies over de tussenbalans. Milieubeleid wordt dan onherroepelijk inkomensbeleid. Getuige de fixatie van de politiek op het 'inkomensplaatje' is te vrezen dat het milieu dan de verliezer wordt.