Kamerdebat over verkeer en vervoer laat vele einden open; Steun van Kamer voor hoofdlijnen van Verkeersplan

DEN HAAG, 30 nov. - VVD en CDA willen beide meer autowegen aanleggen dan de kabinetsplannen in het Structuurschema Verkeer en Vervoer (SVV) mogelijk maken. Maar of deze twee fracties het in de Tweede Kamer over de strategie om dit doel te bereiken, ook eens zullen worden, dat is zeer de vraag.

Zo luidt de tussenstand van het debat over de meerjarenplannen van het kabinet voor verkeer en vervoer dat gisteren werd gevoerd en maandag wordt voortgezet. De Tweede Kamer steunt in meerderheid de hoofdlijnen van dit SVV, hetgeen betekent dat de investeringen in het openbaar vervoer de komende jaren een forse impuls krijgen.

Volgens het Kamerlid Van Vlijmen van het CDA vergt de drukte op de kleinere provinciale wegen een uitbreiding van het rijkswegennet van 3.000 kilometer lengte naar 4.000. Dat is dus heel wat meer dan de 272 kilometer die zijn partijgenote, minister Maij-Weggen (verkeer) in haar plannen voor de vergroting van het autosnelwegennet heeft opgenomen. Nu reikt Van Vlijmens tijdshorizon verder dan het SVV dat de periode tot 2010 beslaat. Onder de vermelding dat er wat hem betreft ook meer geld voor de aanleg van wegen moet komen bepleit de CDA'er via een motie een reserveringskaart die de uitvoering van een aantal wegenplannen dat nu juist was afgevoerd, mogelijk houdt.

Deze motie is vooralsnog slechts door het CDA ondertekend en loopt het risico om tegengestelde redenen geen Kamermeerderheid te verwerven. De VVD steunt het voorstel niet omdat de tekst haar te vaag is, terwijl de PvdA geneigd is tegen te stemmen omdat het CDA-voorstel een aantal wegen boven de markt laat hangen die de sociaal-democraten nu juist tot hun genoegen uit de plannen geschrapt hebben zien worden. Naarmate Van Vlijmens voorstel in de nog komende debatten wordt geconcretiseerd, neemt de kans dat het voor de PvdA onaanvaardbaar wordt toe.

De verdubbeling van de A12 tussen Utrecht en Arnhem is zo'n wegenplan waar het CDA aan hecht, zo bleek gisteren. Van Vlijmen heeft al eerder in deze krant aangegeven welke wegenplannen nog meer naar zijn mening ten onrechte zijn geschrapt: de A68 bij Roermond richting Duitse grens, de A22 tussen Haarlem en Nieuw-Vennep, de voltooiing van de tweede 'ruit' om Rotterdam bijvoorbeeld.

De vroegere coalitiepartner van de VVD noemde gisteren bij monde van het Kamerlid Jorritsma behalve de A68 en de A22 nog een aantal weguitbreidingen die in CDA-kringen eufemistisch gezegd niet alle echt op weerstand stuiten: de A50 tussen Emmeloord en Kampen, de A8 van Zaanstad naar Beverwijk, de A6 bij Muiden en een route door midden Zeeland. Maar de VVD, met CDA nog altijd een potentiele meerderheid in de Kamer ziet weinig in reserveringen voor ergens in de volgende eeuw; zij wil dat deze wegenplannen nu in het SVV worden opgenomen, inclusief de bijbehorende investeringsruimte.

Zo drukken de nieuwe politieke verhoudingen, met een nogal gecompliceerde relatie tussen CDA en PvdA als het gaat om het verkeer, hun stempel op het debat. Minister Maij-Weggen hield haar handen vrij: ze wilde de 'intentie' van het CDA wel steunen, maar vroeg zich af of er geen 'technische problemen' rijzen. Van belang is natuurlijk dat het niet daadwerkelijk schrappen van de bewuste wegenplannen de planologische discussies en besluitvorming in de betrokken provincies en gemeenten zeer zal beinvloeden.

Zo heeft het verkeersdebat van gisteren naast de algemene instemming met het SVV - hetgeen op zichzelf een politiek feit van betekenis is - meer open einden opgeleverd. Bijvoorbeeld dat niemand meer weet met hoeveel de brandstofaccijns de komende jaren zullen stijgen. Vice-premier en PvdA-minister Kok kwam deze week met concrete bedragen, maar minister Maij-Weggen liet zich gisteren niet over de hoogte ervan uit. De PvdA-fractie deed in het debat de suggestie de benzine-accijns voorlopig elk jaar met vijf cent te laten stijgen en de dieselaccijns en de (in te voeren) LPG-accijns met nog wat meer. De CDA-fractie liet gisteren, meer in de wandelgangen dan in de vergaderzaal, weten die vijf cent te hoog te vinden.

Uitstel van executie was derhalve het devies; de coalitiepartners verenigden zich dan ook in een uitnodiging aan de regering om in de loop van het voorjaar van 1991 de Kamer 'een nader meerjarenfinancieringsperspectief' voor te leggen. In dit verband zijn overigens vooral de afspraken die binnen de EG moeten worden gemaakt over de harmonisatie van wegenbelasting en die voor Nederland tot hogere dieselaccijns en instelling van LPG-accijns zullen leiden. Intussen aanvaardde de Tweede Kamer wel het principe dat accijnsverhogingen en tolheffingen de komende jaren het geld voor het verkeersbeleid moeten opleveren. Minister Maij-Weggen houdt nog wel vast aan een mogelijke invoering van een spitsheffing op de motorrijtuigenbelasting in 1993, maar dat lijkt een eenzame strijd te worden nu de PvdA-fractie duidelijk heeft laten weten daar niets in te zien.