Humeurig Amerika

Wat een recessie is weet ik niet, maar het voelt aan alsof we er een hebben, zei onlangs een Amerikaanse industrieel. Alan Greenspan, de voorzitter van de Fed, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, had het deze week over een 'veelbetekenende neergang'. Hij hield een inkrimping van de Amerikaanse economie in het vierde kwartaal voor waarschijnlijk. Maar hij wist niet of je nu kon spreken van een begin van een recessie of van een afwijking die tijdelijk is. Als je naar de harde cijfers kijkt, is de economie niet in zo'n slechte vorm als die wel aanvoelt, zei hij tijdens een commissievergadering in het Huis van Afgevaardigden. [Een recessie bestaat als een economie twee kwartalen geen groei meer vertoont, maar krimpt; volgens cijfers van de Amerikaanse regering is in het derde kwartaal de Amerikaanse economie nog met 1,7 procent gegroeid.]

Greenspan, die met zijn monetaire beleid behoedzaam manoeuvreert tussen de gevarenzones van inflatie en recessie, wees op de wisselwerking tussen stijgende olieprijzen, onzekerheid wegens de Golfcrisis en terughoudendheid bij de banken in de VS. Die wisselwerking heeft waarschijnlijk een ongunstiger invloed op de economie dan de som van die drie factoren apart, zei hij.

In haar vandaag verschenen rapport over de Amerikaanse economie bespeurt de OESO, de club van 24 rijke landen in Parijs, in de VS geen recessie. Volgens haar groeit de Amerikaanse economie in het tweede halfjaar van 1990 nog met 0,7 procent, een groei die vrijwel geheel is te danken aan de bloeiende export (als gevolg van de almaar dalende dollar). In de eerste helft van dit jaar bedraagt de groei nog een procent, tegenover 2,5 procent in 1989. Volgens de OESO zijn de gestegen olieprijzen verantwoordelijk voor een half procent minder economische groei (de invoer van olieprodukten was vorig jaar goed voor bijna de helft van het Amerikaanse handelstekort).

Tot de belangrijkste oorzaken van de dalende economische groei in de VS rekent de OESO vooral het einde van de consumptieboom en de malaise in de bouwnijverheid. Niet de terughoudendheid bij de banken om nieuwe kredieten te geven, die volgens de OESO juist het gevolg is van de afnemende groei. Banken in de VS verzorgen nog geen kwart van de kredietverlening. Ondernemingen doen steeds meer zaken op de markt voor 'commercial paper' en hun afhankelijkheid van de banken is dan ook navenant kleiner geworden. En hoewel de kredietgroei is getemperd, is ze nog altijd net iets groter dan de nominale economische groei, dus van een kredietstaking of langzaam dichtdraaien van de kredietkraan is nauwelijks sprake, aldus de OESO.

Greenspan bevestigde deze week berichten dat de Fed overweegt om de banken in de VS lagere dekkingseisen op te leggen voor hun kredietverlening. Het zou de banken verlichting moeten brengen om de dreiging van een creditcrunch weg te nemen. Het OESO-rapport beveelt de Fed dat niet aan, zo valt tussen de regels door te lezen.

De OESO tamboereert, net als in voorgaande jaren, op terugdringing van het federale begrotingstekort, zodat langs die weg besparingen beschikbaar komen. Amerikanen lijden nog steeds aan een spaarprobleem en voor een deel komt dat doordat het belastingsysteem consumptie begunstigt boven sparen. Terugdringing van het begrotingstekort alleen is niet voldoende, ook het aangaan van schulden moet fiscaal minder aantrekkelijk worden gemaakt, meent de OESO. Opvallend hierbij is dat ze het maken van schulden door ondernemingen in de VS (notoire uitzonderingen daargelaten) niet afkeurt. Volgens de OESO springen de VS vergeleken met Duitsland en Japan niet uit de band. Liever wijst ze op de voordelen van overnemingen gefinancierd met geleend geld (efficiency-drang, 't gebeurt vooral in de niet-conjunctuurgevoelige detailhandelsector, de rente is aftrekbaar zodat de belastingaanslag lager is, etc.). Tenslotte zijn Amerikaanse ondernemingen nog steeds de efficientste ter wereld, want hun loonkosten per eenheid produkt zijn liefst 15 procent lager dan in de andere belangrijke industrielanden.

Voor volgend jaar voorspelt de OESO weer betere tijden voor de VS: alsof het land momenteel een beetje uit zijn humeur is.

    • Paul Friese