Groot aantal Nederlandse spelers in buitenland oorzaak; Tekort aan oudere profvoetballers

ROTTERDAM, 30 nov. - Ajax staat in Nederland bekend als de ploeg van de jonge honden. Er zijn echter nog jongere elftallen in het betaald voetbal. Heerenveen speelde afgelopen weekeinde tegen SVV met een basisteam dat een gemiddelde leeftijd had van 24,2 jaar. FC Twente (23,5 jaar) en Volendam (23,4 jaar) zitten als momenteel de jongste ploegen van de eredivisie nog lager. Twente's hoofdtrainer Theo Vonk zegt zich in de bus op weg naar uitwedstrijden dan ook weleens 'op schoolreisje' te wanen.

De trainers constateerden onlangs tijdens hun bijeenkomst in Mierlo dat er een tekort aan oudere spelers in Nederland is. Momenteel staan er bij de 38 clubs uit het betaalde voetbal 115 spelers van 28 jaar en ouder onder contract. Tien jaar geleden kwam dat aantal nog in de buurt van de 200. Vitesse had in het seizoen 1979-'80 liefst dertien spelers in de oudste categorie in de selectie. Eerste-divisieclub Go Ahead Eagles heeft momenteel niet een voetballer van 28 jaar of ouder. Deze cijfers betekenen automatisch dat de elftallen vroeger gemiddeld beduidend ouder waren. Ter vergelijking: Ajax werd afgelopen seizoen kampioen met een elftal dat een gemiddelde leeftijd van 24,1 jaar had. Tien jaar eerder, seizoen 1979-'80, pakten de Amsterdammers de titel met een doorsnee van 26,5 jaar, en twintig jaar geleden, 6 mei 1970, won Feyenoord de eerste 'Nederlandse' Europa Cup met een gemiddelde van 28,5 jaar.

Volgens de trainers zou deze verjonging een van de mogelijke oorzaken kunnen zijn van het wisselvallige spelpeil en van de toegenomen agressie binnen het veld ten opzichte van scheidsrechters en tegenstanders. Puur cijfermatig zou dat moeten betekenen dat de jongste ploegen ook de meeste gele en rode kaarten achter hun naam hebben staan. Dat is echter niet het geval. Wat FC Twente betreft kan Vonk dat verklaren. 'Dat is de mentaliteit', zegt de ex-verdediger. 'Het zijn oosterlingen. Die zijn wat verlegen, niet echt brutaal. Ik vind juist dat ze in het veld best wat meer van zich mogen afbijten.'

Elleboogstoot

De praktijk leert ook dat ouderen niet altijd het goede voorbeeld geven. Ajacied Jan Wouters, 30 jaar, deelde de veelbesproken elleboogstoot tegen Volendam uit en Dick Bults, 32 jaar, voerde twee weken geleden een woedende ploeg van Den Bosch aan en liep persoonlijk scheidsrechter Overkleeft tegen de grond. Toch zeggen de arbiters over het algemeen in positieve zin te merken dat er oudere spelers op het veld rondlopen. 'Vaak kan je via de routiniers de jongeren bereiken', aldus Mario van der Ende, sinds kort nummer een op de Nederlandse lijst van arbiters. 'Er is duidelijk sprake van een voortrekkersrol. Ik kan me bij PSV het debuut van Van Kessel nog herinneren. Met hem heeft Lerby zich toen heel nadrukkelijk een uur in het veld beziggehouden.'

Voor de trainers is het duidelijk dat geroutineerde spelers als 'coach' op voetbaltactisch gebied onmisbaar zijn binnen een team. Leo Steegman van Volendam geeft de positie van John Metgod bij Feyenoord als voorbeeld. 'Bij de toeschouwers staat hij ter discussie. Maar neem van mij aan dat Feyenoord hem voor geen goud zou willen missen. Metgod is ervaren. Door zijn aanwezigheid kan een jongere speler als Taument worden opgesteld.' Steegman zegt dat Jan Wouters in een elftal 'als een catalysator werkt'. 'Hij laat anderen beter spelen.' Volgens Steegman heeft bij Volendam Alex Pastoor veel weg van Wouters. 'Hij mist alleen de ervaring en dat is nu juist zo belangrijk.' 'Spelers gaan pas op latere leeftijd tactisch denken', constateert Twente's trainer Theo Vonk. 'Ook de grote Johan Cruijff was al 25, 26 jaar toen dat zich bij hem openbaarde.'

Steegman en Vonk zijn dit seizoen voor Volendam en FC Twente zeer actief op zoek geweest naar geroutineerde krachten. Ze waren er niet of waren te duur. Steegman noemt het produkt oudere spelers 'bijna een gat in de markt' in Nederland. Vonk: 'Ik zocht een verdedigende middenvelder, een Wouters-type. Kwamen we uiteindelijk bij Jan van Halst terecht. Een goede speler, maar wel pas 21 jaar.' Het is een probleem dat spelers door de hogere eisen die het voetbal tegenwoordig stelt nu eerder hun carriere beeindigen dan vroeger. Veteranen als Thijssen (38), Gerets (36), Otto (36) en Joore (35) behoren volgens zeggen tot 'de extra klasse'. Maar als belangrijkste oorzaak voor het tekort aan ervaren spelers wordt toch het groot aantal Nederlandse spelers (meer dan zestig) dat in het buitenland speelt genoemd. Daar is inderdaad veel voor de eigen competitie verloren gegane routine bij.

'Waarom hebben de Italianen zo'n sterke competitie?', vraagt Steegman en hij geeft zelf het antwoord: 'Dat komt omdat ze al hun spelers in eigen land kunnen houden en de besten uit andere landen kopen. Hoe veel Italianen spelen er in Nederland? Niet een. Hoe veel in Belgie, Engeland en Frankrijk? Ook niet een. Maar wij raken bijna al onze toppers kwijt en dan wordt er over de Mickey Mouse-competitie gesproken. Ja, dank je de koekkoek, zeg.'

Uitstroom

Steegman verwacht dat de uitstroom van Nederlandse spelers in de komende tijd nog zal toenemen. De clubs zullen volgens de Volendam-trainer dus nog meer onervaren voetballers moeten opstellen. 'Vroeger was het een sensatie als je een uit de amateurs afkomstige speler meteen in het eerste jaar opstelde. Nu is het de gewoonste zaak van de wereld.' Steegman zegt dat hij aan 'tientallen kleine dingen' het verschil tussen een geroutineerde en een jonge speler kan zien. Vonk: 'Bij de geringste tegenslag zijn jonge spelers uit hun doen. Daarom spelen wij bijna nooit constant. AC Milan is voor mij het beste voorbeeld. De rust die er door de ervaring en rijpheid van dat team afstraalt is geweldig.'

Volgens Vonk moeten jonge spelers met fluwelen handschoenen worden aangepakt. 'Je moet ze vertrouwen geven. Ik heb moeite het uit mijn mond te krijgen, maar als zo'n jongen slecht heeft gespeeld moet je weleens zeggen dat het goed gaat. Je moet geduld hebben. Ik weet nog dat een jaar of acht geleden Aad de Mos bij Ajax jongens als Rijkaard, Vanenburg en Van 't Schip te slap noemde. Maar inmiddels zijn het wel spelers die het gezicht van het Nederlandse voetbal bepalen. Je mag niet te snel te veel eisen.'

Leo Steegman kan zich de situatie herinneren dat Sparta begin jaren tachtig in de problemen kwam en toen superroutiniers als Dick Advocaat en Wim Suurbier uit Amerika haalde. 'Maar dergelijke spelers zijn nu ook niet meer voorradig. Als wij een middenvelder zoeken kom je bij Peter Bosz terecht. Maar die zit in Frankrijk en daar worden salarissen van drie a vier ton betaald. Dat is dus onhaalbaar voor ons.' Volendam heeft overwogen om een speler uit Duitsland te halen. Gezien zijn mentaliteit zou dat in orde zijn geweest. Alleen zou men dan toch met het taalprobleem zijn blijven zitten. 'Dus hebben we het maar niet gedaan.' Vonk heeft ook nadrukkelijk gezocht naar Nederlandse versterkingen. Daarin slaagde hij niet. Daarom heeft het diep weggezakte Twente deze week toch maar de Joegoslavische spits Musemic gecontracteerd. Mario Been trainde een dag in Enschede mee, maar aangezien zijn club Pisa hem niet wil verhuren maar verkopen is een transfer financieel onhaalbaar.