VS dreigen Europa met boycot voedingsmiddelen

DEN HAAG, 29 nov. - De Verenigde Staten dreigen per 1 januari vergeldingsmaatregelen te nemen tegen de export van voedingsmiddelen uit de Europese Gemeenschap. Nederlandse produkten zoals Edammer en Gouda kaas en jenever zijn opgenomen op een lijst van produkten waarop de VS hoge strafheffingen willen leggen. Ook aardappelzetmeel en gistsoorten, waarvan Nederlandse bedrijven belangrijke exporteurs zijn, staan op de lijst.

De lijst met produkten zal dit weekeinde officieel bekend worden gemaakt. In totaal gaat het om Europese voedingsmiddelen die naar de VS worden geexporteerd ter waarde van 420 miljoen dollar (f. 700 miljoen), zoals wijn, bronwater, groente in blik, schapeleer, sterke drank en geconserveerde vruchten.

Inzet van dit dreigende Amerikaans-Europese handelsconflict is een kwestie die al sinds 1986 speelt over het verlies van de Iberische exportmarkt voor Amerikaans graan na de toetreding van Spanje en Portugal tot de EG. Maar volgens deskundigen is het duidelijk dat de Amerikanen de timing van hun maatregelen opzettelijk laten samenvallen met het begin van de slotonderhandelingen in de Uruguay-ronde volgende week in Brussel. In deze ronde voor handelsliberalisatie in het kader van de GATT (Algemeen akkoord inzake tarieven en handel) vormt de landbouw het moeilijkste onderdeel, waarbij de EG en VS lijnrecht tegenover elkaar staan.

De VS, zo menen deskundigen, proberen extra druk uit te oefenen om de Gemeenschap te bewegen tot een verregaande liberalisatie van het Europese landbouwbeleid tijdens het slot van de Uruguay-ronde. Terwijl de EG heeft aangeboden maximaal 30 procent van de landbouwsteun te willen verminderen, eisen de VS een vermindering met 75 tot 90 procent.

Het geschil over de Amerikaanse export van mais en sorghum naar Spanje en Portugal leidde eind 1986 ook al tot hevige ruzies tussen de VS en de EG. Uiteindelijk werd toen een regeling getroffen voor een periode van vier jaar, ingaande 1 januari 1987, waarbij de VS het recht kregen om tegen een verlaagd invoertarief jaarlijks 2,3 miljoen ton sorghum en mais op het Iberisch schiereiland af te zetten.

Nu deze regeling op 1 januari 1991 afloopt, willen de VS een verlenging. De EG heeft de regeling altijd als een overgangsmaatregel beschouwd om de 'pijn' van de Iberische toetreding tot de EG voor de Amerikaanse graanexporteurs te verzachten. Vanaf volgend jaar wil de EG de gebruikelijke EG-heffingen ook van kracht laten zijn op Amerikaans mais en sorghum voor Spanje en Portugal.

Volgens een zegsman is het opmerkelijk dat de Verenigde Staten, terwijl het conflict gaat om grondstoffen, vergeldingmaatregelen nemen tegen verwerkte voedingsmiddelen. Op de lijst van produkten waartegen de VS vergeldingsmaatregelen willen treffen staan typisch Nederlandse produkten zoals Edammer en Gouda Kaas en jenever. Maatregelen tegen de Europese export van gist en aardappelmeel zullen Nederlandse bedrijven zoals Gist-Brocades en Avebe treffen.

Deze harde maatregelen tegen Nederlandse produkten verbaast deskundigen in Den Haag. Vorige week zei de Amerikaanse minister van landbouw Clayton Yeutter - in een gesprek met NRC Handelsblad - dat de Amerikaanse en Nederlandse standpunten inzake liberalisatie van de landbouw dicht bij elkaar liggen en dat de VS hopen op Nederlandse steun om de GATT-onderhandelingen op landbouwgebied tot een goed einde te brengen.

De Nederlandse ministeries van economische zaken en van landbouw hebben inmiddels bij de Amerikaanse ambassade in Den Haag tegen de voorgestelde vergeldingsmaatregelen geprotesteerd. Ook de Verenigde Nederlandse voedsel en agrarische industrie (VAI), de belangenorganisatie van de voedingsmiddelenindustrie, heeft zijn grote ontstemdheid bij de Amerikanen kenbaar gemaakt.