Bush wil vrees over kernwapens van Irak exploiteren

WASHINGTON, 28 nov. - Op de internationale coalitie tegen Saddam Hussein heeft president Bush nog steeds enige greep maar het valt hem steeds moeilijker om de Amerikaanse burgers te overtuigen van het belang van de aanwezigheid van de VS in de Golf. Telkens weer vinden zijn argumenten een sceptisch gehoor. Hij mist de overredingstalenten van zijn voorganger Reagan.

Eerst was bescherming van het belangrijke olieland Saoedi-Arabie volgens Bush het voornaamste doel van de militaire operatie, later kwam de nadruk te liggen op de versterking van de boycot van de Verenigde Naties. Vervolgens maakte hij zich publiekelijk zorgen over de verwoesting van Koeweit door Irak en over het lot van de gijzelaars.

Vorige week bracht hij tijdens een bezoek aan de troepen in Saoedi-Arabie een nieuw argument naar voren: de nucleaire dreiging van Irak. 'Elke dag die voorbijgaat, brengt Saddam een stap dichterbij realisatie van zijn doel om een arsenaal van kernwapens op te bouwen. Jullie missie wordt gekenmerkt door een nieuwe dringende noodzaak', zei hij. Een paar dagen eerder was uit een opiniepeiling van de New York Times gebleken dat alleen het dreigende kernwapenbezit van Irak voor een meerderheid van de ondervraagden voldoende reden was tot militair ingrijpen. 'Het is een politiek argument', zei ook professor Gary Milhollin, specialist op het gebied van de verspreiding van kernwapens.

Brent Scowcroft, de veiligheidsadviseur van Bush, legde zondag voor de Amerikaanse televisie uit dat eventuele Iraakse kernwapens ook de veiligheid van de Amerikaanse troepen in gevaar brengen. Volgens sommige schattingen zou president Saddam Hussein binnen een paar maanden over kernwapens kunnen beschikken. Anderen zeggen dat dit pas binnen vijf jaar kan gebeuren.

Minister van defensie Cheney, die zijn uitlatingen altijd goed coordineert met het Witte Huis, specificeerde de kwestie nog nader. Saddam zou binnen enkele maanden een zeer ruwe bom kunnen produceren maar deze zou 'niet iets kunnen zijn dat je uit een vliegtuig kunt laten vallen'.

Zo'n ruwe bom zou Irak kunnen maken met verrijkt materiaal uit het buitenland. Irak heeft van Frankrijk zo'n 12 kilo verrijkt uranium gekocht, geschikt voor de snelle fabricage van een bom. Het materiaal is echter onlangs nog gecontroleerd door het Internationale Atoombureau uit Wenen en er bleek niets onregelmatigs mee te zijn gebeurd. Onderminister van buitenlandse zaken Lawrence Eagleburger zei gisteren echter dat er desondanks onregelmatigheden kunnen zijn geweest. Ook de Sovjet-Unie heeft een kleine hoeveelheid verrijkt uranium geleverd. Verder zijn er wellicht nog illegale transacties met verrijkt uranium geweest.

Toch achten deskundigen in Washington het onwaarschijnlijk dat Irak binnen korte tijd kernwapens zal hebben. Leonard Spector, specialist op het gebied van de verspreiding van kernwapens bij de Carnegie Endowment in Washington, zei deze week dat hij geen 'onmiddellijke dreiging' ziet, wel een op de lange termijn. Het is ook onwaarschijnlijk dat Irak een niet geteste ruwe bom lukraak zou laten vallen op de troepen van drie kernmogendheden, die over vele verfijnde tactische kernwapens beschikken.

Niettemin is de nucleaire dreiging van Irak op lange termijn een grote zorg van president Bush. Wat moet er gebeuren als de Golf-crisis zonder slag of stoot zou aflopen en Saddam Hussein doorgaat met het ontwikkelen van kernwapens?

In Washington praat men al over het voortzetten van de boycot in een dergelijk geval. Volgens Milhollin zou een dergelijke boycot slechts weinig rechtstreeks effect hebben op Iraks nucleaire programma. 'Irak heeft al voldoende in huis voor de produktie van kernwapens', zei hij. Irak heeft een eigen uraniummijn en vele tonnen yellow cake, de grondstof voor de verrijkte splijtstof. Maar de benodigde centrifuges voor de verrijkingsprocedure zijn er nog niet. Satellietfoto's zouden een dergelijke installatie meteen kunnen aantonen. Wel heeft Irak al kennis voor de bouw van dergelijke installaties vergaard. Ook zijn er onderdelen van hoogwaardig staal geleverd, onder andere door Duitsland.

Een voortgezette boycot tegen Irak zou wel ontmoedigend kunnen werken door het effect op de bevolking en het militaire apparaat. Een andere mogelijkheid om de toekomstige nucleaire capaciteit van Irak te neutraliseren is voortzetting van een deel van de huidige coalitie. In augustus pleitte minister van buitenlandse zaken Baker al voor een veiligheidsstructuur in het Midden-Oosten na de crisis. Of die uit een Amerikaanse veiligheidsgarantie - al of niet versterkt door aanwezige troepen - zou moeten bestaan, is nog niet nader uitgewerkt.

Steeds meer Amerikaanse regeringsfunctionarissen denken dat de boycot tegen Irak slechts op de lange termijn werkt. Voor maart, als het gevechtsseizoen in de woestijn is afgelopen en de vastenmaand van de moslims begint, zou de boycot in ieder geval geen resultaat opleveren. Met veel voorraden zou Irak het nog zeker een half jaar kunnen uitzingen. En dat is een lange tijd. In dit verband wees Scowcroft er zondag op dat het moeilijk is om de heterogene internationale coalitie in stand te houden.

Tijdens een hoorzitting voor de defensiecommissie van de senaat gisteren zei de voormalige minister van defensie, James Schlesinger, dat de economische boycot zeer effectief is en meer de kans moet krijgen.

Nu dringt Washington aan op een zo kort mogelijke termijn voor het VN-ultimatum aan Irak om uit Koeweit te vertrekken. Naarmate Bush zijn greep verliest op de binnenlandse publieke opinie wil hij sneller handelen. Hij weet dat de publieke opinie kan omslaan. Er was een meerderheid van Amerikanen

en een inval in Panama. Maar zodra de parachutisten landden, stonden de meeste Amerikanen achter hem. De oorlog in de Golf zou dan wel even snel moeten verlopen als de operatie in Panama.