Atlanta steunt bij Spelen op 130.000 vrijwilligers

ATLANTA, 28 nov. - 'Thanks Billy, Good Idea'. Het spandoek boven de deur die toegang geeft tot de kantoren van de Atlanta Organizing Committee, op de vierendertigste verdieping van een splinternieuwe wolkenkrabber, steekt nogal af tegen het marmer en dure hout dat het prestigieuze effectenhuis Kidder Peabody daar liet aanbrengen. Nu heeft het zijn ruimte afgestaan aan de organisatie die zich onder aanvoering van William Porter Payne sterk heeft gemaakt om de Olympische Spelen van 1996 naar zijn Atlanta in Georgia te halen.

Hoewel Bill Payne met tomeloze energie steeds meer mensen voor zijn idee wist te winnen, gaven velen hem geen serieuze kans. Hadden de Verenigde Staten de Spelen immers niet al in 1984 georganiseerd? De zwartkijkers kregen ongelijk toen het Internationaal Olympisch Comite twee maanden geleden in Tokio Paynes initiatief honoreerde. Een doorwrocht plan en een feilloos gevoel voor public relations leverden Atlanta de Spelen op. De andere kandidaten moesten met lede ogen toezien: Belgrado, Manchester, Melbourne, Toronto en zelfs Athene. Juist die laatste stad meende uit historisch oogpunt hoge ogen te gooien. De Griekse hoofdstad was immers in 1896 de bakermat van de moderne Olympische Spelen en wat lag meer in lijn dan haar als eerbewijs de honderdste verjaardag van het sportevenement te gunnen?

Maar de luchtvervuiling in Athene en de stakingen die de stad vrijwel dagelijks treffen haalden een streep door de rekening. Atlanta is schoon, ruim, in het bezit van de benodigde faciliteiten en - wellicht belangrijker - het stelde Spelen in het vooruitzicht die ten minste 150 tot 200 miljoen dollar zouden opleveren.

De basisvoorwaarden voor succesvolle Spelen zijn simpel, in de Amerikaanse optiek: weinig uitgaven en hoge inkomsten. Om die reden is en wordt een groot beroep gedaan op kosteloze medewerking van bedrijven en individuen. Dat blijkt geen enkel probleem: 'Atlanta heeft een traditie op het gebied van vrijwilligheid', stelt Bob Brennan van het organiserende comite (AOC). Sinds de uitverkiezing van Atlanta hebben zich 130.000 mensen aangeboden om als vrijwilliger mee te werken.

Tot nog toe heeft Payne slechts gebruik hoeven maken van enkele tientallen vaste krachten en een paar honderd tijdelijke. De 7 miljoen dollar die hij uitgaf om de vereiste voorbereidingen te treffen bestonden uit al dan niet spontane giften. Athene had een promotiebudget van 25 miljoen dollar en ook Melbourne en Toronto konden met respectievelijk 16 en 12 miljoen dollar meer besteden. Maar Payne kon terugvallen op grote lokale ondernemingen als het telefoniebedrijf Bell South, de luchtvaartmaatschappij Delta Airlines, Coca-Cola en tv-magnaat Ted Turner. Die steunden hem ook in natura, met gratis expertise, vliegtuigen en andere faciliteiten.

Tijdens de campagne ter promotie van Atlanta ontving het organiserend comite vrijwel alle leden van het IOC, bij voorkeur door inwoners die vreemde talen machtig waren. De IOC'ers werden op het vliegveld opgehaald, in de stad rondgereden en ondergebracht bij Atlantans om ze te confronteren met de lokale geestdrift en de 'zuidelijke gastvrijheid'.

Talloze internationale sportevenementen werden naar de stad gehaald, om blijk te geven van de gesteldheid op sport, het organistorisch vermogen in Atlanta en de ruime sportfaciliteiten. En toen een IOC-lid liet weten dat hij graag de finales van het Masters Golftoernooi in Augusta (Georgia) zou bijwonen, waarvoor kaartjes als de felstbegeerde in de VS gelden, werd de lokale omroep ingeschakeld om mensen te bewegen hun toegangsbewijzen af te staan. Hetgeen lukte.

Om IOC-leden vooral niet te laten vergeten dat Atlanta kandidaat was, kregen ze ook thuis bezoek. En eenmaal in Tokio om te beslissen over de Spelen van 1996 werden ze voortdurend geconfronteerd met een koor van 58 kinderen uit Atlanta dat het Olympisch lied ten gehore bracht. Dit tot groot verdriet van de delegatie uit Toronto, die het anti-comite 'Bread no circuses' voor de ogen van de IOC-leden grauw zag afsteken naast al die vrolijke kinderen. Brennan: 'IOC-leden houdt niet van publieke tegenstand. Ze moeten welkom zijn.'

Op dat moment had het Internationaal Olympisch Comite de verschillende aanbiedingen van de kandidaatsteden al bekeken. En op basis daarvan gaven waarnemers Atlanta al de meeste kans, mits de historische horde Athene kon worden genomen. Atlanta kwam met een doortimmerd, ruim acht kilo wegend werkstuk, dat naast een volledig uitgewerkt draaiboek een uitgebreide beschrijving gaf van de stedelijke voordelen. De vereiste faciliteiten voor sporters, pers en de verwachte 250.000 overige bezoekers zijn grotendeels aanwezig en vaak hypermodern.

De stad beschikt over de tweede luchthaven in de VS en een aansluitend stelsel van openbaar vervoer en snelwegen dat reizigers binnen half uur in het centrum van de stad en van de Spelen brengt. Bijna alle stadions en het Olympische dorp - de campus van Georgia Tech, de lokale universiteit, zal 16.500 mensen huisvesten - liggen binnen een straal van vijf kilometer. Het plaatselijke congrescentrum, in 1988 gebruikt voor de Democratische Conventie waar alleen al 15.000 journalisten bij waren, is de spin in een communicatieweb dat is opgebouwd uit glasvezel. Deze kabels maken het mogelijk moderne communicatietechnieken te gebruiken en op elke aansluiting computergegevens te ontvangen en beelden van alle evenementen.

Het Olympisch stadion, waar op 20 juli 1996 85.000 mensen de opening van de Spelen kunnen volgen, is al in aanbouw. Bedoeld als de nieuwe thuisbasis van de honkbalclub Atlanta Braves hoefde in feite alleen een plaatsje voor het Olympisch vuur op de bouwtekening te worden ingeruimd. Atlanta kan momenteel 60.000 hotelbedden aanbieden, over zes jaar zal dat aantal verdubbeld zijn. Voor de bouw van benodigde nieuwe sportfaciliteiten (het Olympisch stadion, een zwemstadion en een wielerstadion) heeft de organisatie 418 miljoen dollar begroot.

De helft van de 1,2 miljard dollar aan uitgaven die het AOC denkt te doen, moet worden gedekt door de verkoop van televisierechten. De stad in het oosten van de Verenigde Staten ligt in een gunstige tijdzone; rechtstreekse uitzendingen van de Spelen rond prime time - wanneer de duurst verkochte tv-reclame te zien valt - zijn daardoor in de meeste delen van de wereld mogelijk. Daardoor moet het lukken het recordbedrag van 280 miljoen dollar aan tv-rechten te overtreffen dat werd behaald bij de vorige Spelen in de VS, die van Los Angeles in 1984.

De overige inkomsten moeten komen van sponsors en uit kaartverkoop. Wat dat laatste betreft, maakt de organisatie zich geen zorgen. Tachtig procent van de Amerikanen woont binnen twee uur vliegen van Atlanta en de metropool heeft zelf 2,5 miljoen inwoners, dus de bezoekersaantallen zullen groot zijn. Uitgewerkte gedachten over wie de advertentie- en televisierechten worden verkocht, heeft het AOC niet. 'We wachten de Spelen in Barcelona af om te zien wat de mogelijkheden zijn', zegt Brennan. 'De traditionele tv verliest steeds meer terrein, maar kabel- en betaaltelevisie zijn sterk in opkomst.' Of de keuze van Barcelona voor een beperkt aantal sponsors wordt gevolgd - twintig concerns betalen 200 miljoen dollar - is ook een open vraag.

Brennan wijst erop dat de prognoses zijn opgesteld met hulp van vooraanstaande uitgeverijen en televisiemaatschappijen, en dat bankiers en acountants voor de begroting tekenden. 'Dat zijn behoudende mensen, dus wees ervan overtuigd dat we geen gemeenschapsgeld nodig hebben.' De AOC-medewerker zegt met nadruk dat geld verdienen niet het doel van de Olympische Spelen is, maar dat het een belangrijke rol speelt valt niet te ontkennen. Menig wereldstad die de Spelen ontving zit nog met een kater; Montreal is al sinds 1976 bezig een schuld van 2,2 miljard dollar af te betalen. Bovendien is het IOC, sinds de Spanjaard Juan Antonio Samaranch er de scepter zwaait, veranderd van een club amateursporters in een professioneel sportbedrijf. Zijn doel - internationale verbroedering door sport - is hetzelfde als baron Pierre de Coubertin voor ogen had toen hij een eeuw geleden Spelen in Athene organiseerde, maar het gaat een stuk gemakkelijker als je 120 miljoen dollar in kas hebt en uitzicht op meer.

De eerste Spelen die volledig onder regie van Samaranch vielen waren die van 1984. Voor het eerst werden toen de Olympische Spelen als een onderneming gerund met scherp calculerende managers, een sluitende begroting en een rationeel personeelsbeleid. Ook toen werd gebruik gemaakt van zoveel mogelijke bestaande faciliteiten en vrijwilligers, hetgeen uiteindelijk resulteerde in een winst van 225 miljoen dollar. Samaranch is meermalen aangewreven een geldwolf te zijn, maar Bob Brennan wil er niet van horen. 'We moeten geld verdienen om de Olympische beweging te verspreiden', vindt hij. 'Alle winst gaat terug naar de sport.'