Rechtszaak redding voor America's Cup

AUCKLAND, 27 nov. - De strijd om 's werelds meest begeerde zeiltrofee is geopend. Sinds de America's Cup in 1987 door de Verenigde Staten werd heroverd, is het evenement om redenen van sportiviteit ingrijpend gerenoveerd. Tijdens de wedstrijden in 1987 gedroegen de Amerikanen zich buitengewoon onsportief door lange tijd vol te houden dat het kansrijke Nieuwzeelandse jacht 'Plastic Fantastic' niet aan de reglementen voldeed. Op aandringen van de Amerikaanse schipper Dennis Conner werden bij wijze van proefneming verschillende gaten in de romp van het Nieuwzeelandse jacht geboord, dat echter volkomen legaal bleek.

Deze affaire leidde tot een langdurige rechtszaak toen de verbolgen Nieuwzeelanders revanche wilden nemen. De America's Cup dreigde tot een papieren strijd te devalueren, waardoor de belangstelling om het nog tegen de Amerikanen op te nemen steeds minder werd. Serieuze plannen werden ondernomen om een formule 1 circuit voor de zeilsport op te richten, die de America's Cup als belangrijkste zeilevenement moest vervangen. Het verloop van de rechtszaak had echter tot gevolg dat de regels van de Cup nauwkeurig onder de loep zijn genomen, hetgeen leidde tot instelling van de nieuwe International America's Cup Class.

Hoewel de nieuwe Cup-jachten nauwelijks groter zijn dan de '12-meters' die voorheen werden gebruikt, zijn ze door hun geringe gewicht, het gigantische zeiloppervlak en de smalle, diepstekende kiel die van een sigaarvormige bulb wordt voorzien, veel sneller dan hun verouderde voorgangers. De aanvankelijk getemperde belangstelling is door het aanwijzen van de nieuwe klasse omgeslagen in een felle strijd om zo spoedig mogelijk het snelste America's Cup jacht op het water te brengen.

Donald Trump

Twaalf uitdagers uit tien verschillende landen zullen vanaf begin 1992 voor de kust van San Diego in een drie maanden durende afvalrace uitmaken wie het mag opnemen tegen de Amerikaanse verdediger. Ondertussen zeilen de Amerikaanse teams onderlinge wedstrijden om te bepalen wie de Cup zal verdedigen. Van de negen Amerikaanse teams die zich daar oorspronkelijk voor hadden ingeschreven, zijn er slechts drie op de deelnemerslijst toegelaten. Het team van Dennis Conner, die in het verleden driemaal de Cup won, staat hiervan het hoogst aangeschreven. Conner beschikt echter over onvoldoende middelen, sinds zijn financier Donald Trump in moeilijkheden verkeert.

Zijn belangrijkste concurrent, team 'America 3' van William Koch, beschikt daarentegen over een budget van ruim twintig miljoen dollar. Koch, een chemisch ingenieur aan het hoofd van een conglomeraat milieutechnologische bedrijven, is van plan zijn contacten in de wetenschappelijke wereld te gebruiken om de Cup te mogen verdedigen. 'Wij gaan uit van een wetenschappelijke aanpak', zegt Koch, 'en zullen alle technologie die in de Verenigde Staten voorhanden is uitbuiten om een snelle boot te bouwen.'

Waar Conner tot nu toe slechts arrogant verwijst naar zijn eigen technologie uit voorgaande Cup-campagnes, heeft Koch inmiddels bewezen dat zijn wetenschappelijke aanpak vruchten afwerpt. Zijn nieuwste jacht 'Matador 2' won afgelopen seizoen nagenoeg alle belangrijke wedstrijden in de maxi-divisie voor grote jachten. 'Matador 2' is het resultaat van het grootst opgezette ontwikkelingsprogramma in de geschiedenis van de Amerikaanse zeilsport, met een begeleidingsteam van meer dan honderd man. Hetzelfde team zal zijn America's Cup jacht in elkaar knutselen in een speciaal daarvoor gebouwde loods op een halve mijl afstand van de werf van Conner. Beide terreinen worden permanent bewaakt.

Sovjet-zeilers

Naast teams uit onder andere Groot-Brittannie, Zweden, Spanje en Australie verschijnen ditmaal voor het eerst deelnemers uit Oost-Europa aan de start. Joegoslavie bouwt momenteel een boot van hout, terwijl ook de Sovjet-Unie op het laatste moment het vereiste inschrijfgeld bij elkaar wist te zamelen. Weliswaar is het de Russen daardoor officieel toegestaan aan de wedstrijden deel te nemen, maar de thuishaven van het 'Rode Ster Syndicaat' bevindt zich op enkele kilometers van de wedstrijdbaan omdat de Russische zeilers niet worden toegelaten in de buurt van de geheime duikbootbases in San Diego Bay. Van de Sovjetzeilers wordt niet veel verwacht, daar zij over onvoldoende geld beschikken.

Het meeste geld is tot nu toe geinvesteerd door de rijkste man van Italie, Raoul Gardini, en het Japanse Nippon Syndicaat. Beiden hebben dertig miljoen dollar voor de Cup uitgetrokken. Hun teams zijn echter tot bureaucratische organisaties uitgegroeid, waarin de schipper weinig directe invloed heeft. Bovendien heeft Japan bij gebrek aan talentvolle zeilers veel buitenlanders ingehuurd, hetgeen waarschijnlijk tot protesten van de andere deelnemers zal leiden. De Japanners imiteren alles van de Nieuwzeelandse campagne van drie jaar geleden en hebben zelfs 's werelds beste zeiler Chris Dickson, die inmiddels tot Japanner is genaturaliseerd, van Nieuw Zeeland overgekocht.

Niettemin geldt de 'New Zealand Challenge' van bankier Michael Fay als grote favoriet voor de Cup. Fay laat op het moment drie schepen tegelijk bouwen, die vanaf de werf in Auckland direkt naar de Verenigde Staten zullen worden verscheept. Begin december zal een team van zestig Nieuwzeelanders in San Diego neerstrijken om diverse tuigages en verschillende soorten kielen uit te proberen, waarna een van de schepen aan Japan wordt verkocht en eventueel nog een vierde of een vijfde boot zal worden gebouwd.

De grote kracht van de Nieuwzeelanders gaat uit van hun ontwerper Bruce Farr. Zijn ontwerpbureau beschikt over een grote voorsprong in de techniek om videobeelden met computergegevens te combineren, waardoor de snelste jachten in de wereld tegenwoordig allemaal van zijn hand afkomstig zijn. Fay is echter ongerust over de favorietenrol van Nieuw Zeeland. 'Het veroorzaakt nogal wat problemen om voorop te lopen. Niettemin lijkt het me beter dan voortdurend achter de feiten aan te lopen.' Hij zegt 'net zoveel geld te zullen spenderen als nodig is om de Cup te winnen'.

Geruchten doen de ronde dat Farr inmiddels door Conner is benaderd om een nieuwe Cup-boot voor de Amerikanen te ontwerpen. Het reglement van de America's Cup staat slechts toe dat alleen technologie uit eigen land wordt gebruikt. Farr houdt echter al jaren kantoor in de Verenigde Staten, waardoor weer problemen rond de interpretatie van het reglement zijn ontstaan. Ondanks de gewijzigde opzet van de America's Cup is de koude oorlog tussen Conner en de 'New Zealand Challenge' opnieuw uitgebroken. En er is nog niet eens gezeild.