Galblaas eruit? Pak de video

Er zijn in Nederland ruim een miljoen mensen met galstenen. De meesten zullen dat nooit merken, maar vroeg of laat krijgt ongeveer 10% er last van en wordt van galsteendrager galsteenlijder.

In 1988 zijn er in Nederland ongeveer 14.000 operaties gedaan waarbij de galblaas werd verwijderd, meestal als gevolg van steenproblemen. Bij vrouwen gebeurt dat ongeveer tweeeneenhalf maal zo vaak als bij mannen en men ligt er gemiddeld een kleine 2 weken voor in het ziekenhuis. Het herstel thuis vergt dan ook nog een week of drie. Het verwijderen van de galblaas - de cholecystectomie - geldt als een vrij grote ingreep.

De galblaas is een zakje waarin de door de lever geproduceerde gal zich verzamelt. Het ligt tegen de lever aan en is - als het opzwelt door ontsteking of omdat de gal er niet uit kan vanwege een steen in de afvoergang - soms te voelen, net onder de rechter ribbenboog. Het is, net als een blindedarm, iets waar men probleemloos buiten kan.

De gangbare benadering voor een chirurg is om een snee van ongeveer 15 cm te maken onder de rechter ribbenboog (een 'Kocherse' incisie). Daarbij worden naast de huid en onderhuidse laag ook de buikspieren beschadigd en dat verklaart de lange ligduur achteraf; er zijn veel structuren die moeten herstellen en zowel bewegen als ademen blijft lang pijnlijk. Daar komt bij dat 24 uur (of langer) na de operatie niets mag worden gegeten.

Onlangs is er een nieuwe methode ontwikkeld om galblazen te verwijderen. De chirurg maakt daarbij gebruik van een laparoscoop, een instrument waarmee via een videocamera ingrepen in de buikholte kunnen worden gedaan.

De Rotterdamse chirurg prof.dr. O. T. Terpstra van het Academisch Ziekenhuis Dijkzigt: ' Het heeft een aantal belangrijke voordelen om gebruik te maken van de laparoscopische techniek bij galblaasoperaties. Zo hoeft er niet zo'n grote snee in de buik te worden gemaakt. Je kunt volstaan met 4 kleine gaatjes van elk hooguit een centimeter. Een daarvan is voor de camera en drie voor de instrumenten die nodig zijn om de galblaas eruit te krijgen.

' Bij patienten die voor behandeling met deze techniek in aanmerking komen is de ingreep relatief eenvoudig. De afvoergang van de blaas wordt afgebonden en de blaas losgesneden. Vervolgens halen we hem onder de lever vandaan en knijpen met een tangetje de stenen erin kapot. Dan is de galblaas slank genoeg om door een buisje in de laparoscoop naar buiten te worden getrokken.'

Het belangrijkste voordeel van de laparoscopische techniek is dat de ligduur met ten minste een week kan worden bekort, de patienten kunnen vrij kort na de operatie weer eten en hebben veel minder tijd nodig om te herstellen.

Galsteenvergruizer

De laatste jaren zijn er verscheidene alternatieve manieren bedacht om galstenen te verwijderen. Zo zijn er medicamenten die de stenen oplossen, waarna ze door de natuurlijke contracties van de galblaas eruit worden gedreven. Bij deze methode maakt men ook wel gebruik van de galsteenvergruizer. Dit apparaat trilt door middel van geluidsgolven de stenen eerst kapot. Er bestaat zelfs een manier waarbij door de buikwand via een buisje een soort mixer in de galblaas wordt gebracht die de stenen kapot maalt.

Terpstra: ' Al die methoden hebben beperkt succes, bij een deel van de galsteenlijders. Vaak blijken ze ook duur te zijn door de medicijnen die nogal eens moeten worden gebruikt. De laparoscopische techniek lijkt toch veel meer perspectief te bieden voor grote groepen patienten. Er zijn al heel wat ziekenhuizen die ermee werken.'

Het is opvallend dat pas sinds kort op grotere schaal laparoscopische technieken gebruikt worden in de chirurgie. Met name gynaecologen werken er al jaren mee, zoals bij sterilisaties en de diagnostiek van buikaandoeningen. Terpstra: ' Er bestaat in de chirurgie een tendens om meer en meer gebruik te gaan maken van dergelijke technieken. Met laparoscopische technieken is het ook mogelijk om blindedarmen te opereren en er zijn zelfs chirurgen die er delen van de slokdarm mee verwijderen, iets wat geldt als een hoogstandje.'