De verhuiswagen staat al voor in Downing Street

LONDEN, 27 nov. - Twee jaar geleden, aan een lunch met mevrouw Thatchers onfortuinlijke campagneleider voor haar herverkiezing, nu oud-minister George Younger, kwam het gesprek op de oude dag van de premier. 'Op de een of andere manier kan ik me haar niet voorstellen als genoeglijk met plantjes rondscharrelend in de tuin', zei ik.

Zo geestig was dat nu ook weer niet, maar de ober moest toesnellen om de minister op de rug te kloppen. Bij het idee alleen al schoot hij zo hevig in de lach dat hij zich in zijn soep verslikte.

Nu doemt het probleem opeens in volle omvang op: wat moet de natie met mevrouw Thatcher en Mrs Thatcher met zichzelf nu ze bijna geen prime minister meer is?

Op het menselijke vlak is er het drama van de topfunctionaris die opeens ontslag heeft gekregen en geen andere hobby heeft dan het werk. Op de televisie is al een rij psychologen voorbijgetrokken, die allemaal hebben uitgelegd hoe dat voelt: schok, verzet, rouwproces, langzame gewenning en misschien een serene berusting in de verdere toekomst.

Dank zij de televisiecamera's hebben de Britten al kennis kunnen maken met de (Conservatieve) verhuizer van de Thatchers, met de nieuwe melkboer van mevrouw Thatcher in Dulwich en met de politiemensen die daar al vier jaar een leeg huis bewaken omdat de Thatchers het wel gekocht hebben, maar er nooit in hebben gewoond. Vandaag rijdt de verhuiswagen voor, eentje maar, omdat er sprake is van verhuizen 'uit een gemeubileerde woning'. Denis Thatcher, de blunderende echtgenoot van de premier-in-haar-laatste-dagen, is al ochtenden lang bezig geweest in alle vroegte aan de achterkant van Downing Street 10 koffers vol persoonlijke bezittingen in een oude vijf-deursauto te stouwen. Het kon niet uitblijven dat de foto's uitgerekend golfclubs en kratten whisky lieten zien.

Pag. 5: Veel specualties over carriere Thatcher Zoon Mark Thatcher, vader van de Thatcher-stamhouder die de premier tot de koninklijke uitspraak 'We have become a grandmother' bracht, is uit Amerika gekomen om zijn ouders een handje te helpen. Hij spreekt over het lot van zijn moeder als over een 'carrierewisseling'. Dochter Carol Thatcher, een free-lance journalist, heeft naar eigen zeggen aangeboden alvast de boodschappen te doen voor het nieuwe huis in Dulwich 'omdat mijn moeder de laatste twaalf jaar natuurlijk geen stap in een supermarkt heeft gezet'. Niet dat mevrouw Thatcher daarover geklaagd heeft. 'Beste kind, natuurlijk ben ik in een supermarkt geweest, ' was haar reactie. 'Ik heb ze bij tientallen geopend in de afgelopen jaren.'

Zakelijk gezien is er ook een probleem. Conservatieve Lagerhuisleden voelen zich in verlegenheid gebracht door het idee dat ex-premier Thatcher straks mogelijk als gewoon parlementslid in het Lagerhuis zal verschijnen. Gisteren liet ze dreigend weten dat ze verwacht 'een goed chauffeur vanaf de achterbank' te worden. Dat was overdrachtelijk bedoeld, want in het Lagerhuis komt haar een plaats op een voorste bank toe. Dat is nu juist de netelige kwestie: waar precies moet ze zitten? Naast haar voorganger, Edward Heath, die al die jaren, broedend en als het vleesgeworden verwijt aan de vrouw die hem had verstoten, op de voorste bank heeft gezeteld?

Dit is een dilemma dat alleen wordt opgelost, indien Michael Heseltine de strijd om het leiderschap wint. Thatcher zou hebben laten doorschemeren dat ze niet bereid is daar als parlementslid getuige van te zijn.

Verheffing tot de status van Hogerhuislid - vermoedelijk als de Barones van Grantham - ligt voor de hand en voor het grijpen. De moeilijkheid daarmee is, dat daardoor een tussentijdse verkiezing in Thatchers kiesdistrict in Finchley noodzakelijk zou worden. Dat de Conservatieven daar opnieuw gemakkelijk zouden winnen, durven ze niet langer voetstoots aan te nemen, sinds in Eastbourne het martelaarschap van Ian Gow (door de IRA opgeblazen) niet eens voldoende was om die zetel veilig te stellen.

Hoe moet mevrouw Thatcher dan haar dagen vullen, terwijl Denis op de golfbaan is? Alweer volgens dochter Carol heeft ze enkele 'opwindende aanbiedingen' uit de VS gehad. 'Ze zijn daar erg op haar gesteld, weet je', zei de dochter met een veelbetekenende verwijzing naar de Judassen in Engeland. Net als haar vriend Ronald Reagan kan Thatcher besluiten het lucratieve lezingencircuit te betreden, dan wel haar memoires te schrijven. Speculaties over bedragen die haar daarvoor al zijn geboden varieren van een tot vijf miljoen pond, plus extra's voor voorpublicatie in kranten.

Andere suggesties over Thatchers toekomst betreffen de oprichting van een Thatcher Foundation voor internationale betrekkingen (!) of het voor haar creeren van een functie als president van de CVSE in Parijs. Maar The Sunday Telegraph van dit weekeinde kwam met de meest bizarre suggestie: Thatcher zou in Brussel in alle ernst genoemd worden als voorzitter van de Europese Commissie, als opvolgster van Jacques Delors. Volgens de correspondent van de Thatchergezinde krant is het idee voor het eerst als grap gelanceerd door Nederlandse diplomaten, maar wordt het nu serieus bestudeerd door de Italiaanse regering, die het voorzitterschap van de EG bekleedt. Voor Thatcher zou de attractie zijn, dat ze alsnog invloed kan uitoefenen op de vorming van een Europa-naar-Haar-Gelijkenis, maar 'bronnen in de nabije omgeving van Monsieur Delors' (jargon voor: Jacques Delors zelf) spraken tegenover de correspondent de vrees uit dat mevrouw Thatcher niet in aanmerking kon komen met kandidaten als Ruud Lubbers, Wilfried Martens en Felipe Gonzalez, omdat ze 'met haar achtergrond niet belast kan worden met monetaire en politieke eenwording. Natuurlijk zou ze, ook als ze eenmaal hier was, niet van standpunt veranderen.'