Unie-verdrag laat Sovjet-republieken veel zeggenschap

MOSKOU, 26 nov. - De soevereine republieken van de nieuwe Sovjet-Unie zullen in zeer grote mate hun eigen beleid kunnen bepalen. Volgens het zaterdag gepubliceerde concept-unieverdrag zullen ze zelfs de zeggenschap krijgen over de grondstoffen in de bodem, een van de hachelijkste punten van discussie bij de opstelling van het ontwerp.

Maar een aantal politiek-bestuurlijke rechten, zoals de buitenlandse en defensie-politiek alsmede het monetaire beleid, zullen ze moeten delegeren aan de centrale macht in Moskou. Bovendien is in het ontwerp-verdrag expliciet vastgelegd dat de centrale wetgeving, die betrekking heeft op deze competenties, altijd prioriteit heeft boven die van de republieken.

De nieuwe staat zal de 'Unie van Soevereine Sovjet-Republieken' gaan heten. Socialistisch zal de unie dus ook in naam niet meer zijn. Het begrip 'sovjet' (raad) is er in de laatste versie wel alsnog aan toegevoegd. Het verdrag dat de republieken bij elkaar moet houden, bevat drie hoofdstukken. In het eerste worden de 'nieuwe principes' van de unie geformuleerd als een federatieve staat waartoe de republieken 'vrijwillig' toetreden. In eigen land krijgen ze de vrije hand. Elke burger krijgt het recht in zijn eigen taal onderwezen te worden, hoewel het Russisch de officiele eerste taal blijft.

In het tweede hoofdstuk wordt de structuur van de unie vastgelegd. Daarin staat o.a. dat de bodemschatten ter beschikking staan van de soevereine republieken en dat ze hun eigen begroting vaststellen. In het ontwerp is niet meer zwart op wit uiteengezet hoe de republieken zich uit de unie kunnen terugtrekken. Wel is bepaald dat de unie een deelstaat kan uitstoten.

In het derde hoofdstuk worden de 'machts- en bestuursorganen' behandeld. De Opperste Sovjet zal uit twee kamers blijven bestaan, een unie-parlement en een kamer van de nationaliteiten. De president is verantwoordelijk voor de strijdkrachten en het buitenlandse beleid. Hij zal rechtstreeks worden gekozen en worden bijgestaan door een 'federatieraad', waarin de staatshoofden van de republieken zitting hebben, en een ministerraad die verantwoording verschuldigd is aan de Opperste Sovjet. De verantwoordingsplicht van de president is niet geregeld in het verdrag. Wel is vastgelegd dat er een Constitutioneel Hof moet komen waaraan alle grondwettelijke conflicten kunnen worden voorgelegd.