Nieuwe delegatie naar Irak bestaat uit zes personen

DEN HAAG, 26 nov. - De Nederlandse humanitaire missie naar Irak zal bestaan uit oud-premier De Jong en de oud-ministers Witteveen en Van der Stoel. Tevens gaan ds. Wouters van het familiecomite, Tjittes van het Rode Kruis en als secretaris de eerste plaatsvervangend griffier van de Tweede Kamer, De Beaufort, mee.

De delegatie is gisteravond en vanochtend met spoed gevormd nadat oud-minister Luns zich had teruggetrokken. Hij kwam tot dat besluit omdat naar zijn mening de internationale verhoudingen in het Golfconflict snel verslechteren en in Den Haag te lang is geaarzeld.

De twee oud-ambassadeurs die de missie voorbereiden, De Hoop Scheffer en Rutten, zaten aan het einde van de ochtend al bij de Iraakse ambassadeur om hem van de gewijzigde samenstelling op de hoogte te stellen en te overleggen over gesprekspartners in Irak. De voorkeur gaat daarbij uit naar de Iraakse president, Saddam Hussein.

Nadat CDA-fractieleider Brinkman, die de zaak namens de fractieleiders coordineert, gisteren via het ANP van Luns' weigering had gehoord, ondernam hij onmiddellijk stappen. Brinkman overlegde langdurig telefonisch met zijn collega's en vond vervolgens de drie oud-bewindslieden bereid de missie van Luns over te nemen. Zij zijn afkomstig uit de drie grootste partijen: P. J. S. de Jong, premier van 1967 tot 1971 (CDA, destijds KVP), mr. M. van der Stoel, minister van buitenlandse zaken van 1973 tot 1977 en van 1981 tot 1982 (PvdA) en dr. H. J. Witteveen, VVD-minister van financien in het kabinet-De Jong.

Van der Stoel was bereid zijn bezwaren tegen de missie te laten vallen. Eerder stelde hij zich niet beschikbaar, omdat naar zijn mening dergelijke afvaardigingen Saddam Hussein slechts in zijn standpunt zouden doen volharden. Bovendien wilde hij alleen gaan als de regering er achter stond.

Vanmorgen werd besloten de delegatie uit te breiden. Ir. P. Tjittes is hoofd van de afdeling buitenland van het Nederlandse Rode Kruis. Hij keerde vorige week terug uit Irak na een verblijf van twee weken. Namens het familiecomite 'Gijzelaars vrij' gaat de Amsterdamse predikant D. N. Wouters mee, wiens zoon Siego inmiddels door de Iraakse autoriteiten is vrijgelaten. De zesde man, jhr.mr. W. H. de Beaufort, is een van de meest ervaren griffiers van de Tweede Kamer.

Pag. 3: Onverwacht besluit van Luns kwam als schok

Oud-premier De Jong zegt geen moment te hebben geaarzeld toen hem gisteravond werd gevraagd deel uit te maken van de missie. Hij zegt nog niet te weten of hij bereid is net als de Belgen een gebaar van goede wil naar de Iraakse autoriteiten te maken. Een delegatie van Belgische parlementariers heeft een gezamenlijke verklaring met hun Iraakse collega's opgesteld. De Jong: 'Ik moet de precieze tekst daarvan nog bestuderen. Het lijkt me wel dat die verklaring heel erg ver ging. Onze missie dient tenslotte uitsluitend een humanitair karakter te hebben. Zeker, het zal een moeilijke afweging worden'.

De plotselinge weigering van oud-minister van buitenlandse zaken en oud-secretaris-generaal van de NAVO, dr. J. M. A. H. Luns, kwam als een schok. Luns gaf twee argumenten voor zijn besluit. In de eerste plaats, zei hij, verharden de internationale verhoudingen in het Golfconflict zich nu zodanig dat het juiste klimaat voor een missie snel is verslechterd. 'Immers op 30 november is als vaststaand aan te nemen dat de Veiligheidsraad een resolutie aanneemt die het groene licht geeft voor militair optreden van Amerika', aldus zijn verklaring. In de tweede plaats werd er naar zijn mening in Den Haag 'wel uitzonderlijk lang geaarzeld' en werd er over allerlei aspecten - zoals de samenstelling van de missie - te lang gedelibereerd.

Een poging van Brinkman om de 79-jarige Luns nog tot andere gedachten te brengen, mislukten. De oud-politicus bleek zich te hebben gestoord aan Brinkmans terughoudendheid over zijn voorstel om oud-minister van volkshuisvesting, drs. B. J. Udink, mee te nemen naar Irak. Brinkman had daar in het openbaar als commentaar op gegeven een kleine missie 'wel zo effectief te vinden'.

Ds. Wouters wijt het afhaken van Luns aan het ontbreken van duidelijke afspraken over de mandaten van de missie. Hij verwijt Luns nodeloos paniek te hebben gezaaid. 'De telefoon stond roodgloeiend. Als gevolg van de dreigende taal van Luns hebben veel familieleden van gijzelaars gisteren geen oog dicht gedaan', aldus Wouters. De dreiging van een oorlog in het Golfgebied mag volgens hem geen reden zijn om af te haken.

Volgens ds Wouters moet zijn deelname aan de missie gezien worden 'vanuit de gedachte van solidariteit met de gijzelaars'. Met nadruk stelt hij zich niet met het diplomatieke gedeelte van de missie te zullen inlaten. Wouters prijst de snelheid waarmee CDA-fractievoorzitter Brinkman heeft gehandeld na het onverwachte afhaken van Luns.