'Loper f8 is de beste zet die Kasparov kan doen, pa'

LYON, 26 nov. - Plotseling stoot het Franse jongetje zijn vader aan. 'Loper f8 - Nou, wat zei ik je? Dat is de beste zet die Kasparov op dit moment kan doen', sist hij. De vader is bijna ingedommeld en wenst niet in te gaan op de opmerkingen van zijn zoon, die vervolgens met een triomfantelijke blik de speelzaal van het Palais de Congres inkijkt over zoveel eigen deskundigheid. Althans van zijn schaakcomputer. Het apparaat rekent voortdurend de laatste informatie door en verschaft hem de nodige opties. Dan zet hij zijn koptelefoon weer op om niets van het commentaar van Boris Spasski op het zettenverloop te missen.

De meerderheid van de toeschouwers volgt op die wijze de dertiende partij tussen Kasparov en Karpov uit de schaaktweekamp om de wereldtitel in Lyon, die zaterdag werd afgebroken en gisteren zonder verder te spelen in remise eindigde. Op grote videoschermen worden bovendien de veranderingen weergegeven. De schaakstukken alsmede het bord zijn voorzien van micro-chips die in verbinding staan met een computer, zodat geen seconde verloren gaat in de strijd tussen de twee schaakwonders. Inmiddels zijn zij in totaal aan hun 144ste onderlinge partij bezig, hetgeen neerkomt op een confrontatie van ruim 550 uur. Niettemin - of misschien wel juist daarom - is ter voorkoming van het tegen elkaars schenen schoppen een schot onder de tafel gemonteerd.

Het begin van de tweede fase van de match in Lyon kent een ietwat chaotisch karakter. De fotografen mogen tien minuten hun werk verrichten, maar maken vervolgens geen aanstalten te vertrekken. Hoofdarbiter Geurt Gijssen moet het podium verlaten om in te grijpen, waarna het publiek ('Wij waren er bij') zich kennelijk ineens geroepen voelt wat kiekjes te schieten voor het prive-album. Radeloos lopen enkele leden van het organisatiecomite door de zaal en maken met wilde gebaren hieraan een einde.

En dan begint het lange wachten en analyseren in de zaal, de bar, het restaurant, het commentaarvertrek, de wandelgangen en de persruimte, waar de eerste grootmeesters annex journalisten enkele notities maken en in felle discussies meespelen. Rond Alexander Roshal uit de Sovjet-Unie formeert zich al snel een groepje. Hij bedient onder andere Izvestia van artikelen over de tweekamp en volgt het topschaken al 23 jaar als journalist. Daarvoor speelde hij zelf en fungeerde als jeugdcoach van de nationale federatie.

Nog voor het afbreken geeft hij reeds met woeste gebaren aan dat deze stelling in niets anders dan remise zal eindigen. Een vertrek verder trekt Boris Spasski voortdurend aan zijn neus en kraait in krom Frans dat de partij zich bijzonder slecht voor Karpov ontwikkelt. Roshal weet wel beter. 'Ik heb jaren geleden een boek over Karpov geschreven. Vooral over zijn karakter; dat is zijn sterkste punt. Hij redt zich hier wel weer uit.'

Roshal noemt het een bittere zaak dat de tweekamp tussen twee Sovjet-schakers achtereenvolgens in New York en Lyon wordt afgewerkt en niet in Moskou. 'Maar het valt te begrijpen. Geld speelt een te belangrijke rol en ik denk dat wij bovendien op dit moment een match van een dergelijke allure niet zouden kunnen organiseren. Ons land heeft wel andere dingen aan het hoofd. De winkels zijn leeg. De roebel is eigenlijk geen geld meer. Het gaat om groene biljetten. Daardoor vertrekken steeds meer schakers naar het buitenland en dat gaat ten koste van de training van de jeugd.'

Intussen wordt op de eerste verdieping een computer-competitie afgewerkt. Nog altijd bestaat er veel scepsis over de kracht van dergelijke soft-ware. Maar hoewel Kasparov onlangs Deep Thought heeft verslagen, liet hij zich ook de opmerking ontvallen dat hij wel eens de laatste mens zou kunnen zijn die zich tot wereldkampioen mag kronen. Tot die tijd bedienen de toppers zich evenwel van hun secondanten, waarbij nachtenlang wordt doorgeanalyseerd en er geen ruimte meer blijkt voor weliswaar onreglementaire, maar publicitair gezien aantrekkelijke intriges.

Ook in Lyon is derhalve nog geen parapsycholoog in de zaal aangetroffen. Een yoghurt-schandaal zoals in 1978 toen Kortsjnoi het Karpov-Kamp er van beschuldigde dat via verschillende smaken van deze tijdens de partij geserveerde zuivelwaar signalen werden doorgegeven, behoort kennelijk voorgoed tot het verleden. Alles is uiterst professioneel geregeld. Of zoals Boris Spasski het omschrijft: 'Iedereen heeft al genoeg moeite de stroom informatie bij te houden. De secondanten zijn een steeds belangrijkere rol gaan spelen. Er is nu dan ook geen sprake van een tweekamp tussen Kasparov en Karpov, maar tussen twee complete ploegen.' En op barse toon analyseert hij verder met het publiek.

Pagina 18: Analyse zevende partij.