EVP grote verliezer bij oprichting nieuwe partij; Congres Groen Links mijdt ideologie

DEN HAAG, 26 nov. - Slechts een spreker sprak de zaal toe met 'kameraden' en de congresvoorzitter ging een keer in de fout toen ze zei: 'Bij ons in de PSP hebben we dat zo geleerd'. Voor het overige was het Groen Links, Groen Links en nog eens Groen Links.

Sinds afgelopen zaterdagmiddag half vier bestaat de partij dan echt. Op dat moment keurden ruim 600 leden in de Van Goghzaal van het Haagse Congresgebouw de statuten goed. De namen CPN, PSP, PPR en EVP kunnen definitief in de geschiedenisboeken. Volgend jaar worden de partijen formeel opgeheven. Het partijbureau van Groen Links zit reeds in het gebouw van de CPN, het pand is ingericht met de kantoormeubels van de PPR en de partij bedient zich inmiddels van het postbusnummer van de PSP.

Het enige dat nog ontbreekt is het - voor een politieke partij niet onbelangrijke - beginselprogramma. Aanvankelijk was het de bedoeling dat het manifest van Groen Links op het oprichtingscongres zou worden vastgesteld. Maar de eerste proeve van de Groen-Linkse ideologie die in maart verscheen, riep zoveel weerstanden op dat het congres zaterdag slechts besloot een nieuw stuk op te stellen.

Een eigen ideologie opbouwen uit een beetje sociaal-democratie, een beetje liberalisme en een beetje christen-democratie vond de achterban net iets te gemakkelijk, zo bleek de afgelopen maanden. De vier opstellers van het oorspronkelijke stuk krijgen assistentie en mogen nog een keer proberen een tekst op te stellen waarbij 'de verschillende inspiratiebronnen die Groen Links voeden op hun actuele waarde worden beoordeeld' en de 'ontwikkeling en positie van Groen Links in het politieke krachtenveld worden geanalyseerd.'

Ideologie is voor de fijnproevers. Op het congres werden er zaterdag weinig woorden aan gewijd. Het doet allemaal te veel denken aan dogma's, en daar hebben heel wat Groen-Linksers vanuit hun verleden traumatische herinneringen aan. Zij die er minder moeite mee hadden, maakten in de meeste gevallen de overstap niet mee. Vandaar ook dat de scheidend voorzitter van het voorlopige partijbestuur, L. Platvoet, zonder enig protest uit de zaal kon zeggen: 'Natuurlijk, de tegenstelling loonarbeid-kapitaal is niet de enige verklaringsgrond voor alle maatschappeijke verschijnselen, evenmin als de tegenstelling mens-natuur. Staatsbezit is geen garantie voor democratisch, sociaal en ecologisch beheer van voorzieningen. Dit soort dogma's is in de loop van de jaren tachtig verlaten. En het moet gezegd worden: te lang heeft de ontwikkeling in het denken binnen radicaal links stil gestaan om met nieuwe ideeen en alternatieven te komen voor de vastgelopen situaties op tal van terreinen.'

Daarom, als het aan Platvoet ligt 'geen nieuwe afgeronde dominante Groen-Linkse ideologie', maar wel een 'samenhangend stelsel van uitgangspunten, analyses en doelstellingen'. En daar kunnen de 'oude' partijen hun bijdrage aan leveren. Platvoet: 'Compromisloos en utopisch geformuleerde doelstellingen in termen van fundamentele mensenrechten zijn daarin even onontbeerlijk als de anti-fascistische stijdbaarheid van de CPN, de progressieve coalitie-orientatie van de PPR, het anti-militairisme van de PSP en de christelijke confrontatiebenadering van de EVP.'

Voorlopig gaat Groen Links door het leven als 'de enige echte oppositie', zoals de fractievoorzitter van de partij in de Tweede Kamer, R. Beckers, het afgelopen zaterdag in haar congrestoespraak zei. Die zich kan afzetten tegen de 'borrelpraat' van de PvdA over de werklozen, maar ook tegen D66, de partij die volgens Beckers 'in een riante positie achterover leunt' en de 'gemakzucht van de gearriveerden' uitstraalt. Maar is de fractie van Groen Links in de Tweede Kamer zelf wel helemaal zuiver? De zes Kamerleden kunnen binnenkort bezoek verwachten van de zaterdag gekozen voorzitter, M. Vos. Zij constateerde in haar toespraak dat 'het virus van de arbeidsplicht ook de fractie dreigt te infecteren'. Vos: 'Onze parlementariers pleiten weliswaar in de eerste plaats voor een werkgelegenheidsbeleid, maar houden de mogelijkheid van een strafkorting van maximaal tien procent open. Is de fractie toch een beetje bang haar geloofwaardigheid te verliezen in de discussie met de grote dames en heren?'

Het partijbestuur van Groen Links hoeft zich op zijn beurt - als dit congres maatgevend was - niet ongerust te maken over een onvoorspelbare en niet in de hand te houden achterban. Slechts een enkele keer werd een amendement op de statuten tegen de zin van het partijbestuur in aangenomen. Verder werd de voordracht van het bestuur om de huidige fractievoorzitter in de Senaat, F. Bolding, voor de nieuwe Eerste Kamer als nummer een op de lijst te zetten niet gevolgd. Dat de uit de CPN afkomstige senator zich vorig jaar in de nadagen van het regime-Honecker ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van de DDR door de machthebbers liet feteren, terwijl de revolutie reeds was begonnen, was men nog niet vergeten. Dan maar geen vrouw op de eerste plaats, oordeelde het congres, dat Bolding vervolgens op de tweede plaats zette.

De grote verliezer zaterdag was de EVP. UIt deze bloedgroep zit niemand in het bestuur, terwijl de kans op een zetel in de Eerste Kamer uiterst klein is. De EVP had oud-partijvoorzitter Herstel naar voren geschoven als kandidaat voor de Eerste Kamer en voor het partijbestuur. Hij moest kiezen, vond de kandidatencommissie, en hij koos voor de Eerste Kamer. De vrouwenlobby zorgde er echter voor dat Herstel zakte naar een onverkiesbare vijfde plaats. 'We hebben niks', stelde het handjevol EVP'ers op het congres teleurgesteld vast. Voor hen is er slechts een troost: de EVP moet officieel nog worden opgeheven.