De BDE

Meppel op zondag: het kan erger, maar ook beter, vooral wanneer het een grijze herfstdag is en het ook nog eens om een vergadering gaat in danszaal Van der Stroet. Gelukkig maakt het onderwerp van de bijeenkomst voor de liefhebber alles goed: de bijna-dood-ervaring.

Tussen de droogbloemen aan de muur en onder het frivole licht van gekleurde lampen verzamelden zich hier mensen die zelf een bijna-dood-ervaring hebben doorgemaakt en zomaar-belangstellenden in het fenomeen. Ze waren er op uitnodiging van de stichting Merkawah, die onderzoek doet naar het verschijnsel bijna-dood en die geinteresseerden onder haar vleugels neemt.

Het verschijnsel wordt serieus genomen. In het bestuur hebben ook wetenschappers zitting, zoals psychologen en een cardioloog, welke laatste uit hoofde van zijn functie nogal eens te maken heeft met mensen die door reanimatie voor de poorten van de hel, de hemel of het niets worden weggesleept.

Sommigen die door ziekte of ongeval eventjes tussen leven en dood hebben gezweefd, verhalen later, eenmaal terug tussen de mensen, tijdens hun volkomen bewusteloosheid van een aanvankelijk beangstigende - maar al gauw wonderbaarlijk weldadige tocht door paradijselijke landschappen, op weg naar een onbeschrijflijk licht en met vreemde ontmoetingen met naasten die lang geleden al zijn verscheiden. Velen durven over hun vreemde ervaringen nauwelijks te praten, bang als ze zijn te worden weggezet als zwevers die een klap van de molen hebben opgelopen van hun kortstondige coma. Maar onder elkaar bij Merkawah herkent men de ervaringen en durft men vrijuit te spreken.

Door de openheid die mensen met een bijna-dood-ervaring hier kunnen betrachten, weten ze dat ze veel gemeen hebben, bij voorbeeld dat men tijdens zijn of haar BDE - zoals de afkorting onder kenners al luidt - een kortstondig maar helder inzicht krijgt hoe de wereld en het leven in elkaar zitten en waarin men tot dan toe is tekort geschoten. Wanneer men met een schok tot het aardse bestaan terugkeert gebeurt dat ook, zo weet men dan, om een meegekregen opdracht uit te voeren: anders en beter te gaan leven. Men hoeft niet langer te voldoen aan de wensen en eisen die anderen aan je stellen, nee men moet eindelijk zijn eigen aard en aanleg gaan volgen om daardoor met des temeer succes zijn bijdrage te leveren aan betere menselijke verhoudingen en uiteindeljk aan een betere wereld.

De econoom Wil de Roy vertelt hoezeer hij zijn leven heeft veranderd na bijna-dood te zijn geweest. Dat is inmiddels twaalf jaar geleden en Le Roy voelt zich prima. Zijn werk heeft hij eraan gegeven, hij is gaan reizen en hij is psychologie en vergelijkende godsdienstwetenschappen gaan studeren. Nu traint hij managers in het spirituele. En hij is gelukkig sinds hij de dood onder ogen heeft gezien en tegelijk een blik heeft mogen werpen op gene zijde. Gelukkig vooral omdat hij nu weet dat hij zijn 'eigen ik' moet volgen. Nu vermoedt hij niet meer, hij weet; nu gelooft hij niet meer, hij weet.

Ook de heer Witteveen spreekt in deze geest over zijn bijna-dood-ervaring: hoe ingrijpend deze ook is geweest nog belangrijker was zijn transformatie daarna. Je kunt gemakkelijk conflicten krijgen met je omgeving, zo weet hij uit ervaring. Het is alsof je enthousiast vertelt over je ervaringen tijdens een vakantie terwijl iedereen meent te weten dat je helemaal niet op reis bent geweest. Het is heel erg moeilijk, zo weet hij, dat onbegrip te overbruggen. Hij spreekt van een 'wedergeboorte' en eindigt zijn verhaal met een enthousiast: 'Een ding heb ik geleerd: God bestaat, de dood niet.'

Een vrouw uit de zaal zegt aandacht te willen vragen voor de andere kant van de medaille die volgens haar nooit wordt vernomen: dat niet iedereen positieve herinneringen bewaart aan het tochtje over de rand. Van iemand die een poging tot zelfmoord had gedaan heeft zij vernomen dat deze zwarte, pikzwarte ervaringen heeft opgedaan. En zij kan dat, na haar eigen bijna-dood-ervaring, bevestigen. De euforie van de vergadering lijkt even verstoord, maar de cardioloog wil haar graag steunen: ook dit geluid mag gehoord worden.