Premier Andreotti loog over een aantal kwesties; Gladio wordt langzaam ontsluierd; Onze familieleden zijn in het verleden niet vermoord door spoken zonder naam

ROME, 24 nov. Een voor een beginnen de sluiers te vallen van het Italiaanse verzetsnetwerk Gladio. De naakte waarheid is nog ver weg, maar de stoet van generaals en politici die deze week in het parlement is ondervraagd, heeft op een aantal punten meer duidelijkheid verschaft.

Zo blijkt premier Andreotti te hebben gelogen en niet de hele waarheid te hebben gezegd, blijkt het netwerk van Gladio groter en moeilijker te controleren te zijn dan aanvankelijk is gezegd, en blijken politici die er staatsrechtelijk van zouden moeten weten, niet te zijn geinformeerd door de militaire geheime dienst.

Inmiddels zijn twee van de geheime wapenopslagplaatsen die nooit waren ontmanteld, geopend. Ze waren allebei naast vrijwel nooit gebruikte kerkjes in de noordoostelijke regio Friuli Venezia Giulia. Op een kerkhof bij Verona wordt gezocht naar acht kilo explosieven die daar verborgen zijn.

De zoekacties naar de opslagplaatsen volgen op het besluit van Andreotti om het staatsgeheim hierbij op te heffen. Ook de lijst van mensen die het trainingskamp voor Gladio op Sardinie hebben bezocht, is niet langer geheim.

Bijna iedere dag melden nieuwe 'gladiatoren' zich bij de kranten om hun verhaal te vertellen. Onder de Gladio-leden die de openbaarheid hebben gezocht, zijn geen extremisten: een manke organisatie-adviseur van 40, een leraar van 57, een man van 47 die tv-reclame verkoopt en ook zijn vrouw en een vriend had geronseld, een ex-burgemeester. De een had alles van radio's geleerd, de andere had de vluchtwegen door de bergen onderzocht om belangrijke mensen in veiligheid te kunnen brengen, een derde was expert kaartlezen.

Deze mensen bevestigen de uitspraken van generaals en politici over de patriotten in Gladio. Slechts een klein deel van de Gladio-groep was getraind voor sabotage-technieken van hen heeft overigens nog niemand de publiciteit gezocht.

Na de verhoren door de parlementaire commissie voor de geheime diensten en die voor terrorisme en bloedbaden, en na de onthullingen van ex-gladiatoren, moet het beeld dat premier Andreotti heeft geschetst, op een aantal punten worden gecorrigeerd. Op een protestmars vorige week zaterdag om de waarheid over Gladio te eisen, werd Andreotti afgebeeld met een hele lange neus: net als Pinochio als hij loog.

Gladio is in 1972 bevroren, had de premier gezegd. Dat is niet waar. Gladio bestaat overwegend uit zestigers. Ook niet waar: volgens het huidige hoofd van de militaire geheime dienst, admiraal Fulvio Martini, is 57 procent van de Gladio-leden onder de zestig. De wapenopslagplaatsen stammen uit 1963. Niet waar: generaal Giovanni Romeo, hoofd van Gladio van 1966 tot 1970, vertelde dat in 1970 nog nieuwe opslagplaatsen werden ingericht.

Heeft Andreotti dan verkeerde informatie gekregen? Het zou kunnen, maar het zet ook vraagtekens bij zijn andere uitspraken. Vorige week vrijdag zei Andreotti dat hij van de geheime dienst de verzekering had gekregen dat geen van de Gladio-leden betrokken is geweest bij de extreem-rechtse aanslagen. Kennelijk vond hij het nodig om daaraan toe te voegen: 'En als ze me verkeerd hebben geinformeerd zullen er koppen rollen.'

Heethoofden

Andreotti had ook gezegd dat hij 'absolute zekerheid' had dat de Gladio-leden 'scrupuleuze trouw aan de waarden van de anti-fascistische republikeinse grondwet' vertoonden. Generaal Gerardo Serravalle, hoofd van Gladio van 1970-1974, vertelde dinsdag een heel ander verhaal: hij had ontdekt dat er onder de Gladio-leden een aantal 'heethoofden' waren die de Italiaanse communisten alvast onder vuur wilden nemen. Het is bij plannen gebleven, aldus Serravalle, maar voor alle zekerheid werden de wapens uit de opslagplaatsen overgebracht naar Sardinie. Dat er tien niet werd leeggehaald, was omdat dat niet in alle stilte te doen was.

Niet bekend

Deze week is ook bevestigd dat sommige politici bewust niet zijn ingelicht over het bestaan van Gladio. Giovanni Spadolini, in 1981 de eerste niet-christen-democratische premier van na de Tweede Wereldoorlog, zei dat hem niets was verteld. Hij had pas over Gladio gehoord in heel algemene termen, en zonder de naam, toen hij een paar jaar later minister van defensie was. En admiraal Martini heeft verteld dat in de periode 1970-74, een hoogtepunt van extreem-rechtse agitatie, de premiers en de ministers van defensie ook niet waren ingelicht.

De verhoren in het parlement hebben de vermoedens dat leden van Gladio betrokken zijn geweest bij extreem-rechtse aanslagen, verder aangewakkerd. Een bevestiging hebben zij niet opgeleverd, maar velen vermoeden dat politici als Andreotti en president Cossiga, ex-premier en ex-staatssecretaris van defensie, meer weten dat ze zeggen.

Reactie communisten

'Jullie moeten je schamen, ' zei de communistische leider Achille Ochetto daarom tot Andreotti en Cossiga op de protestdemonstratie die zijn partij vorig weekeinde had georganiseerd. Andreotti heeft aantoonbaar verkeerde informatie gegeven. En Cossiga probeert op een merkwaardige manier het verleden te ontduiken. De rechter die hem had gevraagd of hij bereid zou zijn bij een vooronderzoek gehoord te worden, heeft nul op het request gekregen en is zwaar onder druk gezet. De Opperste raad voor de magistratuur die hierover wilde praten, kreeg van zijn formele voorzitter Cossiga te horen dat dat niet mocht.

In een toespraak eerder deze week riep de president op 'een historische fase af te sluiten'. Gladio past in de sfeer van de Koude Oorlog, net als de communistische partizanen die nog drie jaar na 1945 bleven doorvechten, zei Cossiga. Laten we 'de spoken uit het verleden' vergeten. De familieleden van de slachtoffers van de extreem-rechtse bomaanslag op het station van Bologna in 1980, waren woedend. Wij zijn niet zo geinteresseerd in Gladio in de jaren vijftig, zeiden zij, maar in Gladio in de jaren zeventig. 'Onze familieleden zijn niet vermoord door spoken zonder naam.'