Ek: meesterlijk choreograaf van emoties uit de kindertijd

Voorstelling: Nederlands Dans Theater met: Grass; choreografie: Mats Ek; muziek: Sergei Rachmaninov, uitgevoerd door Barbara Grajewska en Eric van Grinsven, piano; decor en kostuums: Karin Ek; In het programma tevens: Verklarte Nacht, Sweet Dreams en Forgotten land; choreografie: Jiri Kylian. Gezien: 22/11 AT en T Danstheater, Den Haag. Aldaar nog te zien: 24, 27 en 30/11 en 6, 7 en 8/12. Verder: 28 en 29/11 Rotterdam; 1,2 en 4/12 Amsterdam.

Links achter op het toneel staat een wit vlak beplant met manshoge, helgroene grasstengels; op het lichte achterdoek warrelen vuurrode, geschilderde vogelfiguurtjes het doet denken aan een illustratie in een kinderboek, waarin op de volgende bladzijde gewoonlijk een jongetje verschijnt. Dat gebeurt ook in Grass, het ballet dat de Zweedse choreograaf Mats Ek drie jaar geleden voor zijn eigen gezelschap heeft gemaakt en dat hij nu bij het Nederlands Dans Theater heeft ingestudeerd.

In de groene graspol wordt de figuur van een jongen/man zichtbaar die in zijn vuurrode broek en jasje na enige aarzeling uit de beschutting van zijn 'huisje' breekt. De ontdekking van de buitenwereld is opwindend en beangstigend. De ontmoeting met een meisje/vrouw in een rood jurkje, veroorzaakt verwarring, extase, onzekerheid en veroveringsdrang aan beide zijden. Zij wordt tenslotte in de graspol geleid of toegelaten. De beoogde twee-eenheid ontstaat echter niet: zij blijft een letterlijke buitenstaander en het slotbeeld laat de man binnen de graspol zien terwijl de vrouw zich uitgespreid voorover tegen de buigzame groene sprieten laat vallen, en daar blijft hangen.

Grass heeft als ondertitel Chords from a man's life. Mats Ek heeft een ongewone, volstrekt eigen manier om zo'n verhaal te vertellen. Soms zijn de bewegingen langlijnig, sterk en vloeiend maar steeds weer worden ze onderbroken door ploselinge onhandige en stuntelige frasen. Dan wordt er gelopen met diepgebogen knieen en houterig uitgestrekte armen, dan wiebelt het hoofd losjes heen en weer, worden de armen haaks gebogen en kruipen de schouders omhoog en zijn er mallotige sprongetjes.

Zo wordt een expressief beeld gegeven van emoties die te groot en te verwarrend zijn voor een mensenziel om er zodanige controle over te hebben dat zij in een gepolijste vorm uitgedrukt kunnen worden. Het is een beetje zoals zeer jonge kinderen in hun onbeholpen tekeningen met heel directe kleuren en primitieve vormen doen. Grass is een fascinerend werk dat door Nancy Euverink en Jorma Elo voortreffelijk werd gedanst. Het is een verfrissende tegenhanger voor de ons zo vertrouwde bewegingsstijl van Jiri Kylian, die in dit programma met de drie ijzersterke, zeer van elkaar verschillende balletten Forgotten Land, Sweet Dreams en Verklarte Nacht weer aantoonde wat een fenomenaal dansmaker hij is.