Zes Nederlandse gijzelaars teruggekeerd uit Irak

SOESTERBERG, 23 nov. - Op een nagenoeg uitgestorven Zestienhoven landde vannacht om 0.40 uur een Fokker Friendship van de koninklijke luchtmacht. Aan boord bevonden zich onder anderen vier Nederlandse gijzelaars, die gistermorgen Irak mochten verlaten. Geen wachtende familie dit keer, en geen televisiecamera's.

Twintig minuten eerder hadden circa tachtig verwanten en vrienden van de gijzelaars en enkele tientallen journalisten op de vliegbasis Soesterberg verwachtingsvol de zwarte hemel staan afturen. De vliegtuigtrap stond klaar, de lampen langs de landingsbaan verspreidden een blauwe gloed door de nacht. Maar het gebrom van de Friendship trok over. Het was te mistig om te landen, zodat het toestel moest uitwijken naar de Rotterdamse luchthaven. Pas om 2.20 uur had het weerzien plaats op de basis.

Gisteren zijn in totaal zes Nederlandse gijzelaars vrijgekomen. Twee maakten deel uit van de groep Europeanen die mocht vertrekken met de extreem-rechtse Franse politicus Le Pen. Zij vlogen eerst naar het Franse Mulhouse en werden daar door de Friendship opgehaald. Die vloog vervolgens door naar Zurich om de andere vier op te halen, die met een Zwitserse delegatie waren meegekomen. Twee van hen gaven er echter de voorkeur aan de reis niet direct voort te zetten.

H. Riemeyer, die al vijf jaar in Bagdad woont, hoorde woensdag omstreeks 12.00 uur dat hij weg mocht. Het regelen van de visa en de benodigde 'release letters' nam de rest van de dag in beslag. Pas de volgende morgen hoorde hij dat hij met Le Pen mee zou gaan: 'Ik wist niet wie Le Pen was, dat hoorde ik later pas. Iedereen zeurt over Le Pen. Nou en? Dat doet me niks. Er staan mensenlevens op het spel.' P. Snoeyenbos hoorde woensdagmiddag van de ambassade dat hij naar de Residence Office moest gaan voor uitreispapieren. Daar bleek dat hij met de Zwitserse delegatie zou vertrekken.

Hoe wordt bepaald wie wanneer mag vertrekken is een van de raadsels van Bagdad. Er circuleren lijsten. Riemeijer zegt wel een vermoeden te hebben hoe die worden samengesteld, maar wil er niets over kwijt. 'De keuze wie het land mag verlaten wordt door een man gemaakt', zegt P. Tjittes, leider van de delegatie van het Nederlandse Rode Kruis, die vannacht eveneens uit Irak terugkeerde. De delegatie heeft geprobeerd de selectie te beinvloeden via gesprekken, onder meer met de Iraakse ministers van buitenlandse zaken en van volksgezondheid. Op grond van individuele gesprekken met alle Nederlandse gijzelaars heeft de delegatie een prioriteitenlijst opgesteld. Inmiddels is driekwart van degenen die daarop stonden vrijgelaten, aldus Tjittes. Er verblijven volgens hem nog drie a vier mensen van die lijst in Bagdad.

De spanning onder de achtergebleven gijzelaars stijgt, heeft hij gemerkt, mede door het vertrek van de anderen. Tjittes durft geen schatting te maken van de effecten van een Nederlandse missie: 'Die hangen van de zwaarte van de missie af, denk ik. Als ze tegenprestaties verwachten voor het vrijlaten van mensen is dat in de eerste plaats publiciteit en in de tweede plaats medicijnen en melkpoeder.'