Plofstof

Bianca overlegde druk met Lien wie ze allemaal uit zou nodigen voor haar verjaarspartijtje. Ze werd tien en het moest een daverend festijn worden. 'Wat denk je, zal ik Tommie wel of niet uitnodigen?' 'Ajakkes nee, dat is zo'n stoffig joch', riep Lien. 'Stoffig joch? Dat zal ik Tommie verklappen!', schreeuwde Fritsje, die op zijn tenen was binnengeslopen. 'Trouwens, als je allemaal stoffige kinderen uitnodigt wordt het misschien juist een knalfeest!'

Vandaag gaan we de ontplofbaarheid van stof aantonen door een steekvlam te maken van poedermelk. We hebben nodig: een kwart theelepeltje gedroogd melkpoeder, een dik rietje of een zelfgemaakt buisje van papier en een brandende kaars.

Maak de melkpoeder eerst goed droog door het even op de centrale verwarming of boven een lage vlam te verwarmen. Doe daarna een beetje melkpoeder in het rietje en blaas het in een keer door de kaarsvlam. Houd het rietje niet te dichtbij, want dan blaas je het kaarsvlammetje uit. Als het goed gaat, verbrandt het poeder vliegensvlug in een grote steekvlam. Je kunt de poedermelk ook van bovenaf op de kaarsvlam strooien.

Dat het melkpoeder zo goed verbrandt, komt omdat het zo fijn is verdeeld. Verbranden is reageren met zuurstof uit de lucht. Het gebeurt dus daar waar het poeder en de lucht met elkaar in contact staan, met andere woorden: aan de oppervlakte van de poederdeeltjes. Hoe kleiner die zijn, hoe groter het contactoppervlak en hoe harder de verbranding gaat.

Iets dergelijks zie je ook bij het koken van aardappelen. Soms heb je van die grote joekels van aardappels die, als je ze in hun geheel in de pan doet, van binnen maar niet gaar willen worden. Met een eenvoudige truc is dit te verhelpen. Snijd de aardappels in stukken en wat eerst onbereikbare binnenkant was, is nu blootgestelde buitenkant. De aardappels koken nu gewoon in twintig minuten gaar!

Om dezelfde reden wil een klont poedermelk of meel niet goed branden, maar als het in fijn poeder is verdeeld gaat het zo razendsnel dat je soms explosiegevaar krijgt. In de Verenigde Staten gebeurt het bij voorbeeld nogal eens dat silo's met maismeel plotseling ontploffen.