'Schaakduel in Lyon heeft de uitstraling van het pausbezoek'; Kasparov en Karpov milder voor elkaar

LYON, 22 nov. De stoelen en de tafel staan nog gehuld in plastic. De grote zaal van het Palais des Congres in Lyon, waar zaterdag de schaaktweekamp om de wereldtitel tussen Kasparov en Karpov de beslissende fase ingaat, is ook vandaag het terrein van de werklieden, die op nauwgezette aanwijzingen een podium en twee rustkamers timmeren alsmede de verlichting aanbrengen. Vanochtend hebben beide spelers afzonderlijk de acommodatie gekeurd, waarna Kasparov zich in het trainingspak hees om met hoofdarbiter Geurt Gijssen te trachten 3,5 kilometer binnen vijftien minuten af te leggen.

In de opinie van Kasparov vormt schaken een poging chaos te controleren. En dat is volgens hem alleen gelukt door de wereldkampioenen. Louter deze selecte groep heeft een nieuwe visie geetaleerd en blanco pagina's beschreven. Om een dergelijk niveau te bereiken, dient afgezien van technische voorbereiding, speelzaal en behuizing ook de fysieke conditie in orde te zijn. Mede ter ontspanning van de geest loopt Kasparov derhalve hard, terwijl Karpov dezer dagen weer tennist, de Franse taal leert en zich bij tijd en wijlen laat masseren door Igor Akimov.

Beide spelers zijn met hun delegatieleden, onder wie secondanten, kok, chauffeur en veiligheidspersoneel, bijna anderhalve week geleden neergestreken in Lyon, waar na zeven weken verblijf in New York de laatste twaalf partijen op het programma staan met als vertrekpunt 6-6. De Fransen zijn vereerd dat de beslissing in Lyon zal vallen. Bachar Kouatly, lid van het organisatiecomite Chessly en zelf internationaal grootmeester, noemt het schaakduel voor de stad qua uitstraling moeiteloos in een adem met het bezoek van de paus en het proces tegen Klaus Barbie. 'Alles is nog mogelijk en zij zullen elkaar bestrijden tot de dood erop volgt', aldus Kouatly.

Diamanten

Kasparov en Karpov vertoonden zich gisteren in Lyon voor het eerst samen in het openbaar op een zeer chaotische bijeenkomst in de exclusieve juwelierszaak Korloff, die een trofee beschikbaar heeft gesteld. Het gouden object, afgezet met duizend diamanten, vormt twee K's die heel toepasselijk met de rug tegen elkaar staan, maar niet elkaars spiegelbeeld vormen. In het spetterende flitslicht van fotografen poseerden beide spelers beminnelijk met de trofee die wordt geschat op eem miljoen dollar.

Opmerkelijker was evenwel op de bijeenkomst te aanschouwen dat de twee Sovjet-schakers elkaar thans publiekelijk minder naar het leven staan. Van Kasparov is bekend dat zijn bloed een betrekkelijk laag kookpunt heeft, hetgeen in het verleden veelvuldig heeft geleid tot verbale uitspattingen. Thans lijkt de huidige wereldkampioen zijn uitdager wat milder te bejegenen, hoewel hij altijd maar een kleine vonk nodig zal hebben om alle bestaande vuiligheid over Karpov uit te storten.

Wending

Maar Kasparov heeft thans ook andere zaken aan het hoofd. De twaalf partijen in New York zijn naar zijn mening voor een groot deel onbevredigend verlopen en derhalve heeft het weinig zin meer om zijn opponent verbaal de 'vernietiging' aan te zeggen, zonder dat dit ook uit schaaktechnisch oogpunt blijkt. Kasparov: 'Ik kan geen garantie geven dat er verandering in de score komt, maar ik voorzie toch een wending in de laatste drie partijen. Daar hoop ik op en ik werk er hard voor. In New York heb ik niet goed gespeeld en daarin zal nu verandering moeten komen.'

Ook Karpov liet blijken in de Verenigde Staten te veel mogelijkheden onbenut te hebben gelaten. Hij is in elk geval verheugd het tweede deel in Frankrijk af te kunnen werken, iets wat hij en de Wereldschaakbond als lokatie voor de complete match altijd voor ogen hadden. Maar toen Kasparov daar lucht van kreeg, werd op zijn bevel New York als eerste standplaats ingelast, anders zou hij helemaal niet aan het bord verschijnen.

De onderbreking van twee weken heeft de spelers weer wat lucht gegeven, hoewel de onvermijdelijke jetlag een hinderlijke bijkomstigheid was. Kasparov: 'Aclimatiseren kost nu eenmaal tijd. Maar ik heb me toch nog weer beter kunnen voorbereiden. Ik denk dat de contrasten tussen beide steden tekenend zullen zijn voor de twee wedstrijden. Ik voorspel in elk geval een compleet andere match. Karpov speelde in New York voor mij als verwacht, zonder veel verrassingen. Ikzelf moet gewoon sterker voor de dag komen.'

Mentaliteitsverschillen

Op zaken als zou deze match de mentaliteitsverschillen binnen de Sovjet-Unie weerspiegelen, wenste Kasparov ('lees mijn boek') niet in te gaan, ook niet op de perikelen inzake de Wereldschaakbond, de Grand Masters Association en de totstandkoming van beide speelplaatsen: 'Dat zou een dag discussie vergen en die tijd heb ik niet'. Beiden waren het erover eens dat New York beter was voor de publiciteit van het schaken, terwijl de echte liefhebbers van het spel waarschijnlijk in Lyon aanwezig zullen zijn in het Palais des Congres. De mildheid tussen Kasparov en Karpov valt ook af te leiden uit het gezamenlijk analyseren van de partij na afloop. In de vorige tweekamp om de wereldtitel, drie jaar geleden in Sevilla, gebeurde dit pas na het zeventiende treffen, in New York was er reeds sprake van een voorzichtige communicatie tussen beiden na de vijfde partij.

Niettemin vormen Kasparov en Karpov in al hun geledingen elkaars tegenpool, hetgeen wellicht het treffendst tot uiting komt in de keuze van de speelstoel, die in Lyon voor beide spelers in twee uitvoeringen is aangeschaft: in wit en zwart, corresponderend met de speelkleur in een partij. Karpov beschikt weer over zijn presidential chair op wielen waarmee hij kan draaien. Kasparov wenst geen energie in een zitmeubel te steken en schaakt op een Spartaanse stoel; hard, weinig luxe, wel brede leuningen en geen lage dwarslatten tussen de poten, anders kan hij zijn voeten niet lekker schuin naar achteren steken.

Overigens moest Kasparov toestemming geven voor de stoel van zijn tegenstander, aangezien een draai-element officieel verboden is. Kasparov vindt het kennelijk geen probleem dat zijn uitdager de ruimte heeft tijdens een partij steeds verder weg te kruipen in zijn stoel, hetgeen Kortsjnoi eens in woede deed ontsteken, waarna hij hem toebeet: 'Stop met dat gekronkel in je godvergeten stoel, rotworm.'