Radicale ommekeer in concernstrategie; Uitgever VNU wil af van grafische ondernemingen

ROTTERDAM, 22 nov. Uitgever VNU heeft besloten tot een radicale ommekeer van de ondernemingsstrategie. Het concern overweegt zijn grafische bedrijven goed voor bijna een derde van de totale omzet van de hand te doen.

Dit heeft VNU na een interne studie bekend gemaakt. Overleg met ondernemingsraad en bonden volgt. Bij de grafische bedrijven werken 3.400 van de bijna 11.000 werknemers van het concern. De dagbladen van VNU worden niet geraakt door het besluit.

Samen met Grunner en Jahr (dochter bedrijf van Bertelsmann) en het Bauwer-concern behoort VNU nu nog tot de drie grootste grafische ondernemingen van Europa. De beurskoers van VNU reageerde enthousiast. Het aandeel sloot dinsdag op 85,80 en sloot gisteren op 90,40 gulden. Vanochtend zakte de koers weer twee gulden. VNU heeft traditioneel de laagste beurswaardering van alle grote uitgevers. 'VNU is met Maxwell Communications de enige internationaal operende uitgever met een koerswinstverhouding van minder dan tien, ' schreef effectenbank Van Meer James Capel vorig jaar, toen andere uitgevers 20 maal de winst deden.

Die lage waardering komt mede door het in verhouding weinig rendabele kapitaalbeslag van de grafische tak. Elsevier trok zich reeds eerder terug uit de grafische bedrijven. In de periode 1984 tot 1987 verzelfstandigde het concern zes grafische bedrijven. Wolters Kluwer heeft na de fusie haast gemaakt met het verkopen van de grafische bedrijven uit de Kluwer-stal, die in de loop van dit jaar vrijwel allemaal zijn verkocht.

Op het pure uitgeven zijn hogere marges te halen dan op drukken. Maar VNU heeft altijd gesteld dat het in een andere positie verkeerde dan de andere uitgevers. 'VNU's positie in de tijdschriftenmarkt is mede sterk dankzij een goed geequipeerde eigen grafische industrie, ' schreef het concern nog dit jaar in een eigen profiel van de onderneming.

De grafische bedrijven van VNU werken voor circa de helft van hun omzet voor de eigen publikaties van het concern. (Bladen als Margriet, Libelle, Story, Panorama en Nieuwe Revu). De rest van de omzet wordt gehaald via het aantrekken van drukorders voor derden. Dat zijn meest Nederlandse opdrachtgevers als de omroepen (VNU drukt Avro's televizier, Studio en Mikro Gids voor de KRO en de Varagids), Albert Heijn, (voor wie VNU Allerhande drukt) en reisorganisaties, waarvoor VNU de reisgidsen drukt.

Daarnaast werkt VNU ook voor internationale opdrachtgevers. Zo werd bijvoorbeeld in 1988 de drukorder verworven voor de Europese editie van het Britse weekblad The Economist en vorig jaar die voor de Europese editie van Business Week. VNU drukt ook Time.

VNU stelde altijd dat zijn afhankelijkheid van drukkerijen zo groot was, dat het wel over eigen grafische bedrijven moest beschikken. Die redenering is nu verlaten. Volgens de woordvoerder van VNU omdat de te investeren bedragen in de grafische sector te groot worden.

In een vorig jaar begonnen investeringsprogramma, waarbij in zeven jaar alle drukpersen worden vervangen, heeft VNU 350 miljoen uitgetrokken voor de grafische sector. Voor de periode 1995-1999 zijn alweer investeringen van 500 tot 550 miljoen gulden nodig, zegt VNU nu. Juist voor de opdrachten van derden zouden steeds snellere persen nodig zijn.

Die investeringen zijn mede zo hoog omdat VNU beschikt over vijf vestigingen waar wordt gedrukt. Het betreft drie diepdrukkerijen (Rotogravure in Haarlem en Etten-Leur en de Nederlandse Diepdruk Industrie in Deventer) en twee offsetdrukkerijen (Koninklijke Smeets Offset in Weert en in Den Bosch). Los van de strategische omwenteling zal in ieder geval een van de drie diepdrukkerijen worden gesloten. VNU weet nog niet welke. McKinsey zal onderzoeken welke het moet zijn, en daarover eind april een voordracht doen.

Hoe VNU de grafische sector af zal stoten weet het concern ook nog niet. Volgens de woordvoerder zijn tal van opties denkbaar. VNU kan zich geheel of gedeeltelijk terugtrekken. De ondernemingen kunnen worden verzelfstandigd of verkocht.

De ervaring van Elsevier en Wolters Kluwer leert dat kopers van grafische bedrijven niet of nauwelijks goodwill hoeven te betalen. Bij VNU zou dit anders zou kunnen liggen, omdat VNU zelf een grote opdrachtgever van de drukkerijen zal blijven.