Nederlandse spelers Chinezen van Europa

ROTTERDAM, 22 nov. Zes Ajacieden vormden gisteravond de ruggegraat van het Nederlands elftal, dat in de voorronden van het Europese kampioenschap in 1992 Griekenland met 2-0 versloeg. Het concept waarmee Ajax in de eredivisie vooral in de Watergraafsmeer de tegenstanders over de kling jaagt werd door Oranje met succes gekopieerd in de Kuip, waar zowel een onvervalste links- (Bryan Roy) als rechtsbuiten (John van 't Schip) te bewonderen viel en Marco van Basten zich eindelijk weer eens kon uitleven in een systeem met vier aanvallers.

Leo Beenhakker, de gesjeesde bondscoach van het WK, denkt dat dit de enige mogelijkheid is om internationaal succes te oogsten; bondscoach Rinus Michels houdt een slag om de arm maar ging wegens de omstandigheden overstag tegen deze betrekkelijk zwakke tegenstander en Ruud Gullit vermoedt dat een dermate aanvallende instelling in het internationale voetbal kamikaze is en derhalve niet uitvoerbaar.

Michels krijgt er een enorm probleem bij wanneer de zwarte aanvaller van AC Milan hij hoort in zijn huidige vorm beslist niet in Oranje thuis weer beschikbaar is en het concept aanvallend moet worden bijgesteld. Een dilemma dat alleen maar groter is geworden door de manier waarop Nederland gisteravond bij vlagen naar hartelust combineerde en in de beginfase van het duel de Griekse defensie volledig overrompelde. De Griekse bondscoach Antonis Georgiadis liet via zijn tolk weten: 'Vooral het spel over de vleugels was bij Nederland bijzonder goed verzorgd. Daardoor viel een snelle goal waardoor onze uitgangspositie om de tegenstander op te vangen en vanuit die positie ons eigen spel te ontplooien in duigen viel. Het werd daardoor in wezen een simpele wedstrijd voor Nederland.'

Bergkamp en Van Basten voltrokken binnen achttien minuten het vonnis. Voor de aanvaller van AC Milan betekende het de zeventiende goal in zijn 42ste interland. Maar nog tekenender voor de situatie was dat Van Basten enkele keren op miraculeuze wijze inzetten van hem voor het doel langs zag verdwijnen. Met een beetje fortuin had alleen hij al de score tot vier, vijf treffers voor Nederland kunnen opvoeren. Een schril contrast met de laatste twee interlands tegen de Italianen en de Portugezen toen de geisoleerde aanvaller iedere steun ontbeerde en een wanhopige indruk achter liet.

Spook

Voor Michels bestond de grote winst gisteravond uit het feit dat Nederland afrekende met het spook van niet kunnen scoren. 'We hebben veel gevaarlijke momenten gecreeerd en twee mooie goals gemaakt. Met voetbal waarbij het accent volledig op de aanval lag. Desondanks zijn we verdedigend nauwelijks in problemen geweest. Dat geeft de burger moed. Temeer daar je over een elftal praat dat bereid bleek onder alle omstandigheden voor elkaar te werken. Voor het WK, maar ook tijdens het WK, heb ik geconstateerd dat die bereidheid niet altijd aanwezig was.'

De Nederlandse voetballers zijn de Chinezen van Europa. Naast Ajax en Oranje weet Michels nog maar twee ploegen te bedenken die van een concept uitgaan waarin aanvallen de leidraad is. 'In grote lijnen kennen we wat het Nederlands elftal betreft al jaren een vrij aanvallend spelconcept. Maar qua organisatie moet je wel inspelen op de internationale ontwikkelingen.'

Met vier wedstrijden tegen Malta en Finland voor de boeg lijkt er weinig reden voor Nederland veel aan het gisteravond beproefde concept te veranderen. Uit tegen Griekenland en thuis tegen Portugal wordt tactisch weer een ander verhaal. 'Ik kan dat niet zo goed beoordelen', beseft Michels. 'Portugal beschouw ik qua spelopvatting en in hun manier van spelen sterker dan Griekenland. Maar Griekenland uit of thuis is ook een totaal ander elftal.'

Nederland is in groep 6 een plaatsje opgeschoven maar staat nog steeds onder Portugal en Griekenland. Het doelsaldo kan een doorslaggevende rol vervullen en daarom viel het dubbel tegen dat Nederland op slechts twee doelpunten bleef steken. Na rust leverde het oogstrelende gedribbel van Roy totaal geen rendement meer op, haalde Van 't Schip niet zo vaak meer de achterlijn en hanteerde Van Basten zijn gebruikelijke wandeltempo wanneer hij het welletjes vindt. Michels: 'Bewust of onbewust zie je dat spelers hun krachten anders gaan verdelen. Zeker na zo'n eerste helft waarin het elftal zich had leeggespeeld. Ze redeneren: 'We moeten nog meer wedstrijden spelen'. Roy is een voetballer waar ik als liefhebber met plezier naar kijk. Hij heeft hard gewerkt en goed gespeeld. Maar het is iemand waar je als coach geduld mee moet hebben. Zeker waar het op efficient spelen aankomt.'

De Jong

Jerry de Jong, vier maanden geleden nog vaste wisselspeler bij PSV waarvoor hij het vorige seizoen slechts drie keer speelde, debuteerde met allure. Hij schakelde Saravakos, een doorgewinterde goaltjesdief, volleerd uit en bemoeide zich en passant met de opbouw. Van Basten, van huisuit niet al te gul met complimenten: 'Die De Jong vond ik een openbaring. Hij heeft fantastisch gespeeld.' Maar ook Richard Witschge, de speler die Beenhakker bij uitstek voor ogen moet hebben gehad toen hij de voetbalsport verrijkte met het begrip 'patatgeneratie', eiste bij afwezigheid van een aantal gevestigde namen een leidersrol op die Michels moet hebben verbaasd. Gezegend met een natuurlijke techniek was hij altijd aanspeelbaar en veelal het beginpunt van het eenrichtingsverkeer naar het Griekse doel. Alleen Vanenburg detoneerde in dit concept. Hij liep Wouters maar wat in de weg. Bij Ajax, waar Winter in zijn buurt speelt, heeft Wouters wat dat betreft geen problemen.

Het vormde een van de weinige dissonanten in een eindelijk weer eens redelijke geslaagd avondje voor Oranje, dat naarmate de wedstrijd vorderde echter toch weer te veel verviel in het bekende voetbal in de breedte zonder enig rendement. De weg naar het EK naar Zweden is nog lang, maar gisteravond niet geblokkeerd. De grootste problemen voor het Nederlands elftal vormen daarbij paradoxaal niet de tegenstanders maar de interne problemen. Michels staat in de nabije toekomst voor een soort Salomonsoordeel wanneer enkele vaste Oranje-klanten fit en zonder blessures terugkeren en hij weer een aantal spelers moet laten vallen dat gisteravond verfrissend acteerde.