Nederlandse activisten op de bres voor vrede in de Golf

AMERSFOORT, 22 nov. 'Het Amerikaanse leger heeft een miljoen flessen water naar Saoedi-Arabie laten verschepen. Gezien alle armoede in de Derde wereld, waar nooit iets aan gedaan wordt, vond ik dat zo pervers dat ik besloot in actie te komen', zegt Abel Hertzberger, van beroep 'trainer in geweldloze verandering'.

Hertzberger is een van de initiatiefnemers van Contact-Golf, een Nederlandse organisatie die zich beijvert voor een vreedzame oplossing van het Golfconflict. De groepering is samengesteld uit leden van diverse vredesorganisaties waaronder Peace Brigade International, de Doopsgezinde Vredesgroep, Vrouwen voor Vrede en de 'werkgemeenschap voor geweldloze verandering' De Expeditie.

Samen met postbode Marco Ganzeman toog Hertzberger naar de Iraakse ambassade om een visum aan te vragen. Doel van hun missie is het in Irak verspreiden van op schrift gestelde 'vredeswensen'. Aanvankelijk toonde de Iraakse ambassadeur zich enthousiast, maar later kreeg het tweetal te horen dat hun kansen op een visum zouden toenemen als zich ook een politiek zwaargewicht bij hun missie zou aansluiten, 'bijvoorbeeld een ex-minister'. Na enige discussie zwakte de Iraakse ambassade die eis af tot 'een bekende Nederlander'.

Afgelopen zaterdag verstuurde Contact-Golf vijfduizend brieven, waarin Nederlanders gevraagd wordt hun vredesboodschap op papier te zetten. Tot nu toe kwam een twintigtal reacties binnen. 'Om te laten zien dat in Irak ook gewone mensen wonen', moeten deelnemers aan de actie zich bij voorkeur richten tot Irakezen met hetzelfde beroep. 'Aan mijn collega pre-fab-betonfabrikanten', zo begint een van de brieven. 'Uw volk en mijn volk hebben al onze kennis, macht en energie nodig zodat we een wereld van vrede en geluk kunnen scheppen', luidt de boodschap. De binnengekomen brieven worden in het Arabisch vertaald.

Niet alle vredesactivisten reageerden even positief. Magda van der Ende zegt dat zij van mensen 'die jarenlang tegen de neutronenbom hebben gestreden' te horen kreeg: 'Gooi dat ding maar op Irak!' Zelf zou ze wel naar de Golf willen gaan, 'maar ik heb twee kinderen en dat weegt nu zwaarder'.

Pag. 3: 'In Irak wonen ook gewone mensen' Het voornaamste doel van Contact-Golf is volgens Marco Ganzeman het doorbreken van het vijandbeeld. 'Het lijkt wel alsof niemand zich nog realiseert dat in Irak ook nog gewone mensen wonen, zoals jij en ik', zegt de Rotterdamse postbode. Hij geeft toe wel bang te zijn voor een eventuele reis naar Irak; vooral de mogelijkheid zelf ook gegijzeld te worden boezemt hem angst in. Zijn collega Hertsberger is ervan overtuigd 'dat het zelfs in een dictatuur als Irak mogelijk is met de bevolking een dialoog aan te gaan'.

Ook in andere landen zijn vredesmissies actief. Vanuit de Golf van Biskaje is een schip met vredesactivisten op weg naar Irak. Het schip vaart nu ter hoogte van Egypte. In Australie is een soortgelijk initiatief genomen. Een Britse vredesdelegatie heeft aangekondigd aan weerszijden van de grens tussen Saoedi-Arabie en Koeweit als menselijk schild te willen fungeren. De Britten verblijven al sinds enkele weken in Irak. Onder het motto 'wij willen niet het zaad van haat en onverdraagzaamheid zaaien waar toekomstige generaties onder moeten lijden', is woensdag een groep van twaalf doopsgezinden en quakers vanuit de Verenigde Staten naar Irak afgereisd.

De Nederlanders Kees Koning en Hans Uwland zijn eergisteren in Bagdad aangekomen. Volgens dochter Annemieke Uwland kregen ze 'binnen een week en zonder enig probleem' een visum voor onbepaalde tijd. Ze zijn ondergebracht in een door Engelse vredesactivisten en Italiaanse Franciscaner priesters opgezet vredeskamp. Per fax heeft het tweetal laten weten door hun Iraakse begeleiders te zijn uitgenodigd het Irakese monument voor de onbekende soldaat te bezoeken. 'Daar ze niet op ingegaan', aldus Annemieke Uwland.

Een aantal vredesactivisten heeft zich bereid verklaard vrijwillig de plaats in te nemen van de westerse gijzelaars. 'Mijn vader en Kees Koning willen dat niet, want ze hebben geen politieke bedoelingen', zegt dochter Annemieke. 'Wel willen ze hun eigen leven in de waagschaal stellen om hun betrokkenheid tot uitdrukking te brengen. Dat is hun kracht.'

De beide Nederlanders vertegenwoordigen in Irak geen specifieke organisatie. Kees Koning is een voormalig aalmoezenier die bekendheid verwierf toen hij met een bijl een straaljager op de vliegbasis Woensdrecht te lijf ging, waarvoor hij tot twee maanden gevangenisstraf werd veroordeeld. Hij probeert met zo min mogelijk bezittingen te leven en draagt derhalve op principiele gronden zelfs geen kunstgebit. Hans Uwland is een 57-jarige gepensioneerde dierenarts wiens reis naar Irak volgens zijn dochter in eerste instantie erop is gericht 'een beroep te doen op het geweten van het westen'. De twee vredesactivisten houden zich vooral bezig met 'contacten leggen, bidden en vasten'. Hun sympathisanten in Nederland vasten met hen mee.

Uwland heeft aangekondigd in Irak te willen blijven 'totdat de vrede is uitgebroken'. Zijn dochter zou hem maandelijks geld sturen maar dat blijkt onmogelijk te zijn. Veel heeft Uwland niet bij zich. Zijn bagage bestaat uit 'een koffer met een net pak voor eventuele officiele contacten, flink veel zeep en de Bijbel'. Annemieke Uwland is bang dat haar vader ook gegijzeld wordt. 'Maar dat is nog het minst erge. Als hij iets verkeerds zegt, sluiten ze hem misschien wel op in de gevangenis', zegt ze bezorgd. Toch is ze het volledig met zijn actie eens. 'Ik vind het een goede zaak dat er vredesactivisten naar Irak zijn gegaan', zegt ze, 'maar waarom nou net mijn vader?'