Een nieuw Europa

HET IS WELLICHT wat voorbarig om nu al vast te stellen dat 21 november 1990 zal worden geboekstaafd als de laatste dag van de twintigste eeuw. Zoals 28 juni 1914, de dag waarop met de moord in Sarajevo de Eerste Wereldoorlog begon, wordt beschouwd als de laatste dag van de 19de eeuw. Toch markeert het Handvest van Parijs, dat gisteren werd ondertekend door staatshoofden en regeringsleiders van 32 Europese landen, Canada en de Verenigde Staten, zonder twijfel het einde van een tijdperk.

Staatsmonopolie, een-partijdictatuur en onderschikking van het individu aan staat, systeem en ideologie hebben plaatsgemaakt voor de economie van de vrije markt, democratische instellingen en gegarandeerde rechten en vrijheden voor alle burgers, ongeacht religie, overtuiging of afkomst.

DE PRAKTIJK zal moeten laten zien of de goede voornemens ook werkelijkheid kunnen worden. Het centrum voor conflictpreventie, dat in Wenen zal worden gevestigd, wordt een instrument waarvan de 34 ministers van buitenlandse zaken zich kunnen bedienen om beginnende branden te doven. Het uitvoerend secretariaat van de CVSE in Praag zal er voor zorg moeten dragen dat het overleg tussen de 34 hoofdsteden snel en effectief verloopt.

De behoefte om de NAVO te ontmantelen is er in Parijs bepaald niet groter op geworden. Het is veelbetekenend dat ook onder Oosteuropese leiders waardering ontstaat voor het feit dat de Atlantische Verdragsorganisatie een goed geolied apparaat is, dat ook in een nieuwe Europese veiligheidsstructuur bruikbaar is.

DE CONFERENTIE van Parijs is niet ontaard in een euforie over hetgeen bereikt is; de deelnemers legden een grote mate van realisme aan de dag met betrekking tot de sociale en economische problemen waarmee Europa nog af te rekenen heeft.

Het Handvest voor een Nieuw Europa is een goede aanzet voor voortgang van het enige jaren geleden begonnen herstel van de verhoudingen in Europa. De concrete stappen op militair, politiek, economisch en sociaal terrein die nu worden gezet zullen bepalend zijn voor het antwoord op de vraag of de top van Parijs inderdaad het historische begin van een nieuw tijdvak zal blijken te zijn geweest.