Zwiepende akkoorden en adembenemende stiltes bij het RPhO

Concert: Rotterdams Philharmonisch Orkest. Dirigent: Valeri Gergjev. Solist: Jeffrey Kahane. Programma: Beethoven, Ouverture Leonore II; Mozart, Pianoconcert in Es KV 482; Brahms, Tweede symfonie. Gehoord: 20/11 in de Grote Doelenzaal te Rotterdam. Herhalingen: 21/11 en 22/11 aldaar, 23/11 Den Bosch, 24/11 Enschede.

Hoogtepunt van het dinsdagavondconcert door het RPhO onder Valeri Gergjev was wat de orkestwerken betreft niet Brahms' Tweede symfonie, zoals in de lijn der verwachting lag, maar de Ouverture Leonore II van Beethoven. Zo jong als Gergjev is heeft hij toch al een rijke ervaring met de operadirectie en wat misschien nog belangrijker is zijn gevoel voor dramatiek is sterk ontwikkeld. De minst bekende van de vier ouvertures die Beethoven voor zijn opera Fidelio schreef, kan ongekend suggestief klinken wanneer, zoals bij Gergjev, de dynamische schakeringen zo ver mogelijk uit elkaar liggen en het aanzwellen van de klank beurtelings heel snel geschiedt of juist wordt gespreid over lange frasen die bijna barsten van opgekropte spanning. Striemende akkoorden en abrupte stiltes daarna deden het publiek de adem inhouden. Dit was interpretatiekunst van de hoogste orde.

Dat Gergjev en het orkest na de aangrijpende Sjostakovitsj-vertolkingen van de vorige week in Brahms nog niet dit topniveau haalden, ligt voor een deel aan het werk zelf, dat ondanks de pastorale lieflijkheid van zijn thema's de allure en integriteit die Brahms kenmerken, niet prijsgeeft. Het leek alsof Gergjev niet helemaal durfde toe te geven aan de iets lichtere toon die Brahms zichzelf, geinspireerd door de schoonheid van de Wother See, in deze Tweede symfonie soms wel degelijk toestond. Indertijd klonk de strenge 'Eerste' onder Gergjev indrukwekkend. Deze Tweede hinkte enigszins op twee gedachten.

Tussen beide orkestwerken in verscheen pianist Jeffrey Kahane als een regelrechte reincarnatie van Mozart: klein van gestalte met een vrij lang gezicht en golvend haar tot laag in de nek. Hij zit fier aan het klavier en speelt alsof hij ter plekke Mozarts noten improviseert. Zo en niet anders moet dit vreugdevolle concert KV 482 met zijn verrassende modulaties en onverwachte tempowisselingen gespeeld worden. Dat de blazers van het orkest aparte hulde in ontvangst mochten nemen, was terecht. Hun belangrijke aandeel in de vitaal gespeelde orkestpartij klonk perfect.