Thatcher vecht nu voor haar reputatie en voortbestaan

LONDEN, 21 nov. De Britse premier Margaret Thatcher is een gevecht op leven en dood aangegaan om zowel haar politieke voortbestaan als haar reputatie te redden. In een verkiezing om het leiderschap van de Conservatieve Partij kwam ze, met 204 van de 372 stemmen, gisteravond vier stemmen tekort om rechtstreeks te winnen van haar uitdager, Michael Heseltine (152 stemmen, plus 16 onthoudingen).

De uitslag betekent een tweede ronde, volgende week, waarin zowel Thatcher als Heseltine hebben aangekondigd opnieuw te zullen uitkomen. De Conservatieve Partij zelf verkeert in volstrekte chaos en is verdeeld over de vraag of Thatcher zich terug dient te trekken ten gunste van een kabinetscollega als Douglas Hurd of John Major. Morgenmiddag moet de premier/partijleidster haar beleid verdedigen in het Lagerhuis, waar de Labouroppositie een motie van wantrouwen heeft ingediend. Labour wil ogenblikkelijk algemene verkiezingen.

Thatcher hoorde het nieuws dat ze als gevolg van 16 zich van stemming onthoudende collega-parlementariers niet rechtstreeks van Heseltine gewonnen had, in Parijs, waar ze de CVSE-conferentie bijwoont. Tot verbijstering van wachtende journalisten en politici in Londen liep de premier een paar minuten na het bekend worden van het resultaat de trappen af van de Britse ambassade om aan te kondigen dat ze ook in een tweede ronde kandidaat zal staan. De premier zei: 'Ik ben erg blij dat ik meer dan de helft van de (stemmen van de) partij in het parlement heb gekregen, en teleurgesteld dat het net niet genoeg is. Ik wens hier aan te kondigen dat ik van plan ben in de tweede ronde kandidaat te staan. Ik heb meer dan de helft van de stemmen, maar het was niet helemaal de 15 procent (extra boven de helft) die nodig zijn. Ik bevestig dat ik kandidaat ben en ik moet nu weg om een aantal telefoongesprekken te voeren'.

De premier werd even later gevolgd door minister van buitenlandse zaken, Douglas Hurd, die opnieuw zijn loyaliteit aan premier Thatcher onderstreepte, maar niet zei of hijzelf en de andere 'Stop-Heseltine'-kandidaat, John Major (financien), de premier zullen steunen, zoals ze in de eerste ronde van de verkiezingen deden.

Pag. 5: Thatcher In het Thatcher-kamp viel gisteren na de onmiddellijke reactie van de premier onvrede te beluisteren over de manier waarop Thatcher met haar kandidatuur, waarover ze niet met haar campagneleiders had overlegd, eventuele pogingen van collega's uit haar kabinet de voet dwars zette.

Er werd in Westminster op gespeculeerd dat voormannen uit de Conservatieve Partij, onder wie de voormalige vice-premier Lord Whitelaw, druk op Margaret Thatcher zullen uitoefenen om haar kandidatuur in te trekken en met ere te gaan.

Uitdager Michael Heseltine was opgetogen over de uitslag van de stemming, die voor hem veel beter uitviel dan algemeen was voorzien. Het Heseltine-kamp voorspelt dat veel Lagerhuisleden die in de eerste ronde uit loyaliteit voor Thatcher hebben gestemd, in de tweede ronde, volgende week dinsdag, alsnog voor Heseltine zullen stemmen. Maar Thatcher-aanhangers wijzen erop dat de premier nu al genoeg stemmen heeft voor de enkelvoudige meerderheid van 187 die in de tweede ronde voldoende is en dat Thatcher gemakkelijk zal winnen.

Beide berekeningen gaan echter niet op indien zich voor morgenochtend twaalf uur alsnog een derde of vierde kandidaat meldt, hetzij Major, hetzij Hurd, hetzij Norman Tebbit. De versmade vice-premier die de strijd ontketende, Sir Geoffrey Howe, heeft inmiddels tegen vrienden gezegd 'geen plannen te hebben' zich voor de tweede ronde kandidaat te stellen.